Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Nhà Trắng. Ảnh: IRNA/TTXVN phát
Ngày 31/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết eo biển Hormuz đang ở “tình trạng cực kỳ tốt”, đồng thời tuyên bố sự hỗ trợ của Hải quân Mỹ đã giúp trung bình 30 tàu đi qua eo biển này mỗi đêm.
Phát biểu với các phóng viên tại Phòng Bầu dục của Nhà Trắng, theo truyền thông Thổ Nhĩ Kỳ, Tổng thống Trump nói: “Chúng tôi đang kiểm soát eo biển Hormuz trong tình trạng cực kỳ tốt. Các bạn biết đấy, chúng tôi đang nắm quyền kiểm soát”.
Nhà lãnh đạo Mỹ cho biết thêm: “Rất, rất nhiều tàu đã đi qua vào đêm qua. Như các bạn biết, với sự hỗ trợ của Hải quân, và chúng tôi đang đạt mức trung bình 30 tàu mỗi đêm. Đó là con số rất lớn, và rất nhiều dầu đang được đưa ra ngoài. Đó là lý do tại sao các bạn không thấy giá dầu tăng vọt như người ta từng nghĩ rằng nó có thể sẽ tăng”.
Về phía Tehran, vào đêm 31/8, hãng thông tấn bán chính thức Mehr của Iran cho biết Bộ Tổng tham mưu Các lực lượng Vũ trang Iran và Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya đã ra tuyên bố chung khẳng định Iran đã thiết lập sự kiểm soát mạnh mẽ đối với eo biển Hormuz.
Tuyên bố chung cho biết: “Mỹ và Israel đã phát động cuộc chiến mà phía Iran gọi là “cuộc chiến tranh gây hấn bất hợp pháp” nhằm vào Iran vào ngày 28/2 bằng việc ám sát Lãnh tụ Cách mạng Hồi giáo, Đại giáo chủ Seyyed Ali Khamenei, cùng các chỉ huy quân sự cấp cao”.
Theo tuyên bố chung, “bốn mươi ngày sau, vào hôm 8/4, các đối thủ đã buộc phải chấp nhận một lệnh ngừng bắn trong bối cảnh Iran tiến hành kháng cự, thực hiện thành công các chiến dịch trả đũa và thiết lập sự kiểm soát mạnh mẽ đối với eo biển Hormuz”.
Vào tháng 7, Mỹ đã tiến hành nhiều đợt không kích gây chết người nhằm vào Iran và áp đặt phong tỏa hải quân đối với nước này, vi phạm Bản ghi nhớ Islamabad ký với Cộng hòa Hồi giáo Iran ngày 17/6 nhằm chấm dứt chiến tranh.
Để đáp trả, tuyên bố chung nhấn mạnh: “Các lực lượng vũ trang Iran đã tiến hành những cuộc tấn công có sức tàn phá lớn nhằm vào các mục tiêu chiến lược của Mỹ trên khắp Tây Á và tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz đối với mọi hoạt động giao thông qua lại”.
Hình ảnh từ vệ tinh Terra của NASA về eo biển Hormuz (trái). Ảnh: The Gulf News/TTXVN
Eo biển Hormuz, nơi hẹp nhất chỉ khoảng 33km (21 dặm) giữa Iran và Oman, bình thường xử lý khoảng 20% nguồn cung dầu thô toàn cầu, khiến mọi gián đoạn tại đây đều có ý nghĩa lớn đối với hoạt động vận chuyển năng lượng toàn cầu.
Hai tuyến hàng hải của eo biển Hormuz, mỗi tuyến chỉ rộng khoảng 3,2km (2 dặm), buộc những tàu chở dầu lớn nhất thế giới phải đi qua một trong những hành lang vận tải biển dễ dự đoán và dễ tổn thương nhất trong thương mại quốc tế.
Bình thường, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), khoảng 20 triệu thùng dầu và các sản phẩm dầu mỏ được vận chuyển qua đây mỗi ngày, chiếm gần một phần tư thương mại dầu mỏ đường biển toàn cầu.
Phần lớn lượng dầu này được tiêu thụ tại châu Á, trong đó Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc chiếm đa số lượng dầu thô đi qua eo biển Hormuz. Châu Âu cũng phụ thuộc vào tuyến đường này cho một phần đáng kể khí tự nhiên hóa lỏng nhập khẩu từ Qatar.
Không giống nhiều tuyến hàng hải chiến lược khác, eo biển Hormuz gần như không có phương án thay thế quy mô lớn khả thi: chỉ có Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) vận hành các đường ống dẫn dầu, nhưng tổng công suất vẫn thấp hơn nhiều so với lưu lượng qua eo biển.
Sự gián đoạn qua eo biển Hormuz được các nhà phân tích đánh giá là cú sốc nghiêm trọng nhất đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu kể từ các cuộc khủng hoảng dầu mỏ thập niên 1970.