Biểu tượng TikTok trên màn hình điện thoại ở Virginia, Mỹ. Ảnh: THX/TTXVN phát
Theo truyền thông Mỹ, nhà sản xuất phần mềm kiểm soát của phụ huynh Qustodio cho biết, tính đến tháng 7, khoảng 26% trẻ em trong độ tuổi từ 13 đến 15 vẫn sử dụng TikTok. Con số này chỉ thấp hơn 1 điểm phần trăm so với tỷ lệ trước khi các quy định cấm mang tính tiên phong của Australia có hiệu lực. Dữ liệu cũng cho thấy tỷ lệ trẻ em từ 10 đến 12 tuổi sử dụng các dịch vụ này hiện cao hơn so với thời điểm trước khi lệnh cấm được ban hành.
Australia là quốc gia đầu tiên trên thế giới ngăn chặn người dùng chưa đủ tuổi truy cập các dịch vụ như Instagram, Facebook và TikTok. Nhiều ý kiến cho rằng các dịch vụ này gây hại cho sức khỏe tinh thần của người dùng trẻ. Các quốc gia khác cũng đang noi gương Australia, trong đó New Zealand vừa công bố kế hoạch tương tự trong tuần này.
Bà Yasmin London, chuyên gia toàn cầu về an toàn trực tuyến tại Qustodio, nhận định: "Những gì chúng tôi quan sát được là xu hướng sụt giảm tức thì ở một mức độ nhất định, nhưng rồi các con số bắt đầu tăng trở lại một cách chậm rãi nhưng chắc chắn, đạt mức gần như tương đương" đối với một số nền tảng.
Dữ liệu cho thấy tỷ lệ sử dụng Instagram và Snapchat thấp hơn so với TikTok, nhưng cũng bắt đầu nhích dần lên sau khi sụt giảm vào thời điểm lệnh cấm có hiệu lực hồi tháng 12 năm ngoái. Theo bà London, trẻ em có thể đang khai gian độ tuổi, sử dụng mạng riêng ảo (VPN) để che giấu vị trí, hoặc đơn giản là không gặp phải các biện pháp kiểm tra độ tuổi hiệu quả trên các nền tảng này.
"Suy cho cùng, trẻ em muốn truy cập vì chúng cũng muốn được kết nối giống như tất cả chúng ta vậy", bà London nói.
Dữ liệu mới làm nổi bật những lo ngại về hiệu quả của các quy định kiểm soát độ tuổi tại Australia, cũng như mức độ tuân thủ của các tập đoàn công nghệ lớn đối với các quy định này. Các cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ và các bậc phụ huynh trên toàn thế giới đang theo dõi sát sao kinh nghiệm của Australia, trong bối cảnh hơn 20 chính phủ đã hoặc đang có kế hoạch triển khai các biện pháp tương tự. Australia đang trở thành tâm điểm chú ý và là biểu tượng cho vấn đề hạn chế sử dụng mạng xã hội, theo nhận định của Minda Smiley, chuyên gia phân tích cấp cao chuyên về mảng mạng xã hội tại Emarketer.
"Ngay cả khi các quốc gia khác bắt đầu áp dụng các biện pháp tương tự, tôi cho rằng nhiều người vẫn dành sự quan tâm đặc biệt đến Australia với hy vọng quốc gia này sẽ tạo ra một mô hình mẫu để tham khảo", bà Smiley nói.
Dữ liệu mới, mặc dù có thể chưa phản ánh đầy đủ thực trạng do chỉ được thu thập từ các thiết bị có cài đặt phần mềm giám sát của Qustodio, xuất hiện đúng thời điểm các "ông lớn" mạng xã hội đang đối mặt với hàng loạt vụ kiện tại Mỹ. Các vụ kiện này cáo buộc những nền tảng này gây hại cho người dùng trẻ tuổi bằng cách tạo ra cơ chế khiến người dùng khó lòng cưỡng lại sức hút của ứng dụng.
Nghiên cứu của Qustodio có trụ sở tại Barcelona dựa trên dữ liệu ẩn danh từ 19.000 gia đình tại Australia. Nghiên cứu đo lường tỷ lệ trẻ em có quyền truy cập không bị chặn vào các ứng dụng và thực tế sử dụng chúng ít nhất một lần mỗi tháng với thời lượng trên 5 phút liên tục.
Một dịch vụ đang ghi nhận lượng người dùng gia tăng là WhatsApp - ứng dụng không chịu sự điều chỉnh bởi các quy định hạn chế của chính phủ. Trước khi lệnh cấm được áp dụng, khoảng 27% trẻ em trong độ tuổi từ 13 đến 15 sử dụng nền tảng nhắn tin này. Hiện tại, con số đó đã tăng lên 36%.
Hồi tháng 6, Chính phủ Australia cáo buộc các công ty mạng xã hội chưa nỗ lực đầy đủ trong việc tuân thủ quy định hạn chế độ tuổi.
Chính phủ cam kết sẽ tăng gấp đôi mức phạt tối đa đối với các vi phạm lên 99 triệu AUD (khoảng 1,8 tỷ đồng), đồng thời trao thêm quyền thực thi pháp luật cho cơ quan giám sát an toàn trực tuyến của nước này. Cho đến nay, chưa có nền tảng mạng xã hội nào bị phạt vì vi phạm lệnh cấm.
Cơ quan quản lý an toàn trực tuyến của Australia, được biết đến với tên gọi eSafety, chưa phản hồi ngay lập tức yêu cầu bình luận về dữ liệu mới này.
Theo bà Smiley, các chính phủ đang tìm kiếm dấu hiệu cho thấy liệu các quy định của Australia có đang phát huy hiệu quả hay không có lẽ sẽ cần một cái nhìn dài hạn.
"Mọi thứ vẫn còn ở giai đoạn đầu, vì vậy tôi cho rằng Australia sẽ tiếp tục kiên trì thúc đẩy các biện pháp này. Lệnh cấm được đưa ra vào thời điểm mạng xã hội đang chịu sự giám sát chặt chẽ hơn bao giờ hết, nên tôi tin rằng họ đang nhận được sự ủng hộ từ dư luận", bà kết luận.