Đây là kỳ hội nghị bàn tròn thứ 35 và lần thứ 3 TP Hồ Chí Minh đăng cai, sau các năm 2002 và 2016. Với chủ đề “Đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững: Thúc đẩy tăng trưởng và hợp tác quốc tế giữa các thành phố BPC”, các đại biểu tập trung trao đổi kinh nghiệm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, thúc đẩy khởi nghiệp, giảm phát thải và phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng.
Ông Nguyễn Lộc Hà, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Hồ Chí Minh cho biết, các đô thị đang đồng thời phải duy trì tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh, thích ứng với biến đổi khí hậu và cải thiện chất lượng sống. Vì vậy, đổi mới sáng tạo cần gắn với thương mại hóa, phát triển doanh nghiệp; tăng trưởng kinh tế đi cùng sử dụng hiệu quả tài nguyên; phát triển đô thị phải gắn với giao thông công cộng.
Chia sẻ kinh nghiệm của thành phố Osaka, bà Moriyama Ayako, Cục trưởng Cục Chiến lược Kinh tế, Chính quyền Thành phố Osaka cho biết, mạng lưới các thành phố đối tác kinh tế (BPC) được hình thành để kết nối doanh nghiệp, mở rộng hợp tác quốc tế. Riêng thành phố Osaka có lợi thế liên kết với các đô thị trong vùng Kansai, tạo điều kiện thúc đẩy giao thương, trao đổi công nghệ và hợp tác kinh doanh.
Bà Moriyama Ayako cũng cho rằng, các kinh nghiệm này gợi mở cho TP Hồ Chí Minh việc tổ chức kết nối theo nhu cầu công nghệ, ngành hàng và thị trường, giúp doanh nghiệp tìm đối tác phù hợp để hướng đến việc phát triển TP Hồ Chí Minh theo hướng hiện đại và bền vững.
Ông Trần Trọng Tuyên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Hồ Chí Minh cho biết, Thành phố lấy doanh nghiệp làm trung tâm, xây dựng chuỗi hỗ trợ theo vòng đời, từ hình thành ý tưởng, ươm tạo, thử nghiệm đến mở rộng thị trường. Thành phố đề xuất hợp tác hai chiều trong mạng lưới BPC về kết nối thị trường, nhà đầu tư, thử nghiệm công nghệ và liên kết các trung tâm ươm tạo.
Cách tiếp cận này hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực phù hợp với từng giai đoạn phát triển. Kinh nghiệm được chia sẻ từ Hamburg cũng cho thấy, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng quốc tế cần đi cùng chuẩn bị năng lực và lựa chọn thị trường.
Bà Shirley Ng, Tổng Giám đốc Bộ phận Năng lực Cạnh tranh Quốc tế, Tập đoàn Công nghiệp Australia cho rằng, phát triển bền vững đã trở thành yêu cầu trong kinh doanh. Doanh nghiệp phải đáp ứng kỳ vọng của khách hàng, yêu cầu về môi trường, xã hội và quản trị của nhà đầu tư, nghĩa vụ báo cáo và đòi hỏi từ chuỗi cung ứng.
Theo bà Shirley Ng, giảm phát thải có thể giúp doanh nghiệp nâng hiệu quả vận hành, mở ra thị trường mới, tăng khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng và củng cố niềm tin khách hàng. Tuy nhiên, doanh nghiệp nhỏ và vừa còn thiếu chuyên môn, khó đo lường phát thải, chịu áp lực chi phí chuyển đổi và hạn chế tiếp cận tài chính xanh.
Để phát triển bền vững, bà Shirley Ng đề xuất ba lĩnh vực hợp tác gồm: kinh tế tuần hoàn, chuỗi cung ứng xanh và nâng cao năng lực lao động. Các đối tác có thể phối hợp thu hồi tài nguyên, đổi mới tái chế, xây dựng tiêu chuẩn chung, nâng năng lực nhà cung cấp và ứng dụng công nghệ ít phát thải.
Đối với nhân lực, hoạt động đào tạo cần chú trọng kỹ năng xanh, nhu cầu từng ngành và liên kết trường đại học. Bà Shirley Ng cũng gợi mở việc hình thành mạng lưới nâng cao năng lực cạnh tranh kinh doanh bền vững BPC, thông qua chia sẻ mô hình thực tế, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, kết nối kinh doanh và triển khai dự án chung.
Chia sẻ kinh nghiệm từ Manila, ông Numero “Uno” G. Lim, Ủy viên Hội đồng Thành phố Manila, Quận 2, Philippines cho biết, Manila và TP Hồ Chí Minh có những thách thức tương đồng về mật độ dân cư cao, áp lực giao thông và ô nhiễm môi trường. Bài toán đặt ra là duy trì tăng trưởng, đồng thời kiểm soát tác động đến môi trường và chất lượng sống.
Theo ông Lim, Manila triển khai quy định cấm sử dụng túi ni lông khó phân hủy ngay tại nguồn, đồng thời dành thời gian một năm để doanh nghiệp thích ứng. Khoảng thời gian chuyển tiếp giúp doanh nghiệp chuẩn bị phương án thay thế sản phẩm và điều chỉnh hoạt động kinh doanh.
Ông Lim cũng cho rằng, để bảo vệ môi trường bền vững, việc chỉ ban hành quy định và có sự đồng thuận của người dân vẫn chưa đủ. Điều quan trọng là phải có sản phẩm thay thế để người dân, doanh nghiệp có thể chuyển đổi từ sản phẩm gây ô nhiễm môi trường sang sản phẩm bảo vệ môi trường.
Chính sách về bảo vệ môi trường cũng cần xác định rõ trách nhiệm của doanh nghiệp và gắn với xử lý vi phạm. Trong lĩnh vực giao thông, Manila áp dụng các quy định kiểm soát phương tiện phát thải gây ô nhiễm. Kinh nghiệm thực hiện cho thấy, chuyển đổi xanh cần kết hợp quy định rõ ràng, nguồn lực triển khai và các đối tác sẵn sàng tham gia.
Về tổ chức không gian đô thị, ông Nguyễn Vĩnh Toàn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh cho biết, Thành phố đang nghiên cứu định hướng siêu đô thị đa cực, đa tâm, đa tầng, liên kết bằng hạ tầng đa phương thức. Các nội dung thuộc phương án quy hoạch tổng thể đang được nghiên cứu, lấy ý kiến và hoàn thiện.
Theo định hướng này, các cực động lực có chức năng bổ trợ nhau về dịch vụ, đổi mới sáng tạo, công nghiệp, logistics, cảng biển, giáo dục và y tế. Phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) cần dựa trên dòng đi lại giữa nơi ở, nơi làm việc và trung tâm dịch vụ, xem xét hiệu quả trên cả hành lang và toàn mạng lưới.
Ông Nguyễn Vĩnh Toàn cho biết, hiện nay, TP Hồ Chí Minh đặt ra yêu cầu phát triển thuận tự nhiên, dựa trên sức chịu tải của hạ tầng và môi trường. Vì vậy, hệ thống sông rạch, mặt nước, không gian xanh cần được TP Hồ Chí Minh bảo vệ như hạ tầng đô thị. Theo đó, tại vùng thấp trũng, đất yếu, sụt lún, sự xuất hiện của nhà ga không tự động trở thành căn cứ tăng cường độ xây dựng.
Ngoài ra, TP Hồ Chí Minh mong muốn học kinh nghiệm Singapore về kết nối giao thông công cộng với đi bộ, xe đạp và không gian sống xanh; học tập kinh nghiệm Hồng Công về kết hợp đường sắt với phát triển bất động sản; kinh nghiệm Osaka và các thành phố BPC về quy hoạch, quản lý dự án, công nghệ xanh.
"Việc vận dụng các kinh nghiệm của các thành phố sẽ được thành phố làm rõ điều kiện áp dụng, chi phí và rủi ro cần quản lý. Thành phố cũng đề xuất hợp tác về quy hoạch TOD, chuẩn bị tài chính dự án, công nghệ vận hành, thích ứng khí hậu và đào tạo nhân lực. Hiệu quả cần được kiểm chứng bằng thời gian đi lại, khả năng tiếp cận việc làm, dịch vụ, khả năng chi trả và mức giảm phát thải", ông Vĩnh Toàn cho biết thêm."
Phát biểu kết luận tại hội nghị, ông Nguyễn Lộc Hà cũng đã đánh giá cao những kinh nghiệm, sáng kiến của các thành phố và tổ chức đối tác BPC. Thành phố mong muốn mạng lưới BPC tăng cường kết nối, trao đổi thông tin, chuyển cam kết thành chương trình hợp tác cụ thể về khởi nghiệp sáng tạo, hỗ trợ doanh nghiệp, chuyển đổi xanh và phát triển đô thị bền vững. TP Hồ Chí Minh tiếp tục đồng hành cùng các đối tác, hướng tới lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp và người dân.
Business Partner City (BPC) là mạng lưới hợp tác kinh tế, do Chính quyền Thành phố Osaka (Nhật Bản) khởi xướng năm 1988, nhằm xây dựng mạng lưới kinh tế giữa các thành phố khu vực châu Á - Thái Bình Dương, thúc đẩy giao lưu kinh tế giữa doanh nghiệp, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa mở rộng ra quốc tế và tăng cường hiểu biết giữa người dân các thành phố.
Thành viên gồm Osaka và 14 thành phố đối tác: Hồng Kông, Singapore, Bangkok, Kuala Lumpur, Manila, Jakarta, Seoul, Thượng Hải, Thành phố Hồ Chí Minh, Mumbai, Melbourne, Thiên Tân, Auckland và Hamburg (thành viên mới nhất, năm 2019).
Hội nghị Bàn tròn BPC được tổ chức thường niên từ năm 1990, luân phiên tại các thành phố thành viên.
