Ngày 11/10, trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa đọc, trao sách và học bổng tại Trường THPT chuyên Quốc Học - Huế, Công ty Cổ phần Thư viện Số Việt Nam (ViLIB) đã trao tặng Không gian tri thức số cho Thành đoàn Huế. Hoạt động mở đầu cho định hướng phối hợp giữa ViLIB, Hội Xuất bản Việt Nam và Thành đoàn Huế nhằm nghiên cứu, thí điểm mô hình thư viện số dùng chung, góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức và phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng.
Sự kiện có sự tham dự của PGS.TS Phạm Minh Tuấn, Phó Tổng biên tập Tạp chí Cộng sản, Chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam; ông Nguyễn Chí Tài, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Huế, cùng đại diện các đơn vị liên quan.
Theo định hướng của ViLIB, mô hình không chỉ tạo điều kiện để đoàn viên, thanh niên tiếp cận sách và tài liệu số mà còn hướng tới hình thành thói quen đọc thường xuyên trong gia đình. Thông qua tài khoản truy cập và danh mục đọc phù hợp với từng thành viên, cha mẹ có thể đồng hành cùng con trong học tập, học sinh chủ động tìm kiếm tài liệu, còn người lao động và người lớn tuổi có thêm cơ hội tiếp cận tri thức theo nhu cầu.
Đáng chú ý, mô hình hướng tới mục tiêu mỗi gia đình có thể xây dựng một thư viện sách số, qua đó đưa hoạt động đọc từ trường học, thư viện và các sự kiện cộng đồng vào đời sống hằng ngày. Việc theo dõi số người đọc, tần suất truy cập và mức độ sử dụng tài nguyên cũng có thể cung cấp dữ liệu tham khảo để đánh giá hiệu quả phát triển văn hóa đọc tại cơ sở.
Trong giai đoạn đầu, ViLIB định hướng phối hợp với Hội Xuất bản Việt Nam và Thành Đoàn Huế triển khai thí điểm, tập trung vào khả năng tiếp cận, trải nghiệm sử dụng và hiệu quả hình thành thói quen đọc. Các hoạt động dự kiến gồm thiết lập không gian số, hướng dẫn quản trị, hỗ trợ sử dụng nền tảng, kết nối mã QR hoặc đường dẫn truy cập và tổ chức chương trình khuyến đọc phù hợp với từng địa phương.
Kết quả sẽ được đánh giá thông qua các chỉ số như số người đọc thực tế, tần suất truy cập, tỷ lệ người dùng quay lại, nhóm tài nguyên được quan tâm và phản hồi của người sử dụng. Trên cơ sở kết quả thực tiễn và sự thống nhất của các bên liên quan, mô hình sẽ được xem xét mở rộng tới 40 xã, phường, đồng thời kết nối với các trường tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông và cơ sở giáo dục phù hợp tại Huế.
Theo phương án đề xuất, các xã, phường và trường học có thể vận hành không gian thư viện số riêng trên nền tảng công nghệ dùng chung. Đơn vị cơ sở chủ động quản lý người dùng, tổ chức hoạt động đọc và lựa chọn tài nguyên phù hợp; nền tảng hỗ trợ kết nối, quản trị và thống kê mức độ sử dụng. Cách tiếp cận này hướng tới tận dụng nguồn lực công nghệ, đồng thời duy trì vai trò phục vụ cộng đồng của từng đơn vị.
Trong mô hình hợp tác, Hội Xuất bản Việt Nam được kỳ vọng hỗ trợ định hướng chuyên môn, kết nối các nhà xuất bản, tác giả và đơn vị nắm giữ quyền; Thành Đoàn Huế làm đầu mối tiếp cận đoàn viên, thanh niên và tổ chức hoạt động tại cộng đồng; ViLIB đóng góp nền tảng công nghệ, công cụ quản trị và hỗ trợ vận hành theo thỏa thuận giữa các bên.
Theo đề xuất của ViLIB, các đơn vị tham gia có thể được hỗ trợ sử dụng nền tảng trong 12 tháng và truy cập kho dùng chung khoảng 3.000 sách, tài liệu, học liệu số đủ điều kiện khai thác, tùy phạm vi thỏa thuận và hồ sơ quyền. Việc cung cấp, sử dụng tài nguyên phải tuân thủ quy định về quyền tác giả, quyền liên quan, điều kiện cấp phép và bảo vệ dữ liệu.
Ông Nguyễn Anh Dũng, nhà sáng lập, Tổng Giám đốc ViLIB, cho biết doanh nghiệp hướng tới phát triển thư viện số không chỉ tại trường học hay trụ sở xã, phường mà còn đi sâu vào đời sống gia đình. Theo ông, hiệu quả của mô hình cần được nhìn nhận từ số người thực sự đọc, học và chủ động tiếp cận tri thức, thay vì chỉ dựa trên số lượng không gian thư viện được thiết lập.
Từ hoạt động tại Huế, ViLIB kỳ vọng thúc đẩy sự phối hợp giữa ngành xuất bản, tổ chức Đoàn, nhà trường, thư viện và doanh nghiệp công nghệ nhằm mở rộng khả năng tiếp cận nguồn tri thức hợp pháp, góp phần xây dựng thói quen đọc và thúc đẩy học tập suốt đời trong cộng đồng.
