Ánh sáng ban đêm âm thầm tàn phá não bộ, tâm trạng và trao đổi chất

Giáo sư thần kinh học Randy J. Nelson, Đại học West Virginia, vừa công bố những phát hiện mới về tác hại toàn diện của ánh sáng nhân tạo ban đêm đối với cơ thể con người.
Chú thích ảnh
Ánh sáng ban đêm âm thầm tàn phá não bộ, tâm trạng và trao đổi chất. Ảnh minh họa: Getty Images

Theo ông, ánh sáng vào thời điểm sai lệch với nhịp sinh học tự nhiên không chỉ làm rối loạn giấc ngủ, mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ miễn dịch, kích hoạt viêm thần kinh, rối loạn chuyển hóa và rối loạn cảm xúc.

Trong cuộc phỏng vấn chuyên sâu với Genomic Press, Giáo sư Nelson chia sẻ: “Nhịp sinh học là một phần nền tảng của sinh học, nhưng đến nay vẫn rất ít được ứng dụng vào y học lâm sàng”.

Trải qua nhiều năm nghiên cứu, phòng thí nghiệm của ông Nelson đã xác định được các cơ chế sinh học mà qua đó ánh sáng ban đêm tác động đến sức khỏe. Một trong những phát hiện đáng chú ý là ánh sáng có thể làm suy yếu phản ứng miễn dịch hoặc kích hoạt viêm mãn tính, đồng thời liên quan đến các rối loạn chuyển hóa, góp phần vào đại dịch béo phì. Nghiên cứu cũng cho thấy ánh sáng ban đêm làm rối loạn điều tiết cảm xúc, có thể dẫn đến trầm cảm và lo âu.

Ngoài cường độ và thời gian tiếp xúc, bước sóng ánh sáng cũng đóng vai trò quan trọng: ánh sáng xanh bước sóng ngắn gây rối loạn nhịp sinh học mạnh nhất. Đặc biệt, thời điểm tiếp xúc ánh sáng là yếu tố then chốt: cùng một mức độ chiếu sáng nhưng nếu diễn ra vào ban đêm sẽ gây tác động sinh học khác hẳn so với ban ngày.

Nhóm của ông Nelson hiện tiến hành các thử nghiệm lâm sàng nhằm kiểm chứng giải pháp giảm thiểu tác hại của ánh sáng ban đêm. Hai thử nghiệm tại khoa hồi sức tích cực đánh giá hiệu quả của việc giảm ánh sáng nhân tạo với bệnh nhân đột quỵ và phẫu thuật tim. Một thử nghiệm khác nghiên cứu việc sử dụng thiết bị chiếu sáng phổ xanh cường độ cao cho điều dưỡng ca đêm nhằm thiết lập lại nhịp sinh học, cải thiện giấc ngủ, hiệu suất làm việc và tâm trạng.

Giáo sư Nelson nhấn mạnh, thời điểm tiến hành các thí nghiệm sinh học cần được coi là một biến số quan trọng, vì kết quả có thể thay đổi đáng kể tùy vào thời gian trong ngày.

Ông khuyến nghị áp dụng các biện pháp “vệ sinh nhịp sinh học” đơn giản như giảm thời gian sử dụng thiết bị điện tử buổi tối, tiếp xúc ánh sáng ấm sau hoàng hôn và duy trì giờ ngủ cố định, nhằm giảm thiểu nguy cơ rối loạn sức khỏe do ánh sáng nhân tạo.

Thanh Tùng (TTXVN)

Dành cho bạn

TP Hồ Chí Minh kết nối thực tập, việc làm cho hàng ngàn sinh viên

TP Hồ Chí Minh kết nối thực tập, việc làm cho hàng ngàn sinh viên

Sáng 4/9, Trung tâm Dịch vụ việc làm Thanh niên TP Hồ Chí Minh (YES Center) cùng với Trường Đại học Công Thương TP Hồ Chí Minh (HUIT) tổ chức Ngày hội Kết nối thực tập cho sinh viên - “Internship Fair 2026”, thu hút hàng ngàn sinh viên tham gia tìm kiếm cơ hội thực tập, việc làm và trực tiếp gặp gỡ, trao đổi với doanh nghiệp.
Cảnh giác với tình trạng mua bán sách giáo khoa qua mạng xã hội

Cảnh giác với tình trạng mua bán sách giáo khoa qua mạng xã hội

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh khuyến cáo phụ huynh, học sinh thận trọng khi mua sách giáo khoa (SGK) qua mạng xã hội, nhất là thời điểm chuẩn bị bước vào năm học mới. Việc mua sách từ các nguồn không chính thức có thể khiến người mua phải trả giá cao hơn giá bìa, thậm chí đối mặt nguy cơ mua phải sách không rõ nguồn gốc hoặc bị lừa chuyển tiền.
Bảo vệ môi trường: Mối liên hệ giữa bụi siêu mịn và nguy cơ bệnh bạch cầu ở trẻ em

Bảo vệ môi trường: Mối liên hệ giữa bụi siêu mịn và nguy cơ bệnh bạch cầu ở trẻ em

Một nghiên cứu tại Hàn Quốc được công bố ngày 3/9, cho thấy việc trẻ em và thanh thiếu niên tiếp xúc lâu dài với bụi siêu mịn (PM2.5) có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh bạch cầu cao hơn, đặc biệt ở nhóm trẻ từ 0-11 tuổi. Kết quả nghiên cứu này đặt ra yêu cầu tăng cường các biện pháp giảm ô nhiễm không khí nhằm bảo vệ sức khỏe trẻ em trong giai đoạn phát triển.