Ukraine cho biết nước này đã nhận được các đề xuất từ Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập và Mỹ nhằm làm trung gian tổ chức các cuộc đàm phán giữa Ukraine với Liên bang Nga.
Những đề xuất này xuất hiện trong bối cảnh hai bên đang gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng và cảng biển của nhau, khi cuộc chiến đã bước sang năm thứ năm.
Tại một cuộc họp báo ở Kiev hôm 2/10, Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha đã tiết lộ bốn đề xuất trên và đặc biệt nhấn mạnh sáng kiến của New Delhi.
Ngoại trưởng Ukraine nhận định: "Đề xuất toàn diện nhất là của Ấn Độ", đồng thời cho biết Ấn Độ lần đầu tiên phát tín hiệu sẵn sàng đóng một vai trò trong tiến trình này.
Theo kênh Al Jazeera ngày 8/10, không đề xuất nào trong số đó nhằm chấm dứt hoàn toàn cuộc chiến. Mỗi đề xuất đều hướng tới một thỏa thuận ngừng bắn có phạm vi hẹp hơn, liên quan đến các cơ sở năng lượng, cảng biển hoặc hoạt động vận tải thương mại trên Biển Đen.
Liên bang Nga và Ukraine đã phản ứng như thế nào?
Ngoại trưởng Ukraine cho biết Kiev sẽ đồng ý với một thỏa thuận ngừng bắn, nhưng kèm theo các điều kiện.
Theo ông Sybiha, Kiev sẽ chấp nhận ngừng tấn công các mục tiêu năng lượng và ngừng bắn đối với hoạt động vận tải biển trên Biển Đen, nhưng chỉ khi hai nội dung này được kết hợp thành một gói thỏa thuận thống nhất.
Ông Sybiha cho biết thêm rằng Kiev cũng sẵn sàng chấp nhận một lệnh ngừng bắn vô điều kiện dọc theo các chiến tuyến hiện tại.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ủng hộ cuộc gặp do Mỹ đề xuất nhưng nhấn mạnh rằng cuộc gặp cần nhận được sự ủng hộ "không chỉ từ Ukraine mà còn từ phía Liên bang Nga".
Tuy nhiên, triển vọng đạt thỏa thuận vẫn chưa rõ ràng do Liên bang Nga và Ukraine bất đồng về phạm vi ngừng bắn và điều kiện hòa bình lâu dài.
Theo các hãng thông tấn của Liên bang Nga, ngày 8/10, người phát ngôn Điện Kremlin, ông Dmitry Peskov tái khẳng định lập trường của nước này rằng Moskva mong muốn một giải pháp tổng thể cho cuộc xung đột và không quan tâm đến những biện pháp mang tính tạm thời, chẳng hạn như một thỏa thuận ngừng bắn hạn chế.
Ông Peskov nhấn mạnh: "Chúng tôi không ủng hộ một giải pháp từng phần mà ủng hộ một giải pháp toàn diện, có thể tạo điều kiện cho một thỏa thuận lâu dài trong nhiều năm, rất nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ".
Người phát ngôn Điện Kremlin còn cho biết ông chưa nhìn thấy triển vọng trước mắt về việc tổ chức một hội nghị thượng đỉnh ba bên giữa Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Vì sao các nước Nam toàn cầu ngày càng quan tâm đến giải quyết xung đột Nga - Ukraine?
Trong số 4 nước đưa ra đề xuất ngừng bắn nhằm giải quyết xung đột Nga-Ukraine, có ba nước thuộc Nam toàn cầu, gồm Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập. Trong đó, Ấn Độ lần đầu tiên phát tín hiệu sẵn sàng đóng một vai trò làm trung gian tổ chức các cuộc đàm phán giữa Ukraine với Liên bang Nga.
Theo kênh Al Jazeera, đó là do nguồn cung lương thực, tính mạng công dân và giá nhiên liệu đều là những lợi ích đang bị đe dọa.
Ông Fredrik Wesslau, nghiên cứu viên chính sách cấp cao tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu (ECFR), nói với Al Jazeera: "Tôi nghĩ nhiều quốc gia đã nhận thấy rõ rằng đây không phải là một cuộc chiến chỉ giới hạn trong một khu vực, mà là cuộc chiến gây ra những hậu quả toàn cầu".
Liên bang Nga và Ukraine chiếm hơn một phần tư lượng lúa mì được vận chuyển trên toàn thế giới. Các cuộc tấn công của hai bên nhằm vào cảng biển của nhau đã góp phần đẩy giá lúa mì giao kỳ hạn lên mức cao nhất trong ba năm vào tháng 8/2026.
Các thủy thủ đến từ những quốc gia không liên quan đến cuộc chiến cũng đang thiệt mạng.
Trong những tháng gần đây, ít nhất năm thủy thủ Ấn Độ đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công nhằm vào hoạt động vận tải biển trên Biển Đen, cùng với bảy thành viên thủy thủ đoàn người Azerbaijan thiệt mạng kể từ tháng 6.
Vào hôm 3/10, một cuộc tấn công của Liên bang Nga nhằm vào một tàu treo cờ Liberia tại cảng thuộc vùng Odesa đã khiến một thành viên thủy thủ đoàn thiệt mạng.
Về phía Ukraine, kể từ tháng 7/2026, nước này đã nhắm mục tiêu vào những tàu chở dầu mà Kiev cho là có liên quan đến "hạm đội bóng tối" của Liên bang Nga.
Cuộc chiến năng lượng cũng đang tác động đến các thị trường toàn cầu.
Theo Ukraine, nước này đã thực hiện hơn 194 cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái (UAV) nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Liên bang Nga trong năm 2026, đánh trúng cả 11 nhà máy lọc dầu lớn nhất.
Theo ước tính của Bloomberg News, sản lượng nhiên liệu của Nga đã giảm hơn 30%.
Trong bối cảnh nguồn cung từ Trung Đông đã suy giảm do cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran, thị trường dầu diesel toàn cầu càng dễ bị tổn thương trước nguy cơ mất nguồn cung từ Nga.
Ông Maximilian Hess, nghiên cứu viên cao cấp không thường trú thuộc Chương trình Á - Âu của Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại (FPRI), cho rằng năng lượng có vai trò ít nhất cũng quan trọng ngang với ngũ cốc trong việc thúc đẩy các nỗ lực ngoại giao.
Theo ông Hess, nhiều quốc gia đang có "sự bất mãn rõ rệt" trước giá dầu cao, vốn phản ánh tác động của cả cuộc chiến Nga - Ukraine lẫn cuộc khủng hoảng tại Trung Đông.
Bên cạnh đó, "ngũ cốc của Ukraine rất quan trọng đối với họ, nhưng yếu tố giá dầu cũng quan trọng không kém".
Ông Hess nhấn mạnh: "Tôi nghĩ chính những lo ngại về các cú sốc giá hàng hóa đang thúc đẩy họ quay trở lại với những lời kêu gọi này, hơn là bất kỳ yếu tố nào khác".
Nói tóm lại, sự quan tâm ngày càng lớn của các quốc gia ngoài châu Âu đối với tiến trình giải quyết xung đột Nga - Ukraine không chỉ xuất phát từ mong muốn thúc đẩy hòa bình, mà còn gắn trực tiếp với lợi ích kinh tế và an ninh quốc gia.
Khi các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở năng lượng, cảng biển và tàu thương mại tiếp tục gây sức ép lên thị trường dầu mỏ, ngũ cốc và vận tải quốc tế, việc thúc đẩy những thỏa thuận ngừng bắn có giới hạn trở thành một phương thức để các nước giảm thiểu thiệt hại từ cuộc chiến.
