Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Viêng Chăn về ý nghĩa và tầm quan trọng của chuyến thăm, Đại sứ Việt Nam tại Lào Nguyễn Minh Tâm cho rằng, chuyến thăm diễn ra vào thời điểm hai Đảng, hai nước đang tích cực triển khai Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam và Nghị quyết Đại hội XII của Đảng Nhân dân cách mạng Lào, đưa các mục tiêu phát triển của mỗi nước trong giai đoạn mới vào thực hiện.
Đây cũng là thời điểm tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến nhanh, phức tạp, đặt ra yêu cầu hai nước phải phối hợp chặt chẽ hơn, nâng cao khả năng tự chủ, tự cường và hỗ trợ lẫn nhau trong phát triển.
Đại sứ Nguyễn Minh Tâm khẳng định ý nghĩa nổi bật của chuyến thăm trước hết nằm ở tính kế thừa và tiếp nối chiến lược mà lãnh đạo cấp cao nhất của hai nước đã thống nhất. Đây là chuyến thăm chính thức Lào đầu tiên của đồng chí Lê Minh Hưng trên cương vị Thủ tướng Chính phủ Việt Nam và cũng là chuyến thăm song phương nước ngoài đầu tiên, đặc biệt Thủ tướng Lê Minh Hưng cũng là một trong những vị khách cấp cao đầu tiên sẽ được Thủ tướng Saleumxay Kommasith và Chủ tịch Quốc hội Sonexay Siphandone tiếp đón trên cương vị mới.
Do đó, đây là chuyến thăm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện vai trò chủ động, tích cực của người đứng đầu Chính phủ, qua đó truyền tải rõ nét thông điệp về những trọng tâm, ưu tiên đối ngoại của Việt Nam trong nhiệm kỳ mới.
Chuyến thăm cũng phản ánh sự coi trọng đặc biệt mà lãnh đạo hai nước dành cho nhau, cũng như tiếp tục khẳng định Việt Nam và Lào luôn dành ưu tiên hàng đầu cho việc giữ gìn và phát triển mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện, gắn kết chiến lược giữa hai nước.
Đại sứ Nguyễn Minh Tâm nhấn mạnh ở tầm chiến lược, chuyến thăm có ý nghĩa quan trọng trong việc tiếp tục cụ thể hóa và đưa nội hàm “gắn kết chiến lược” trở thành định hướng xuyên suốt trong quan hệ Việt Nam – Lào, trong đó tiếp tục tăng cường gắn bó, tin cậy chính trị, phối hợp chặt chẽ các vấn đề chiến lược liên quan đến phát triển của mỗi nước, lợi ích kinh tế, quốc phòng - an ninh, kết nối hạ tầng, năng lượng và nguồn nhân lực.
Trên nền tảng đó, hai nước không chỉ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ, chia sẻ lẫn nhau trên con đường phát triển, mà từng bước tạo dựng sự bổ trợ và đan xen lợi ích ngày càng thực chất, để sự phát triển của hai nước sẽ tạo thêm động lực và không gian phát triển cho nhau.
Trên tinh thần đó, chuyến thăm là dịp để hai Thủ tướng trao đổi các biện pháp, đẩy mạnh triển khai các cam kết, thỏa thuận, văn kiện đã ký kết, kết quả các chuyến thăm cấp cao; thống nhất những việc cần tập trung giải quyết, tháo gỡ khó khăn vướng mắc; đề ra phương hướng và biện pháp lớn nhằm nâng cao hiệu quả, tạo động lực mới cho quan hệ hợp tác giữa Việt Nam – Lào, nhất là về hợp tác thương mại, đầu tư trong thời gian tới; đồng thời xác định các ưu tiên hợp tác có khả năng tạo chuyển biến rõ nét về kết nối giữa hai nền kinh tế, trong đó có kết nối về thể chế, tài chính - tiền tệ, giao thông, logistics, năng lượng, viễn thông, chuyển đổi số, du lịch, giáo dục - đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.
Bên cạnh đó, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cũng sẽ có các cuộc hội đàm, gặp gỡ với lãnh đạo chủ chốt của Lào. Đây là điều kiện rất quan trọng để tăng cường tin cậy chính trị, duy trì sự trao đổi trực tiếp, thường xuyên giữa lãnh đạo cấp cao hai nước và tạo sự thống nhất trong chỉ đạo từ Trung ương xuống các bộ, ngành, địa phương.
Trên phương diện đa phương, chuyến thăm là dịp để hai Thủ tướng chia sẻ tầm nhìn, định hướng về các vấn đề khu vực, quốc tế cùng quan tâm; tăng cường phối hợp tại ASEAN, Liên hợp quốc và các cơ chế đa phương khác. Trong bối cảnh môi trường quốc tế có nhiều biến động, việc Việt Nam và Lào duy trì trao đổi chiến lược, phối hợp chặt chẽ và ủng hộ lẫn nhau có ý nghĩa trực tiếp đối với lợi ích, an ninh và môi trường phát triển của mỗi nước.
Theo Đại sứ Nguyễn Minh Tâm, kết quả quan trọng nhất cần hướng tới trong chuyến thăm là chuyển những định hướng và quyết tâm chính trị rất cao của lãnh đạo hai nước thành tiến độ, dự án và lợi ích cụ thể. Quan hệ chính trị Việt Nam - Lào hiện ở mức độ tin cậy cao. Các cơ chế hợp tác giữa hai Đảng, hai Chính phủ, hai Quốc hội và giữa các bộ, ngành và địa phương được duy trì thường xuyên. Trong giai đoạn tới, yêu cầu đặt ra là làm sao để mức độ gắn bó đặc biệt về chính trị được phản ánh tương xứng hơn trong hiệu quả hợp tác kinh tế và sự gắn kết giữa hai nền kinh tế.
Trong 8 tháng đầu năm 2026, Việt Nam có 21 dự án đầu tư sang Lào, với tổng vốn đăng ký đạt gần 700 triệu USD, nâng tổng dự án đầu tư tại Lào lên 301 dự án, tổng vốn đăng ký lũy kế đạt hơn 7 tỷ USD, Việt Nam là nhà đầu tư lớn thứ hai tại Lào; thương mại hai nước tiếp tục đạt hơn 1,6 tỷ USD, cho thấy đã có những chuyển biến tích cực và hợp tác kinh tế ngày càng sâu rộng.
Đây là cơ sở để hai nước hướng tới những mục tiêu cao hơn về thương mại đạt 5 tỷ USD trong thời gian tới và 10 tỷ USD về thương mại, hơn 10 tỷ USD về đầu tư vào năm 2030. Từ góc độ đó, cho thấy hợp tác về kinh tế, thương mại giữa Việt Nam-Lào còn nhiều dư địa để phát triển.
Đại sứ Nguyễn Minh Tâm cho rằng trước hết, hai nước cần đẩy nhanh các dự án hợp tác chiến lược và xử lý những điểm nghẽn, trong đó có vấn đề về thể chế cũng như khâu tổ chức thực hiện. Hai Thủ tướng sẽ có điều kiện trực tiếp rà soát từng nhóm dự án, xác định những vấn đề thuộc cơ chế, chính sách, nguồn vốn hay tổ chức thực hiện để có hướng xử lý cụ thể. Đặc biệt là các dự án kết nối giao thông, logistics, năng lượng và các dự án đầu tư quy mô lớn có khả năng tạo sức lan tỏa cho hợp tác hai nước.
Theo Đại sứ, cùng với đó, cần tạo thêm động lực để tăng mức độ đan xen lợi ích giữa hai nền kinh tế mà không nên chỉ nhìn hợp tác kinh tế qua kim ngạch thương mại hoặc số lượng dự án. Quan trọng hơn là hình thành được các mối liên kết lâu dài về sản xuất, năng lượng, nguyên liệu, logistics, thị trường và chuỗi cung ứng. Việt Nam có thế mạnh về thị trường, năng lực sản xuất, chế biến, cảng biển và kinh nghiệm hội nhập; Lào có tiềm năng về năng lượng, tài nguyên, nông nghiệp và vị trí kết nối trong khu vực. Nếu tổ chức tốt sự bổ trợ này, hợp tác kinh tế hai nước sẽ có nền tảng bền vững hơn.
Một kết quả nữa rất quan trọng là nâng hiệu quả tổ chức thực hiện các thỏa thuận cấp cao. Những nội dung đã được hai Thủ tướng thống nhất cần được giao rõ cơ quan đầu mối, rõ tiến độ và có cơ chế thường xuyên kiểm tra, đôn đốc. Đối với những dự án còn chậm, cần xác định cụ thể vướng ở khâu nào, thuộc thẩm quyền của cơ quan nào và thời hạn xử lý. Khi khâu tổ chức thực hiện chuyển động nhanh hơn, các thỏa thuận cấp cao mới thực sự đi vào cuộc sống.
Chuyến thăm cũng sẽ tiếp tục thúc đẩy hợp tác giáo dục - đào tạo, văn hóa và giao lưu nhân dân. Đây là lĩnh vực có ý nghĩa lâu dài, bởi quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào không chỉ được duy trì bằng các cơ chế hợp tác giữa hai Nhà nước, mà trước hết phải được tiếp nối bởi con người, đặc biệt là thế hệ trẻ hai nước. Việc “gắn kết chiến lược” trong giai đoạn tới sẽ ngày càng được cụ thể hơn trong việc hai nền kinh tế bổ trợ cho nhau, các dự án chung tạo ra giá trị và lợi ích cho người dân, doanh nghiệp hai nước.
Khẳng định quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện và gắn kết chiến lược Việt Nam – Lào đang ngày càng đi vào chiều sâu, thiết thực và hiệu quả trên nhiều lĩnh vực, Đại sứ Nguyễn Minh Tâm cho biết thời gian gần đây, với sự nỗ lực vượt bậc của cả hai bên, mối quan hệ Việt Nam - Lào tiếp tục phát triển mạnh mẽ, thiết thực, được thể hiện trên 6 điểm tích cực, như tin cậy chính trị rất cao; hợp tác quốc phòng-an ninh là trụ cột quan trọng; hợp tác kinh tế, đầu tư là điểm sáng; hoàn thành dứt điểm một số dự án quan trọng; phối hợp tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy triển khai một số dự án; hợp tác giáo dục đào tạo, văn hóa, giao lưu nhân dân và hợp tác giữa các bộ, ngành địa phương đạt nhiều kết quả tích cực.
Đại sứ Nguyễn Minh Tâm cho rằng vấn đề hiện nay giữa Việt Nam và Lào không chỉ là xây dựng thêm một tuyến đường hay tăng thêm một cửa khẩu, mà cần hình thành được những hành lang kinh tế thực sự kết nối hai nền kinh tế. Muốn làm được điều đó phải đồng thời xử lý 4 mắt xích quan trọng, gồm hạ tầng giao thông - logistics; năng lượng và sản xuất; thể chế và hạ tầng số; và nguồn nhân lực.
Trước hết là kết nối hạ tầng giao thông chiến lược và logistics. Lào nằm ở vị trí trung tâm của Tiểu vùng Mekong, có khả năng kết nối với Trung Quốc, Thái Lan, Campuchia và Myanmar. Việt Nam có đường bờ biển dài, hệ thống cảng biển và khả năng kết nối trực tiếp với các tuyến hàng hải quốc tế. Hai lợi thế này có tính bổ trợ rất rõ. Nếu kết nối tốt, không chỉ giải quyết bài toán giao thông giữa Việt Nam và Lào mà có thể từng bước hình thành một hành lang kinh tế kết nối trong khu vực Đông Nam Á và thế giới.
Các dự án như cao tốc Hà Nội-Viêng Chăn, đường sắt Vũng Áng-Viêng Chăn, các tuyến đường bộ kết nối Đông - Tây, hệ thống cửa khẩu và cảng Vũng Áng cần được nhìn trong một tổng thể như vậy; trong đó, đoạn cao tốc Pakxan đến biên giới Việt Nam-Lào dài hơn 203 km, cũng như từ Nghệ An đi cửa khẩu Thanh Thủy 65 km đã được triển khai; tuyến đường sắt Vũng Áng-Viêng Chăn cũng đang được hai nước tiếp tục thúc đẩy.
Hiệu quả của hướng kết nối này đã bắt đầu thể hiện trong thực tế. Trong 8 tháng đầu năm 2026, hàng hóa của Lào chiếm 40,2% tổng lượng hàng hóa thông qua 3 cầu cảng do Công ty CP Cảng quốc tế Lào - Việt quản lý tại Vũng Áng. Điều đó cho thấy khi hạ tầng và dịch vụ logistics được kết nối tốt, nhu cầu kinh tế sẽ tự tạo ra dòng hàng hóa và lợi ích chung.
Tuy nhiên, có đường phải có hàng hóa, có năng lượng, có sản xuất và có thị trường. Vì vậy, theo Đại sứ Nguyễn Minh Tâm, mắt xích tiếp theo là gắn kết hạ tầng giao thông với các trung tâm logistics, khu kinh tế cửa khẩu, sản xuất, chế biến, năng lượng và chuỗi cung ứng. Nếu chỉ xây dựng đường để vận chuyển hàng hóa hiện có thì giá trị tạo ra còn hạn chế. Nếu dọc các hành lang đó hình thành các cơ sở sản xuất, chế biến nông sản, khoáng sản, năng lượng, kho vận và dịch vụ thì tuyến giao thông mới thực sự trở thành hành lang kinh tế.
Trong đó, năng lượng có thể trở thành một trụ cột gắn kết lợi ích lâu dài. Lào có tiềm năng lớn về thủy điện, điện gió, điện mặt trời; Việt Nam có nhu cầu năng lượng lớn cho phát triển. Hai nước đang đẩy mạnh hợp tác thương mại điện năng, đồng thời nghiên cứu xây dựng các tuyến truyền tải mới, triển khai hệ thống đường ống và kho dự trữ xăng dầu xuyên biên giới.
Nếu gắn quy hoạch nguồn điện của Lào với nhu cầu và hệ thống truyền tải của Việt Nam, có thể hình thành chuỗi hợp tác năng lượng ổn định, vừa tạo nguồn thu và động lực đầu tư cho Lào, vừa bổ sung nguồn năng lượng phục vụ phát triển của Việt Nam.
Tiếp theo là kết nối thể chế, tài chính và hạ tầng số Việt Nam - Lào. Hạ tầng vật lý có tốt đến đâu nhưng hàng hóa vẫn mất nhiều thời gian ở cửa khẩu, thủ tục chưa liên thông, thanh toán còn khó khăn thì chi phí logistics vẫn cao.
Hai nước cần tiếp tục đơn giản hóa thủ tục xuất nhập khẩu, hiện đại hóa hải quan và cửa khẩu, chia sẻ dữ liệu, mở rộng thanh toán bằng đồng nội tệ, thương mại điện tử qua biên giới và các nền tảng số phục vụ doanh nghiệp.
Theo Đại sứ, nói cách khác, phải kết nối đồng thời cả “phần cứng” và “phần mềm”. Đường bộ, đường sắt, cảng biển là phần cứng; thể chế, thủ tục, dữ liệu, tài chính và môi trường kinh doanh là phần mềm. Hai phần này đi cùng nhau mới thực sự làm giảm chi phí và tăng sức cạnh tranh của cả hành lang kinh tế.
Cuối cùng là nguồn nhân lực. Hạ tầng và thể chế tạo ra điều kiện kết nối, nhưng con người mới vận hành các kết nối đó và biến chúng thành giá trị kinh tế. Hợp tác đào tạo trong giai đoạn tới giữa Việt Nam - Lào cần gắn nhiều hơn với nhu cầu phát triển thực tế của Lào và các dự án hợp tác hai nước, nhất là logistics, giao thông, năng lượng, công nghệ số, nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến, tài chính và quản trị.
Nếu các mắt xích này được triển khai đồng bộ sẽ tạo ra một thay đổi quan trọng, từ kết nối Việt Nam - Lào theo từng dự án riêng lẻ sang hình thành một không gian kinh tế có tính liên thông, trong đó Lào phát huy tốt hơn vị trí trung tâm kết nối của khu vực, Việt Nam phát huy lợi thế về thị trường, năng lực sản xuất và cửa ngõ ra biển; đồng thời cả hai nước cùng tham gia sâu hơn vào các chuỗi sản xuất, cung ứng và giá trị của khu vực.
Đại sứ Nguyễn Minh Tâm kết luận những nội dung trên cho thấy nội hàm “gắn kết chiến lược” khẳng định một bước tiến mới trong quan hệ giữa hai nước Việt Nam-Lào, đó là không dừng lại ở sự đồng hành thuần túy về chính trị, mà là sự hòa quyện chặt chẽ về lợi ích quốc gia. Theo đó, sự thịnh vượng và phát triển của nước này chính là xung lực, là bệ phóng thúc đẩy sự phát triển của nước kia.
