Nóng trong tuần: Mỹ gây sức ép kinh tế với Iran; Giá vàng vượt mốc 4.600 USD/ounce

Mỹ chuyển sang gây sức ép kinh tế toàn diện với Iran

Mỹ tiếp tục gia tăng sức ép đối với Iran, chuyển trọng tâm từ các biện pháp quân sự sang chiến dịch gây sức ép kinh tế trên diện rộng.

Ngày 19/8, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington sẽ phát động “chiến dịch kinh tế khốc liệt nhất” từng được áp dụng đối với một quốc gia, gọi đây là một “Ngày D về kinh tế”. Mỹ cảnh báo các quốc gia, tổ chức tài chính và doanh nghiệp tiếp tục hỗ trợ hoặc làm ăn với Tehran có thể phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt nghiêm khắc, trong đó Washington sẽ tăng cường kiểm soát các hoạt động buôn lậu dầu, chuyển tiền, đăng ký tàu biển và sử dụng công ty bình phong.

Phó Tổng thống JD Vance sau đó cho biết Mỹ đang bước vào một “giai đoạn mới”, trong đó sức ép kinh tế là “công cụ hiệu quả nhất”. Washington sẽ duy trì sức ép với Tehran, đồng thời thúc đẩy nguồn cung dầu khí nhằm giảm giá năng lượng cho người dân Mỹ. Theo ông Vance, nguồn cung dồi dào vừa giúp hạn chế tác động đối với kinh tế Mỹ, vừa tạo “sức ép kinh tế rất lớn” lên Iran.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cũng tuyên bố Washington chuẩn bị áp đặt “những biện pháp trừng phạt khắc nghiệt nhất trong lịch sử”, mô tả kế hoạch là “chiến dịch cô lập kinh tế có sự phối hợp lớn nhất trong lịch sử thế giới” và cảnh báo các nước sẽ phải lựa chọn đứng về phía Mỹ hoặc chống lại Mỹ.

Tehran phản đối các động thái trên. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho rằng chính sách gây sức ép của Washington đã thất bại trong quá khứ và cảnh báo việc tiếp tục theo đuổi cách tiếp cận này sẽ làm gia tăng khó khăn kinh tế cũng như tâm lý chống Mỹ tại Iran. Tehran khẳng định các biện pháp trừng phạt mới sẽ không làm thay đổi quyết tâm bảo vệ lợi ích quốc gia của nước này.

Iran đồng thời cảnh báo các quốc gia Vùng Vịnh không hỗ trợ hoặc tạo điều kiện cho lực lượng Mỹ, sau khi Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) tuyên bố đình chỉ các hoạt động thương mại và giao dịch tài chính với Tehran.

Ngày 21/8, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho rằng đã đến lúc chấm dứt cuộc chiến kéo dài nhiều tháng giữa Iran với Mỹ và Israel, đồng thời khẳng định Tehran đang ở “vị thế mạnh hơn”. Phát biểu được đưa ra trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao nhằm tháo gỡ căng thẳng Mỹ-Iran chưa đạt tiến triển rõ rệt.

Sức ép kinh tế của Mỹ diễn ra song song với căng thẳng tại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải quan trọng đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu, trong khi những bất đồng về hoạt động hàng hải tại đây tiếp tục làm gia tăng rủi ro đối với thương mại và vận tải năng lượng quốc tế.

Nhà phân tích Ali Akbar Dareini tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược ở Tehran cho rằng Iran sẽ tìm được cách duy trì hoạt động bất chấp các lệnh trừng phạt “nghẹt thở” của Mỹ. Theo ông, chiến dịch gây sức ép của Washington chưa chắc có thể buộc Tehran thay đổi lập trường.

“Ông Trump đang mắc kẹt trong một cuộc chiến mà ông ấy không thể giành chiến thắng nhưng cũng không thể thoát ra”, ông Dareini nhận định.

Tổng thống Trump chỉ thị giảm quy mô cuộc tập trận Mỹ - Hàn

Ngày 16/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ đạo Lầu Năm Góc cắt giảm quy mô các cuộc tập trận chung theo kế hoạch với Hàn Quốc. Đây là lần đầu tiên trong nhiệm kỳ thứ hai ông Trump công khai yêu cầu giảm quy mô các cuộc tập trận chung với Seoul, động thái có thể tác động đến hoạt động huấn luyện và khả năng sẵn sàng chiến đấu của liên quân Mỹ - Hàn.

Nhà lãnh đạo Mỹ cho biết ông không hài lòng với việc Mỹ duy trì các cuộc tập trận chung với Hàn Quốc vì chi phí cao và cho rằng hoạt động này có thể gửi “tín hiệu thù địch” tới Triều Tiên. Tổng thống Mỹ cũng cho rằng việc duy trì huấn luyện quy mô lớn với Hàn Quốc không phù hợp trong bối cảnh ông có “mối quan hệ tốt” với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un.

Động thái trên diễn ra trong bối cảnh xuất hiện nhiều đồn đoán về khả năng ông Trump nối lại đối thoại với ông Kim. Theo truyền thông phương Tây, Tổng thống Mỹ đã trao đổi với các cố vấn về khả năng gặp trực tiếp nhà lãnh đạo Triều Tiên trong chuyến công du châu Á dự kiến vào tháng 11. Ông Trump có thể tới Trung Quốc dự Hội nghị cấp cao APEC tại Thâm Quyến, song hiện chưa có kế hoạch chính thức cho cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo.

Truyền thông Mỹ dẫn lời một số chuyên gia và quan chức cho rằng khó kỳ vọng cuộc gặp, nếu diễn ra, sẽ tạo ra bước tiến đáng kể. Tuy nhiên, ông Trump được cho là xem đây là cơ hội để nối lại đối thoại và thuyết phục Triều Tiên từ bỏ chương trình hạt nhân.

Ông Moon Chung-in, Giáo sư Đại học Yonsei, nhận định việc tổ chức một hội nghị thượng đỉnh mới giữa hai nhà lãnh đạo nhiều khả năng cần tính bằng tháng thay vì tuần. Ông cho rằng Hội nghị cấp cao APEC tại Trung Quốc vào tháng 11 có thể là “thời điểm lý tưởng nhất”, nhưng trước đó hai bên cần tiến hành nhiều bước chuẩn bị, trong đó có thành lập lực lượng chuyên trách, trao đổi giữa các nhà lãnh đạo và phái viên đặc biệt, đồng thời xác định lợi ích và những nhượng bộ mỗi bên sẵn sàng đưa ra.

“Chủ tịch Kim sẽ không trở lại hội nghị thượng đỉnh với Tổng thống Trump chỉ để tham dự một sự kiện ngoại giao mang tính hình thức. Lần này, ông ấy sẽ muốn đạt được những lợi ích thực chất đủ để tạo ấn tượng với người dân trong nước”, ông Moon nói.

Đàm phán thương mại Mỹ - Canada đổ vỡ

Sau nhiều ngày đàm phán kéo dài đến phút chót, Mỹ và Canada không đạt được thỏa thuận thương mại nhằm ngăn các mức thuế mới của chính quyền Tổng thống Donald Trump. Theo đó, mức thuế 50% của Washington đối với khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Canada sẽ có hiệu lực từ ngày 22/8.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết Canada không chấp nhận hoàn tất thỏa thuận theo các điều khoản hai bên đạt được hồi đầu tuần, dù Washington đề xuất giảm thuế trong một số lĩnh vực như thép và nhôm. Theo ông Greer, những yêu cầu mới của Ottawa và việc thay đổi một số cam kết trước đó đã khiến đàm phán đổ vỡ.

Trong khi đó, Thủ tướng Canada Mark Carney cho rằng Washington đã thay đổi các điều khoản vào phút chót theo hướng không công bằng và không mang lại hiệu quả kinh tế, làm dấy lên nghi vấn về độ tin cậy của bất kỳ thỏa thuận nào với Mỹ. Ông khẳng định Canada đã đàm phán thiện chí và cảnh báo sẽ đáp trả tương ứng đối với mức thuế 50% của Mỹ để bảo vệ người lao động và doanh nghiệp trong nước.

Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Phòng Thương mại Canada Candace Laing nhận định các mức thuế mới là “một đòn giáng mạnh vào năng lực cạnh tranh của Bắc Mỹ”, đồng thời cảnh báo chúng có thể làm tăng chi phí đối với người tiêu dùng Mỹ và gây sức ép lên người tiêu dùng, hoạt động đầu tư và các doanh nghiệp nhỏ tại Canada.

Hiện hai nước chưa công bố kế hoạch cho vòng đàm phán tiếp theo. Giới quan sát cho rằng diễn biến này sẽ khiến bất đồng thương mại giữa Mỹ và Canada tiếp tục gia tăng, trong khi các biện pháp thuế quan mới có nguy cơ gây thêm sức ép lên chuỗi cung ứng và hoạt động kinh tế của hai nước.

Giá vàng tăng tuần thứ ba liên tiếp, vượt 4.600 USD

Giá vàng thế giới tăng mạnh trong tuần qua, ghi nhận tuần tăng thứ ba liên tiếp và vượt mốc 4.600 USD/ounce, nhờ đồng USD suy yếu, lợi suất trái phiếu Mỹ giảm và những lo ngại về tính bền vững của tài chính công Mỹ.

Giá vàng giao ngay mở đầu tuần ở mức 4.381,12 USD/ounce ngày 17/8, sau đó giảm xuống mức thấp nhất tuần 4.324,49 USD/ounce ngày 19/8. Đà tăng mạnh trở lại sau khi Bộ Tài chính Mỹ thông báo tăng gấp đôi quy mô chương trình mua lại trái phiếu kỳ hạn 10-30 năm, lên tối thiểu 4 tỷ USD mỗi đợt. Động thái này kéo lợi suất trái phiếu dài hạn giảm và khiến đồng USD suy yếu, qua đó thúc đẩy nhu cầu đối với vàng.

Giá vàng tiếp tục tăng sau khi biên bản cuộc họp tháng 7 của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cho thấy các quan chức vẫn quan tâm đến lạm phát nhưng chưa phát tín hiệu về khả năng tiếp tục tăng lãi suất. Ngày 21/8, giá vàng giao ngay đạt đỉnh tuần 4.632,14 USD/ounce và giữ trên mốc 4.600 USD khi chốt tuần.

Triển vọng giá vàng tiếp tục tích cực. Trong khảo sát của Kitco, 8/11 chuyên gia Phố Wall dự báo giá tăng trong tuần tới, 3 người cho rằng giá sẽ củng cố và không ai dự báo giảm. Trên Main Street, 78% trong tổng số 211 nhà đầu tư cá nhân tham gia khảo sát cũng kỳ vọng giá vàng tiếp tục đi lên.

Ông Marc Chandler, Giám đốc điều hành Bannockburn Global Forex, cho rằng nếu vàng vượt thuyết phục mốc 4.600 USD/ounce, giá có thể hướng tới vùng 4.680 USD/ounce.