Theo truyền thông quốc tế ngày 8/11, Thủ tướng New Zealand Christopher Luxon tuyên bố liên minh cánh hữu của ông được cử tri trao quyền thành lập chính phủ tiếp theo. Tuy nhiên, ông thừa nhận kết quả bầu cử còn quá sít sao để có thể khẳng định chắc chắn bên chiến thắng.
Theo số liệu của Ủy ban Bầu cử New Zealand, sau khi hoàn tất kiểm phiếu sơ bộ, đảng Quốc gia của ông Luxon dự kiến giành 42 ghế, nhiều nhất trong các đảng tranh cử. Hai đối tác trong liên minh cầm quyền là ACT và NZ First lần lượt có 13 và 12 ghế. Kết quả này mang lại cho liên minh lợi thế đa số mong manh tại Quốc hội.
Ở phía đối lập, Công đảng dự kiến giành 36 ghế, đảng Xanh có 16 ghế và đảng Te Pati Maori có 5 ghế. Nhóm cánh tả này vẫn còn cơ hội thành lập chính phủ, dù khả năng tập hợp đủ số ghế cần thiết để nắm quyền khá hạn chế. Lãnh đạo Công đảng Chris Hipkins nói đùa rằng cử tri đã lên tiếng, nhưng có thể cần thêm thời gian để hiểu chính xác thông điệp mà người dân gửi gắm qua lá phiếu.
Kết quả cuối cùng dự kiến được công bố ngày 27/11, sau khi tính thêm gần 400.000 phiếu bầu đặc biệt. Nhóm này bao gồm phiếu của cử tri ở nước ngoài và những người bỏ phiếu tại New Zealand nhưng ngoài khu vực bầu cử nơi cư trú. Trong thời gian chờ đợi, ông Luxon sẽ tiếp tục điều hành chính phủ tạm quyền.
Trong các cuộc bầu cử trước, nhóm phiếu đặc biệt thường nghiêng về cánh tả. Nếu xu hướng này tiếp diễn, Công đảng hoặc đảng Xanh có thể giành thêm một hoặc hai ghế, trong khi số ghế của khối cánh hữu giảm tương ứng. Đây là yếu tố có thể thay đổi khả năng tập hợp đa số để thành lập chính phủ.
Thế giằng co cũng khiến các đảng nhỏ nhận được nhiều sự chú ý, đặc biệt là đảng trung dung mới nổi Opportunity. Với kết quả sơ bộ dự kiến giành 7 ghế, đảng này có thể giữ vai trò quyết định trong việc bên nào đủ khả năng thành lập chính phủ tiếp theo.
Ông Luxon cho rằng khả năng phải dựa vào Opportunity để lập chính phủ là không cao, bởi đảng Quốc gia vẫn có thể hợp tác với các đối tác hiện tại. Dù vậy, ông bày tỏ sẵn sàng làm việc với lãnh đạo Opportunity Qiulae Wong về những vấn đề hai bên đồng thuận, đồng thời nhấn mạnh nhu cầu tăng cường hợp tác giữa các đảng.
Đánh giá về cuộc bầu cử, ông Luxon nhận định đảng Quốc gia đạt kết quả khá tốt trong bối cảnh chiến tranh ở Trung Đông và cú sốc nhiên liệu toàn cầu, những yếu tố được cho là nguyên nhân dẫn đến khó khăn kinh tế của New Zealand.
