Khói bốc lên từ đám cháy rừng ở British Columbia, Canada, ngày 22/7/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát
Theo phóng viên TTXVN tại Ottawa, nhóm nghiên cứu sử dụng dữ liệu thực địa từ mùa cháy rừng kỷ lục năm 2023 tại Canada khi có tới khoảng 150.000 km² diện tích rừng đã bị cháy, tương đương gần 4% tổng diện tích rừng của Canada. Vào tháng 6/2023, khói từ các đám cháy lớn ở miền Bắc tỉnh Quebec đã tràn xuống Mỹ, bao phủ nhiều thành phố, trong đó có New York và Washington. Những vụ cháy nghiêm trọng khác tại Alberta, British Columbia và Vùng lãnh thổ Tây Bắc cũng làm gia tăng lượng khói trong khí quyển. Ngoài ảnh hưởng đến chất lượng không khí, các vụ cháy còn gây ra tác động toàn cầu do giải phóng lượng carbon rất lớn.
Ông Sander Veraverbeke, nhà khoa học về hệ thống Trái Đất tại Đại học Vrije Amsterdam và là đồng tác giả nghiên cứu, cho biết lượng carbon phát thải từ các vụ cháy rừng Canada năm 2023 tương đương lượng phát thải nhiên liệu hóa thạch của một quốc gia lớn. Một nghiên cứu năm 2024 do các nhà khoa học thuộc Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) cũng ước tính lượng phát thải từ các vụ cháy rừng ở Canada năm 2023 lên tới 469 - 639 triệu tấn, tương đương 65% tổng lượng phát thải của Ấn Độ trong một năm.
Trong nghiên cứu mới, các nhà khoa học không chỉ xác nhận tổng lượng phát thải mà còn tính riêng lượng carbon bắt nguồn từ thảm thực vật trên mặt đất và từ các lớp đất bên dưới.
Theo ông Alemu Gonsamo, chuyên gia viễn thám tại Đại học McMaster và là người đồng chủ trì nghiên cứu, nhận thức của công chúng về cháy rừng khác khá xa thực tế. Nhiều người thường hình dung khói chủ yếu đến từ cây cối đang cháy, nhưng bên dưới thảm rừng là các lớp thực vật phân hủy tích tụ qua nhiều năm, tạo thành một kho carbon có mật độ lớn. Khi đất đủ khô, những lớp vật chất này có thể cháy và giải phóng lượng carbon lớn hơn nhiều so với thảm thực vật phía trên mặt đất.
Theo kết quả nghiên cứu, lượng carbon phát thải từ thảm thực vật trên mặt đất trong các vụ cháy năm 2023 là khoảng 131 triệu tấn, chỉ bằng 1/3 lượng phát thải từ lớp đất rừng vốn chiếm khoảng 76% tổng lượng phát thải. Tổng cộng, các vụ cháy giải phóng khoảng 554 triệu tấn carbon.
Nghiên cứu không bao gồm các vụ cháy năm 2026. Tuy nhiên, dữ liệu cho thấy những khu vực cháy ở Ontario gây khói lan xuống các thành phố Mỹ trong tháng này có hàm lượng carbon trong đất tương đương khu vực cháy tại Quebec. Điều đó cho thấy khoảng 75% lượng khói từ các đám cháy này cũng có thể bắt nguồn từ dưới mặt đất.
Ông Werner Kurz, cựu chuyên gia nghiên cứu của Bộ Tài nguyên Canada, cho biết biến đổi khí hậu đang tác động đến cháy rừng theo nhiều hướng. Thời tiết nóng và khô làm các đám cháy nghiêm trọng hơn, đồng thời khiến mực nước ngầm hạ thấp, làm nhiều carbon trong đất có thể bị đốt cháy hơn.