Bể chứa dầu tại kho dự trữ ở Carson, California, Mỹ. Ảnh: AFP/TTXVN (không được phép khai thác, sử dụng bởi bên thứ ba)
Các chuyên gia cảnh báo tốc độ rút dầu nhanh có thể gây tổn hại đến những hang muối khổng lồ đang chứa dầu dự trữ của Mỹ. Nếu các kho ngầm này bị hư hại, khả năng ứng phó của Washington trước những cuộc khủng hoảng năng lượng trong tương lai có thể bị suy giảm đáng kể.
SPR hiện được lưu trữ trong 60 hang muối nằm sâu hàng nghìn mét dưới lòng đất tại bốn cơ sở lớn dọc vịnh Mexico, thuộc hai bang Louisiana và Texas.
Theo số liệu Bộ Năng lượng Mỹ công bố hôm 10/8, lượng dầu trong SPR đã giảm xuống dưới 300 triệu thùng, lần đầu tiên kể từ khi kho dự trữ được lấp đầy vào đầu những năm 1980. Mỹ đang rút tổng cộng 172 triệu thùng để bù đắp gián đoạn nguồn cung do chiến tranh Iran. Sau khi hoàn tất đợt xả kho, lượng dầu dự kiến chỉ còn khoảng 243 triệu thùng.
Mốc 300 triệu thùng gây tranh luận
Bộ Năng lượng Mỹ cho rằng ít nhất 70 triệu thùng phải được duy trì trong kho để có thể quản lý các hang muối một cách an toàn. Tuy nhiên, Amos Hochstein, cựu cố vấn năng lượng cấp cao của chính quyền Joe Biden, bác bỏ ngưỡng này.
Ông Hochstein từng cảnh báo hồi tháng 6 rằng việc đưa SPR xuống dưới 300 triệu thùng có thể gây tổn hại cho các hang chứa dầu. Tại một sự kiện của Hội đồng Đại Tây Dương, ông nói nhiều chuyên gia thậm chí cho rằng Mỹ không nên tiến sát ngưỡng 300 triệu thùng bởi việc tiếp tục rút dầu có thể gây hư hại về mặt vật lý cho các kho ngầm.
Tuy nhiên, Bộ Năng lượng Mỹ bác bỏ lo ngại rằng các hang muối có nguy cơ sụp đổ khi lượng dầu giảm xuống.
Lo ngại về độ bền của các kho chứa không chỉ xuất hiện trong một phe chính trị. Các nghị sĩ Cộng hòa từng đặt vấn đề này khi chính quyền thời ông Biden quyết định xả kỷ lục 180 triệu thùng dầu vào năm 2022 nhằm đối phó tác động từ cuộc xung đột Nga - Ukraine.
SPR sau đó giảm xuống dưới 350 triệu thùng vào năm 2023, trước khi được bổ sung trở lại lên khoảng 415 triệu thùng, ngay trước khi chiến tranh Iran khiến Mỹ phải tiếp tục sử dụng kho dự trữ.
Báo cáo của Cơ quan Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO) công bố hồi tháng 5 cũng cảnh báo việc liên tục xả dầu rồi bổ sung trở lại có thể khiến một khu vực của hang muối bị hòa tan nhiều lần, dẫn đến hình dạng kho chứa không còn phù hợp.
GAO đánh giá phần lớn các hang chứa dầu của SPR vẫn ở tình trạng rất tốt sau đợt xả kho năm 2022. Tuy nhiên, mỗi chu kỳ rút dầu đều làm tăng thể tích hang và thu hẹp khoảng cách giữa các hang trong cùng một khối muối, qua đó làm giảm khả năng duy trì các kho chứa trong dài hạn.
Nguy cơ không chỉ nằm ở lượng dầu
Về kỹ thuật, dầu được lấy ra khỏi SPR bằng cách bơm nước xuống đáy các hang muối để đẩy dầu thô lên phía trên, sau đó dầu được đưa qua giếng khai thác vào hệ thống đường ống.
Theo Siddharth Misra, giáo sư kỹ thuật dầu khí tại Đại học Texas A&M, 70 triệu thùng là mức tối thiểu về mặt vật lý để dầu vẫn đủ cao, giúp các đường ống khai thác ở phần trên của hang được ngập trong dầu thay vì nước.
Tuy nhiên, đây không phải ngưỡng vận hành thực tế. Ông Misra cho rằng mức dự trữ dầu thô phù hợp về mặt vận hành nằm trong khoảng 250-300 triệu thùng. Khi lượng dầu hiện nay tiếp tục giảm, tính toàn vẹn của các hang chứa và năng lực vận hành tổng thể đang đối mặt với rủi ro cao hơn.
Theo chuyên gia này, khi SPR xuống dưới 300 triệu thùng, khả năng bơm dầu với tốc độ cao để ứng phó các tình huống khẩn cấp sẽ suy giảm. Các đường ống và máy bơm cũng có thể bị ảnh hưởng khi lớp dầu phía trên mỏng đi, khiến bùn cặn tích tụ và tiến gần hơn đến cửa hút dầu ở phần trần hang.
Trong các đợt xả dầu nhanh, nước ngọt thường được bơm vào hang để đẩy dầu ra ngoài. Quá trình này làm hòa tan các vách muối, khiến phần mái hang trở nên phẳng và kém ổn định hơn, đồng thời làm mỏng các trụ muối quan trọng ngăn cách những hang liền kề. Theo ông Misra, điều này có thể làm gia tăng đáng kể nguy cơ địa chất và khả năng sụp đổ cấu trúc.
SPR ban đầu được thiết kế để trải qua khoảng 5 chu kỳ xả kho hoàn chỉnh. Tuy nhiên, trong 40 năm qua, hệ thống đã thực hiện hàng chục đợt xả dầu với quy mô lớn nhỏ khác nhau.
Giáo sư Misra cho rằng số chu kỳ vượt xa thiết kế ban đầu đã khiến việc liên tục bơm nước và hút dầu gây biến dạng nghiêm trọng cho các hang muối, đẩy nhanh hiện tượng sụt lở muối từ trần hang và làm suy yếu cấu trúc của hệ thống dự trữ đã vận hành nhiều thập kỷ.
Năng lực ứng phó khẩn cấp bị đe dọa
GAO cho biết các quan chức Bộ Năng lượng Mỹ từng mô tả tình trạng hạ tầng SPR như đang được duy trì bằng những biện pháp “chắp vá”, trong khi chưa rõ hệ thống có thể duy trì tình trạng này trong bao lâu.
Tính đến tháng 12/2025, hơn 1/4 lượng dầu trong SPR không thể được rút ra do kết hợp giữa các đợt ngừng hoạt động để xây dựng và sự cố tại các hang chứa.
Các nhà phân tích tại Rapidan Energy cho rằng SPR có thể có một ngưỡng sàn tương đối linh hoạt vào khoảng 170 triệu thùng. Dưới mức này, những hạn chế về độ bền của hang chứa và hệ thống bơm sẽ khiến việc tiếp tục rút dầu trở nên khó khăn.
Vấn đề đáng lo nhất không nằm ở việc Mỹ có thể lấy thêm dầu khỏi SPR hay không, mà là tốc độ và khả năng đáp ứng khi một cuộc khủng hoảng mới xảy ra.
Chuyên gia cũng cảnh báo một cơn bão lớn đổ bộ vào Florida hoặc Louisiana có thể đẩy Mỹ vào tình thế khó khăn nếu lượng dầu dự trữ vẫn ở mức hiện nay.