Định hình năng lực công nghệ trong kỷ nguyên số

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng cho phát triển đất nước. Trong quá trình triển khai Nghị quyết, yêu cầu đặt ra là phải tạo được chuyển biến đồng bộ trong hoạt động nghiên cứu, sản xuất, quản lý nhà nước và dịch vụ cung cấp cho người dân.

Công nhân làm việc tại một nhà máy sản xuất linh kiện điện tử trong Khu công nghiệp Yên Phong, thành phố Bắc Ninh. Ảnh: Thái Hùng/TTXVN
Công nhân làm việc tại một nhà máy sản xuất linh kiện điện tử trong Khu công nghiệp Yên Phong, thành phố Bắc Ninh. Ảnh: Thái Hùng/TTXVN

Khơi dậy tiềm năng sáng tạo, thúc đẩy nghiên cứu gắn với thực tiễn

Để Nghị quyết số 57-NQ/TW đi vào cuộc sống, các giải thưởng về khoa học và công nghệ đã ghi nhận, tôn vinh những thành quả sáng tạo, khơi dậy tiềm năng nghiên cứu, khuyến khích làm chủ công nghệ và thúc đẩy đưa các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.

Bản đồ doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam năm 2026 và chương trình vinh danh Top 10 Doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam năm 2026 được Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA) tổ chức với sự bảo trợ của Bộ Khoa học và Công nghệ đã phác họa năng lực của ngành công nghệ số trong nước. Với 11 lĩnh vực và 108 vị trí doanh nghiệp, Bản đồ không chỉ nhận diện những đơn vị có năng lực nổi bật, mà còn cho thấy sự chuyển biến trong vai trò của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị công nghệ. Từ nền tảng gia công phần mềm, lắp ráp điện tử, nhiều doanh nghiệp từng bước đảm nhận những công đoạn phức tạp hơn như thiết kế vi mạch, xây dựng, vận hành hệ thống và phát triển sản phẩm sở hữu riêng.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long nhận định, Bản đồ không chỉ giới thiệu các doanh nghiệp dẫn đầu mà quan trọng hơn là nhận diện năng lực công nghệ số của Việt Nam, những công nghệ doanh nghiệp đang làm chủ và khả năng giải quyết các bài toán thực tiễn. Top 10 Doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam năm 2026 là sự ghi nhận đi kèm trách nhiệm với khách hàng, ngành công nghệ số và đất nước. Doanh nghiệp cần duy trì chất lượng sản phẩm, dịch vụ, bảo đảm an ninh mạng, an toàn dữ liệu, minh bạch và quản trị rủi ro. Những doanh nghiệp dẫn đầu góp phần xây dựng chuẩn mực nghề nghiệp, kết nối doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp với viện, trường và mở rộng chuỗi cung ứng.

Phát hiện, bồi dưỡng nhân tài lĩnh vực khoa học công nghệ nhằm tạo nền tảng cho những đột phá dài hạn. Các giải thưởng khoa học công nghệ năm 2026 cho thấy sự quan tâm ngày càng rõ hơn đến chất lượng nghiên cứu, khả năng làm chủ công nghệ cốt lõi và giá trị đóng góp của các nhà khoa học đối với sự phát triển đất nước.

10 nhà khoa học trẻ đoạt Giải thưởng khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng năm 2026. Ảnh: Hạnh Quyên/TTXVN
10 nhà khoa học trẻ đoạt Giải thưởng khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng năm 2026. Ảnh: Hạnh Quyên/TTXVN

Năm 2026, Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng tiếp tục được tổ chức nhằm phát hiện, tôn vinh các tài năng trẻ Việt Nam không quá 35 tuổi, có thành tích xuất sắc trong nghiên cứu, phát triển và ứng dụng khoa học công nghệ. 10 nhà khoa học trẻ xuất sắc được vinh danh với những công trình thuộc các lĩnh vực công nghệ chiến lược. Điểm mới của giải thưởng năm nay là mở rộng quy chế xét chọn từ 5 lên 10 lĩnh vực, đồng thời chú trọng hơn đến chất lượng công trình, khả năng làm chủ công nghệ cốt lõi, giá trị ứng dụng, liêm chính khoa học và trách nhiệm đóng góp sau giải thưởng.

Ở lĩnh vực nghiên cứu và sáng tạo, Giải thưởng Sáng tạo khoa học công nghệ Việt Nam năm 2025 (VIFOTEC) tiếp tục ghi nhận những công trình có khả năng ứng dụng và mang lại lợi ích cho cộng đồng. Trong 83 công trình thuộc 6 lĩnh vực tham gia, Ban Tổ chức đã lựa chọn 42 công trình để trao giải. Các công trình trải rộng từ cơ khí tự động hóa, công nghệ thông tin, điện tử, viễn thông đến vật liệu, năng lượng, môi trường và sinh học.

Đặc biệt, hai công trình đoạt giải Nhất thuộc lĩnh vực tiết kiệm năng lượng và sử dụng năng lượng mới, công nghệ vật liệu được Tổng Giám đốc Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) trao Bằng chứng nhận công trình xuất sắc năm 2025. Nhiều kết quả nghiên cứu đã hướng tới ứng dụng trong sản xuất, tiết kiệm năng lượng, xử lý môi trường và sử dụng hiệu quả tài nguyên.

Giá trị của các giải thưởng không dừng ở danh hiệu mà sẽ được tiếp nối bằng cơ hội nghiên cứu, hợp tác, tiếp cận hạ tầng, kết nối với doanh nghiệp và mở rộng ứng dụng. Qua đó chuyển hóa nguồn lực tri thức và sáng tạo thành năng lực công nghệ, sản phẩm và giá trị cụ thể, đáp ứng yêu cầu của Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Chuyển đổi số đi vào thực chất

Các địa phương tại Đà Nẵng nỗ lực thực hiện Chiến dịch 90 ngày làm giàu, làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai trên địa bàn. Ảnh: TTXVN phát
Các địa phương tại Đà Nẵng nỗ lực thực hiện Chiến dịch 90 ngày làm giàu, làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai trên địa bàn. Ảnh: TTXVN phát

Triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, chuyển đổi số đang được định hình bằng những kết quả có thể đo đếm và kiểm chứng trong thực tiễn. Đồng bộ các cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước, cùng những nỗ lực đưa nền tảng số đến người dân cho thấy công nghệ đang từng bước được chuyển hóa thành công cụ giải quyết công việc và đáp ứng nhu cầu xã hội.

Sau chiến dịch cao điểm 100 ngày xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số, Bộ Nội vụ đã hoàn thành kết nối, đồng bộ dữ liệu của 12/12 cơ sở dữ liệu về Trung tâm Dữ liệu quốc gia. Trong đó, 11 cơ sở dữ liệu đã được đối soát với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; 9 cơ sở dữ liệu kết nối thành công với các cơ sở dữ liệu nội bộ ngành và 7 cơ sở dữ liệu được đưa vào khai thác, phục vụ tra cứu thông tin, giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp.

Để đạt tiến độ, Bộ Nội vụ triển khai đồng thời các nhiệm vụ xây dựng cơ sở dữ liệu, nền tảng số, hoàn thiện thể chế và cải cách thủ tục hành chính; tăng cường phối hợp giữa các đơn vị chuyên môn, kỹ thuật để tháo gỡ vướng mắc trong kết nối, đồng bộ và chuẩn hóa dữ liệu. Thay vì chờ hoàn thiện toàn bộ hạ tầng mới chuyển dữ liệu, các phần việc được tiến hành song song. Các đơn vị thuộc Bộ chủ động phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ Công an để thực hiện kết nối, đồng bộ, đối soát và làm sạch dữ liệu, kịp thời xử lý những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện.

Từng nhiệm vụ được gắn với sản phẩm đầu ra và thời hạn cụ thể, kết quả xây dựng cơ sở dữ liệu trở thành căn cứ đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu và đơn vị phụ trách.

Tổ trưởng tổ TK&VV sử dụng ứng dụng quản lý tín dung chính sách trong buổi giao dịch xã tại Ea Súp, Đắk Lắk. Ảnh: Trần Việt/TTXVN
Tổ trưởng tổ TK&VV sử dụng ứng dụng quản lý tín dung chính sách trong buổi giao dịch xã tại Ea Súp, Đắk Lắk. Ảnh: Trần Việt/TTXVN

Khả năng tiếp cận và sử dụng các tiện ích số của người dân là thước đo trực tiếp về hiệu quả chuyển đổi số trong đời sống. “Chiến dịch cao điểm 60 ngày cài đặt Ứng dụng số Thanh Hóa” được triển khai từ ngày 2/11 đến hết ngày 31/12/2026 tại 166 xã, phường, với mục tiêu 40% người dân trưởng thành cài đặt ứng dụng.

Các địa phương của Thanh Hóa không chỉ vận động cài đặt mà còn tổ chức hướng dẫn người dân sử dụng những chức năng thiết thực. Tại thôn Hoàng Giang, xã Trung Chính, cán bộ xã và lực lượng tại cơ sở trực tiếp hỗ trợ người dân đăng ký tài khoản, làm quen với ứng dụng. Đến nay, 100% cán bộ, công chức xã đã cài đặt ứng dụng; số người dân trong độ tuổi trưởng thành cài đặt đạt 6.459 người, tương đương hơn 26%. Xã Quảng Yên phát huy vai trò nêu gương của đảng viên, huy động các tổ chức đoàn thể và Tổ công nghệ số cộng đồng hướng dẫn người dân sử dụng các tiện ích như gửi phản ánh, kiến nghị, tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, tra cứu thông tin hồ sơ và các thông tin thiết yếu.

Kết quả trên cho thấy, các nội dung của Nghị quyết số 57-NQ/TW đang được cụ thể hóa trên nhiều phương diện, với sự tham gia của các cơ quan quản lý, tổ chức nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp. Những chuyển biến này tiếp tục được duy trì, mở rộng và tạo ra tác động rõ nét trong đời sống kinh tế - xã hội. Khi khoa học, công nghệ và chuyển đổi số thực sự trở thành một phần trong hoạt động sản xuất, quản lý và đời sống, góp phần thực hiện thành công mục tiêu tạo động lực phát triển mới mà Nghị quyết đặt ra.

Hoàng Vân/TTXVN

Dành cho bạn

Chuẩn hóa dữ liệu dân cư, giảm giấy tờ hành chính cho người dân

Chuẩn hóa dữ liệu dân cư, giảm giấy tờ hành chính cho người dân

Từ việc chuẩn hóa, kết nối và khai thác dữ liệu dân cư trong giải quyết thủ tục hành chính, tỉnh Tây Ninh đang từng bước giảm giấy tờ, đơn giản hóa quy trình, tiết kiệm thời gian cho người dân và doanh nghiệp. Đến nay, tỷ lệ khai thác, sử dụng lại thông tin, dữ liệu đã số hóa của tỉnh đạt 99,66%, góp phần chuyển từ phương thức yêu cầu người dân cung cấp hồ sơ sang chủ động khai thác thông tin đã có trên hệ thống.

Đưa “Phở” Hà Nội lên không gian số bằng ngôn ngữ game

Đưa “Phở” Hà Nội lên không gian số bằng ngôn ngữ game

Qua góc nhìn của thế hệ trẻ, bát phở quen thuộc không chỉ là món ăn hằng ngày mà trở thành chất liệu văn hóa sinh động trên môi trường số, mở ra hướng đi mới trong việc quảng bá văn hóa đến công chúng trong nước và du khách quốc tế.