Sự kiện do Văn phòng Tổng thống phối hợp với tổ chức phi chính phủ Permakultura Timor Leste (PERMATIL), Viện Nước toàn cầu thuộc Đại học New South Wales (Australia) và Chương trình Đào tạo Ngoại giao tổ chức, với sự tham gia của đại diện các cơ quan chính phủ, tổ chức xã hội dân sự, giới học thuật và các đối tác quốc tế.
Tổng thống Ramos-Horta cho biết trong hơn hai thập niên qua, Timor Leste đã xây dựng quan hệ hợp tác với nhiều đối tác, trong đó có Australia, Trung Quốc, Nhật Bản, Indonesia, New Zealand, Hàn Quốc, Bồ Đào Nha và Pháp, nhằm cải thiện công tác quản lý nguồn nước và bảo đảm an ninh lương thực.
Theo ông, những thách thức về nguồn nước không thể tách rời vấn đề dinh dưỡng và khả năng tiếp cận thực phẩm của người dân. Nguy cơ El Nino cùng các tác động của biến đổi khí hậu đang làm trầm trọng thêm tình trạng dễ bị tổn thương về lương thực, đặc biệt tại những cộng đồng phụ thuộc nhiều vào sản xuất nông nghiệp.
Trước đó, Cơ quan Bảo vệ dân sự Timor Leste đã cảnh báo hiện tượng El Nino có thể khiến lượng mưa giảm, mùa mưa đến muộn và tình trạng khô hạn kéo dài, ảnh hưởng đến nông nghiệp, chăn nuôi và sức khỏe cộng đồng. Theo dự báo được cơ quan này dẫn từ Tổng cục Khí tượng và Địa vật lý quốc gia, hiện tượng này có khả năng phát triển trong giai đoạn từ tháng 10/2026 và kéo dài đến tháng 4/2027.
Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) tại Timor Leste cũng cảnh báo El Nino có thể làm giảm lượng mưa theo mùa, kéo theo nguy cơ thiếu nước, nắng nóng, suy giảm sản lượng nông nghiệp và ảnh hưởng đến dinh dưỡng, sức khỏe của trẻ em. Những cảnh báo này cho thấy yêu cầu chuẩn bị sớm về nguồn nước và lương thực đang trở nên cấp thiết.
Bên cạnh hợp tác quốc tế, Timor Leste đang chú trọng các giải pháp bảo tồn nguồn nước dựa vào cộng đồng. Giám đốc điều hành PERMATIL Ego Lemos, một tổ chức Nông nghiệp thuận tự nhiên, cho biết tổ chức này đã triển khai các chương trình bảo tồn từ năm 2004 và mở rộng quy mô từ năm 2018. Đến nay, các hoạt động của tổ chức đã góp phần khôi phục hơn 800 mạch nước trên cả nước.
ác chương trình bao gồm phục hồi nguồn nước tự nhiên, xây dựng công trình bảo tồn nước và trồng thảm thực vật nhằm duy trì độ ẩm của đất, nâng cao khả năng giữ nước của môi trường. Một số khu vực tại Dare vẫn duy trì được dòng chảy tại các mạch nước sau quá trình bảo tồn có sự tham gia của cộng đồng.
Theo ông Ego Lemos, những mô hình này không chỉ góp phần cải thiện khả năng tiếp cận nguồn nước mà còn giúp hạn chế tranh chấp giữa các cộng đồng về quyền khai thác và sử dụng nước.
