Quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Lào đã có bề dày truyền thống trên 60 năm được xây dựng và phát triển trên nền tảng mối quan hệ gắn bó mật thiết keo sơn mà hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân hai nước dày công vun đắp. Đặc biệt, chuyến thăm chính thức đầu tiên của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tới Lào kỳ vọng sẽ định hình cục diện hợp tác, phát triển giữa hai nước trong giai đoạn mới.
Điểm sáng nổi bật
Đại biểu tham quan gian hàng trưng bày, giới thiệu sản phẩm của tỉnh Bo Kẹo (Lào) nước tại Hội nghị Xúc tiến thương mại, thúc đẩy xuất nhập khẩu khu vực miền Bắc năm 2026. Ảnh: Xuân Tư/TTXVN
Thời gian qua, quan hệ Việt Nam - Lào tiếp tục phát triển tốt đẹp; trong đó, hợp tác kinh tế, thương mại duy trì đà tăng trưởng tích cực. Giai đoạn 2021-2025, kim ngạch thương mại song phương tăng bình quân trên 20%/năm. Cơ cấu hàng hóa cũng chuyển dịch theo hướng tích cực với các mặt hàng công nghiệp, hóa chất, nguyên liệu, máy móc thiết bị ngày càng tăng tỷ trọng, từng bước thay thế vai trò chủ đạo của nông sản, nhiên liệu góp phần nâng cao tính bổ sung và tính bền vững của hợp tác.
Hai nước đã xây dựng nhiều khuôn khổ pháp lý thúc đẩy thương mại và kết nối kinh tế, trong đó có Hiệp định Thương mại biên giới Việt Nam - Lào ký năm 2015 và Hiệp định Thương mại song phương ký ngày 8/4/2024, có hiệu lực từ 24/2/2025. Hai bên cũng thực hiện Thỏa thuận Hà Nội năm 2007 về tạo thuận lợi cho người, phương tiện và hàng hóa qua biên giới tại 4 cặp cửa khẩu quốc tế. Ngày 28/8/2026, hai Bộ Công Thương đã ký biên bản rà soát, thống nhất tham mưu sửa đổi, bổ sung Thỏa thuận và phấn đấu hoàn thành trong năm 2027. Ngoài ra, hai nước đã ký các thỏa thuận về phát triển, kết nối hạ tầng thương mại biên giới (1/2024) và hợp tác quản lý thị trường (4/2024), tạo thêm cơ sở thúc đẩy hợp tác thương mại song phương.
Tại Tuần lễ sản phẩm Việt – Lào, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn nhấn mạnh, trên nền tảng quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện, quan hệ kinh tế, thương mại Việt Nam – Lào ngày càng được thúc đẩy; trong đó hai Bộ Công Thương duy trì phối hợp chặt chẽ trên nhiều lĩnh vực.
Theo Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn, mỗi sản phẩm tại Tuần lễ không chỉ mang giá trị thương mại mà còn chứa đựng câu chuyện về vùng đất, con người và văn hóa hai nước. Việc đưa sản phẩm đến gần người tiêu dùng qua đó góp phần tăng cường sự hiểu biết, gắn kết giữa nhân dân hai nước. Bộ Công Thương Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan Lào thúc đẩy những hoạt động hợp tác thiết thực, đưa quan hệ kinh tế, thương mại đi vào chiều sâu và hiệu quả.
Đại sứ Lào tại Việt Nam Khamphao Ernthavanh cho rằng: Tuần lễ diễn ra trong bối cảnh hai nước đang tích cực triển khai các thỏa thuận cấp cao về kinh tế, thương mại và đầu tư. Việc đưa sản phẩm đến gần người tiêu dùng, tạo điều kiện để doanh nghiệp hai nước gặp gỡ, kết nối trực tiếp sẽ góp phần cụ thể hóa các thỏa thuận hợp tác, đồng thời mở thêm những kênh kết nối thương mại giữa doanh nghiệp Việt Nam và Lào.
Nhận định về quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Lào, bà Trần Thị Tú Anh- Tham tán thương mại Việt Nam tại Lào cho biết: Năm 2025, kim ngạch thương mại hai nước đạt 2,9 tỷ USD. Trong 9 tháng năm 2026, dù chịu tác động từ những bất ổn địa chính trị trên toàn cầu, kim ngạch thương mại hai nước vẫn đạt hơn 1,6 tỷ USD.
Cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu giữa hai nước ngày càng thể hiện tính bổ sung, hỗ trợ lẫn nhau. Việt Nam tăng cường xuất khẩu sang Lào các mặt hàng thế mạnh như xăng dầu, sắt thép và sản phẩm từ sắt thép, máy móc thiết bị, phương tiện vận tải, hàng tiêu dùng. Ở chiều ngược lại, Lào cung cấp cho Việt Nam nhiều nguồn nguyên nhiên liệu, nông sản và khoáng sản quan trọng như quặng, than đá, cao su, gỗ, ngô và điện.
Theo bà Trần Thị Tú Anh, hợp tác thương mại đang có những chuyển biến theo hướng thuận lợi hơn cho doanh nghiệp. Việc triển khai Bản ghi nhớ về phát triển và kết nối hạ tầng thương mại biên giới, cùng với nâng cấp, hoàn thiện cơ chế tại các cửa khẩu, đã góp phần rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí logistics.
Cùng với những thuận lợi về cơ chế, doanh nghiệp hai nước ngày càng chủ động hơn trong hợp tác. Quan hệ thương mại không chỉ dừng ở mua bán hàng hóa mà từng bước mở rộng sang liên kết chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng và phát triển mạng lưới phân phối tại thị trường của nhau. Đây là nền tảng quan trọng để tiếp tục khai thác dư địa, mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng hợp tác kinh tế, thương mại Việt Nam - Lào trong thời gian tới.
Hướng tới mục tiêu
Cảng cạn Thanaleng Viêng Chăn tại huyện Hadxaiphong thủ đô Viêng Chăn. Ảnh tư liệu: Đỗ Bá Thành/TTXVN
Cùng với thương mại, đầu tư của Việt Nam tại Lào tiếp tục phát triển về quy mô và chất lượng, tập trung vào năng lượng, nông nghiệp, dịch vụ và sản xuất hàng xuất khẩu. Việt Nam hiện đứng thứ hai trong 53 quốc gia, vùng lãnh thổ đầu tư tại Lào, với 435 dự án, tổng vốn đăng ký khoảng 8 tỷ USD.
Hai nước đặt mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng thương mại trong năm 2026, hướng tới 10 tỷ USD vào năm 2030 và những năm tiếp theo, qua đó đưa hợp tác kinh tế tương xứng với quan hệ chính trị đặc biệt Việt Nam - Lào.
Theo Thương vụ Việt Nam tại Lào, đây là mục tiêu thách thức nhưng có cơ sở thực tiễn. Hai Chính phủ đang tiếp tục tháo gỡ khó khăn, hoàn thiện các hiệp định thương mại và thương mại biên giới, đồng thời tăng cường kết nối giao thông, logistics, tạo thuận lợi cho lưu thông hàng hóa. Bên cạnh đó, dư địa phát triển các chuỗi cung ứng mới còn lớn, cùng với động lực từ các dự án đầu tư quy mô lớn của Việt Nam tại Lào trong năng lượng, khoáng sản và nông nghiệp công nghệ cao. Khi đi vào hoạt động ổn định, các dự án này sẽ tạo thêm nguồn hàng quy mô lớn phục vụ xuất khẩu sang Việt Nam và các thị trường thứ ba.
Tại hội đàm với Bộ trưởng Bộ Công Thương Lào mới đây, Bộ trưởng Bộ Công Thương Việt Nam Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh, để sớm đưa kim ngạch thương mại song phương lên 4 tỷ USD, tiến tới 5 tỷ USD và 10 tỷ USD, hai bên cần xác định rõ động lực tăng trưởng theo từng ngành hàng, lĩnh vực và dự án, thay vì chỉ đặt mục tiêu tổng thể.
Bộ trưởng đề nghị hai Bộ rà soát xuất nhập khẩu theo từng nhóm hàng, phân tích nguyên nhân tăng, giảm và xây dựng kế hoạch hành động cụ thể theo tháng, quý; đồng thời tăng cường đối thoại với doanh nghiệp để tháo gỡ khó khăn, mở rộng thị trường và khai thác dư địa hợp tác.
Hai Bộ trưởng thống nhất ưu tiên lĩnh vực giàu tiềm năng như điện, than, xăng dầu, khoáng sản, vật liệu xây dựng, máy móc, hóa chất, nông sản và hàng tiêu dùng; đẩy mạnh xúc tiến thương mại, kết nối doanh nghiệp, chuỗi cung ứng và hệ thống phân phối. Cùng đó, hai bên cũng tiếp tục thúc đẩy hợp tác năng lượng, trọng tâm là điện lực; mở rộng hợp tác công nghiệp, khoáng sản gắn với chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững.
Theo bà Trần Thị Tú Anh, thương mại Việt Nam - Lào còn nhiều dư địa tăng trưởng, nhất là trong kết nối hạ tầng, năng lượng, nông nghiệp công nghệ cao và dịch vụ. Về hạ tầng và logistics, vị trí trung tâm bán đảo Đông Dương giúp Lào có lợi thế chuyển từ quốc gia “không biển” thành trung tâm kết nối đất liền. Việc tăng cường các hành lang kinh tế, tuyến cao tốc Viêng-Chăn - Hà Nội và khai thác cảng biển Việt Nam, như Vũng Áng sẽ tạo thêm lợi thế logistics cho hai nước.
Năng lượng và khoáng sản tiếp tục là trụ cột hợp tác, với tiềm năng xuất khẩu điện từ Lào sang Việt Nam và hợp tác chế biến sâu khoáng sản. Trong nông nghiệp, Lào có đất đai, thổ nhưỡng thuận lợi, còn Việt Nam có công nghệ, kinh nghiệm và thị trường, tạo điều kiện phát triển vùng nguyên liệu sạch và chuỗi chế biến đạt chuẩn quốc tế. Bên cạnh đó, thương mại dịch vụ và du lịch còn nhiều tiềm năng, nhất là thúc đẩy mô hình “Một hành trình - Nhiều điểm đến”, kết nối các tuyến du lịch đường bộ và hàng không giữa hai nước.
Theo ông Sổm Sai Nông Nath, Tham tán Kinh tế - Thương mại Lào tại Việt Nam kỳ vọng thời gian tới, hàng hóa hai nước sẽ thâm nhập sâu hơn vào thị trường của nhau theo con đường chính ngạch, không chỉ gia tăng về số lượng mà cả chủng loại, chất lượng và giá trị gia tăng. Cùng đó, Lào mong muốn đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm có thế mạnh sang Việt Nam, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp Việt Nam mở rộng đầu tư, kinh doanh và hợp tác tại Lào trong các lĩnh vực như nông nghiệp, chế biến nông sản, công nghiệp, năng lượng, logistics, thương mại, dịch vụ và mở rộng chuỗi bán lẻ hàng Việt Nam tại Lào.
Theo ông Sổm Sai Nông Nath, Việt Nam và Lào có thể trở thành những mắt xích bổ trợ trong chuỗi sản xuất, cung ứng và phân phối khu vực, khi Lào có lợi thế về tài nguyên, nông nghiệp, năng lượng và vị trí kết nối, còn Việt Nam có thế mạnh về sản xuất, chế biến, công nghiệp, phân phối và logistics. Qua đó, doanh nghiệp hai nước có thể mở rộng sang các thị trường thứ ba, tăng cường liên kết trong chuỗi giá trị, xây dựng quan hệ hợp tác lâu dài và nâng cao giá trị thương hiệu.
