Tỷ phú Elon Musk công khai đứng về phía Tổng thống Donald Trump trong cuộc tranh cãi với Ukraine liên quan đến các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Nga. Trên mạng xã hội X hôm 11/10, ông chủ của Tesla và SpaceX bình luận dưới video phát biểu của Tổng thống Mỹ do Nhà Trắng đăng tải: “Ông Zelensky đã đi quá xa”.
Theo RT ngày 11/10, bình luận ngắn gọn này được đưa ra sau khi ông Trump chỉ trích Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky vì tiếp tục cho phép tấn công các nhà máy lọc dầu Nga, bất chấp những yêu cầu từ Washington. Ukrmedia cũng đưa tin ông Musk ủng hộ lập trường của Tổng thống Mỹ, nhưng cho biết thêm rằng tỷ phú công nghệ đã không giải thích chi tiết về quan điểm của mình.
Từ tranh cãi về dầu diesel đến yêu cầu thay đổi lãnh đạo Ukraine
Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự bất đồng giữa Washington và Kiev là việc Mỹ cho rằng các cuộc tấn công của Ukraine vào ngành lọc dầu Nga đang làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt dầu diesel toàn cầu. Phát biểu với các phóng viên bên ngoài Nhà Trắng ngày 10/10, ông Trump cho biết đã nhiều lần yêu cầu Tổng thống Zelensky không nhắm mục tiêu vào những cơ sở sản xuất nhiên liệu của Nga.
Theo RT, Tổng thống Trump nói: “Chúng tôi đã nói với ông ấy rằng, các ông có thể làm bất cứ điều gì mình muốn, nhưng đừng tấn công nguồn cung dầu diesel, bởi đang có một vấn đề lớn, một sự thiếu hụt nghiêm trọng. Thế mà ông ấy đã làm gì? Ông ấy lại đi tấn công nguồn cung dầu diesel”.
Theo nhà lãnh đạo Mỹ, những cuộc tấn công này không chỉ ảnh hưởng đến Nga mà còn gây khó khăn cho nông dân, người chăn nuôi gia súc và các doanh nghiệp vận tải Mỹ, những đối tượng phụ thuộc lớn vào nhiên liệu diesel. Nhà lãnh đạo Mỹ yêu cầu Kiev lập tức chấm dứt các cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu Nga.
Bất đồng về năng lượng đã nhanh chóng mở rộng thành sức ép chính trị trực tiếp đối với Tổng thống Zelensky. Ngày 10/10, ông Trump đề nghị Ukraine lựa chọn một nhà lãnh đạo mới có khả năng đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột với Nga. Tổng thống Mỹ cho rằng ông Zelensky đã không tận dụng được những cơ hội đàm phán, đồng thời tuyên bố đã đến lúc Ukraine cần có tổng thống mới.
Theo Al Jazeera ngày 10/10, ông Trump nói rằng: “Tôi đề nghị họ tìm một nhà lãnh đạo mới có thể đạt được thỏa thuận”, đồng thời nhận định Tổng thống Zelensky không làm được điều đó. Đáp lại, Ngoại trưởng Ukraine Andriy Sybiga khẳng định ông Zelensky nhận được sự ủng hộ của người dân Ukraine và chỉ người dân nước này mới có quyền quyết định ai sẽ lãnh đạo đất nước.
Thỏa thuận dầu diesel Mỹ–Nga làm gia tăng căng thẳng
Tranh cãi giữa Washington và Kiev trở nên gay gắt hơn sau khi Tổng thống Trump công bố thỏa thuận với Tổng thống Nga Vladimir Putin nhằm đưa dầu diesel Nga trở lại thị trường Mỹ và thế giới. Ngày 9/10, ông Trump thông báo trên mạng xã hội Truth Social rằng Nga sẽ ngay lập tức cung cấp hơn 300.000 tấn dầu diesel, tiếp theo là 500.000 tấn trong tháng 11 và một triệu tấn ngay sau đó. Moskva dự kiến cung cấp thêm ba triệu tấn trong giai đoạn tiếp theo, đưa tổng khối lượng được công bố lên hơn 4,8 triệu tấn.
Theo Al Jazeera, cũng trong ngày 10/10, Bộ Tài chính Mỹ đã công bố việc cấp giấy phép chung tạm thời để cho phép một số giao dịch liên quan đến dầu diesel Nga. Đây là sự điều chỉnh đáng chú ý trong chính sách năng lượng của Washington, bởi Mỹ đã duy trì nhiều biện pháp trừng phạt đối với ngành dầu khí Nga kể từ khi xung đột Ukraine bùng phát năm 2022.
Việc Washington tìm đến nguồn cung từ Nga phản ánh sức ép ngày càng lớn từ giá nhiên liệu trong nước trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ. Theo Al Jazeera, giá dầu diesel trung bình tại Mỹ từng tăng lên mức kỷ lục 6,52 USD/gallon trong tháng 9/2026, trước khi giảm về khoảng 6,20 USD/gallon. Giá nhiên liệu tăng cao gây sức ép trực tiếp lên ngành vận tải, nông nghiệp và các doanh nghiệp sử dụng nhiều nhiên liệu.
Tuy nhiên, tình trạng thiếu hụt dầu diesel toàn cầu không chỉ xuất phát từ những cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào nhà máy lọc dầu Nga. Cuộc chiến tại Trung Đông, những gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz và Biển Đỏ, cùng các hạn chế về năng lực lọc dầu cũng đang ảnh hưởng đến nguồn cung quốc tế. Vì vậy, việc quy toàn bộ trách nhiệm cho Kiev phản ánh lập trường của Tổng thống Trump hơn là một kết luận đã được xác lập về nguyên nhân cuộc khủng hoảng.
Ukraine lo ngại Nga có thêm nguồn lực kéo dài chiến tranh
Trong khi Washington coi thỏa thuận dầu diesel là giải pháp giảm sức ép giá nhiên liệu, Kiev lại lo ngại động thái này sẽ tạo thêm nguồn tài chính cho Moskva tiếp tục chiến tranh. Tổng thống Zelensky đã chỉ trích quyết định của Mỹ, cho rằng nguồn thu bổ sung từ xuất khẩu dầu diesel có thể được Nga sử dụng để mua linh kiện vũ khí, sản xuất tên lửa, nâng cấp thiết bị không người lái (UAV) và tuyển mộ lực lượng chiến đấu.
Kiev cho rằng việc chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở năng lượng phải được thực hiện trên cơ sở có đi có lại, thay vì chỉ áp đặt nghĩa vụ lên Ukraine. Theo Ukrmedia, phía Ukraine tuyên bố sẵn sàng ngừng tấn công nhà máy lọc dầu và các cơ sở dầu mỏ của Nga nếu Moskva cũng chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy điện, trạm biến áp và hệ thống năng lượng Ukraine.
Lập trường này cho thấy hai bên đang tiếp cận vấn đề từ những ưu tiên khác nhau. Washington muốn nhanh chóng giảm thiểu gián đoạn nguồn cung nhiên liệu, trong khi Kiev coi các cuộc tấn công vào cơ sở năng lượng Nga là một công cụ gây sức ép nhằm làm suy giảm khả năng tài trợ.
Vì sao sự ủng hộ của Elon Musk đáng chú ý?
Phát biểu của Elon Musk có ý nghĩa vượt ra ngoài một bình luận chính trị thông thường, bởi Ukraine đang phụ thuộc đáng kể vào hệ thống internet vệ tinh Starlink do SpaceX vận hành. Kể từ năm 2022, mạng Starlink đã trở thành một phần quan trọng trong hệ thống liên lạc quân sự của Ukraine, phục vụ trao đổi thông tin trên chiến trường, phối hợp giữa các đơn vị và hỗ trợ hoạt động của UAV.
RT nhận định sự phụ thuộc này khiến quan điểm của ông Musk có sức nặng đặc biệt đối với Kiev. Nếu khả năng tiếp cận Starlink bị gián đoạn trên diện rộng, hoạt động liên lạc và phối hợp tác chiến của quân đội Ukraine có nguy cơ chịu ảnh hưởng nghiêm trọng. Tuy nhiên, bình luận mới nhất của tỷ phú Mỹ chưa đồng nghĩa với việc SpaceX sẽ hạn chế hoặc cắt dịch vụ Starlink tại Ukraine.
Sự bất đồng giữa ông Musk và Kiev còn liên quan đến phạm vi sử dụng Starlink trong các hoạt động quân sự chống Nga. RT nhắc lại việc ông Musk từng phản đối sử dụng hệ thống vệ tinh của SpaceX để hỗ trợ các cuộc tấn công có nguy cơ làm leo thang xung đột. Năm 2022, tỷ phú Mỹ từ chối kích hoạt mạng Starlink gần Crimea để hỗ trợ một kế hoạch tấn công của Ukraine nhằm vào Hạm đội Biển Đen của Nga. RT cũng dẫn thông tin từ The Atlantic cho rằng ông Zelensky từng tìm cách gặp trực tiếp tỷ phú Musk trong chuyến thăm Washington hồi tháng 7 nhưng không thành công
Diễn biến mới nhất cho thấy vấn đề năng lượng đang trở thành một yếu tố quan trọng trong quan hệ Mỹ-Ukraine, đồng thời tác động đến nỗ lực đàm phán chấm dứt chiến tranh. Khi Washington ưu tiên giảm giá nhiên liệu và thúc đẩy một thỏa thuận với Nga, Kiev lại muốn duy trì sức ép kinh tế nhằm hạn chế khả năng tiếp tục chiến tranh của Moskva. Trong bối cảnh đó, việc Elon Musk công khai ủng hộ Tổng thống Trump càng làm nổi bật những bất đồng giữa hai bên.
Tuy nhiên, thỏa thuận dầu diesel Mỹ–Nga chưa chắc mang lại hiệu quả giảm giá như kỳ vọng. Theo Al Jazeera, một số chuyên gia năng lượng nghi ngờ khả năng Nga cung cấp đủ khối lượng đã công bố, cũng như mức độ tác động của nguồn cung bổ sung đối với thị trường toàn cầu.
Bình luận của Elon Musk cho thấy tranh cãi về các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở lọc dầu Nga không còn giới hạn trong quan hệ giữa Washington và Kiev mà đã thu hút sự tham gia của những nhân vật có ảnh hưởng trong lĩnh vực công nghệ.
Tuy nhiên, phát biểu của tỷ phú Mỹ chưa đồng nghĩa với thay đổi trong chính sách cung cấp Starlink cho Ukraine.
Vấn đề đáng chú ý hơn là sự khác biệt về ưu tiên giữa hai bên: Washington tìm cách tăng nguồn cung nhiên liệu và hạ giá dầu diesel, trong khi Kiev muốn duy trì sức ép lên nguồn thu năng lượng của Moskva. Chính bất đồng này có thể tiếp tục ảnh hưởng đến quan hệ Mỹ - Ukraine và những nỗ lực tìm kiếm giải pháp chấm dứt xung đột.
