Theo truyền thông Mỹ ngày 11/10, tuần trước, Saudi Arabia đã phát động chiến dịch tấn công quy mô lớn nhằm hỗ trợ các lực lượng chính phủ Yemen chống Houthi, nhưng đến nay lực lượng này vẫn giữ vững các vị trí của mình.
Thay vào đó, Houthi còn đẩy mạnh chiến dịch tấn công Saudi Arabia mà đỉnh điểm là vụ tấn công bằng tên lửa ngày 10/10 nhằm vào sân bay quốc tế King Khalid ở Riyadh, khiến ít nhất 12 người thiệt mạng.
Vận dụng chiến thuật mà Iran từng sử dụng trong cuộc xung đột với Mỹ, Houthi tuyên bố sẽ leo thang các cuộc tấn công nhằm gây tổn thất nghiêm trọng, nhắm vào cơ sở hạ tầng trọng yếu của Saudi Arabia và gây thiệt hại kinh tế trên phạm vi toàn cầu.
Houthi từ lâu đã bất bình với Saudi Arabia do Saudi Arabia tham gia cuộc chiến kéo dài một thập kỷ nhằm vào lực lượng này, gây ra cuộc khủng hoảng nhân đạo tồi tệ nhất thế giới. Tuy nhiên, đợt leo thang gần đây của Houthi ngày càng được nhìn nhận là phần mở rộng của cuộc xung đột giữa Iran và Mỹ.
Sau 11 năm tìm cách kiềm chế đà tiến công của Houthi bằng biện pháp quân sự và đàm phán, Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman và Bộ trưởng Quốc phòng Khaled bin Salman đang phải đối mặt với những lựa chọn hạn chế. Ở bên kia biên giới, lực lượng nổi dậy ngày càng lớn mạnh, củng cố quyền kiểm soát tại các thành phố lớn và tìm cách chiếm thêm những địa bàn khác, trong đó có thành phố Taiz đông dân cư.
Theo ông Ali Shihabi, nhà bình luận về chính trị Saudi Arabia, nước này phải phải xử lý dứt điểm mối đe dọa liên quan Houthi. Ông cho rằng phần lớn sẽ phụ thuộc vào hiệu quả tác chiến trên thực địa của các lực lượng chính phủ Yemen, đồng thời nhấn mạnh Saudi Arabia đang hỗ trợ đáng kể cho các lực lượng này bằng sức mạnh không quân.
Cho đến nay, Saudi Arabia chủ yếu chỉ dừng lại ở hoạt động yểm trợ trên không cho liên minh Yemen chống Houthi, chưa triển khai lực lượng bộ binh quy mô lớn. Việc Saudi Arabia có tiếp tục kiềm chế sau vụ tấn công ngày 10/10 hay không vẫn còn là câu hỏi bỏ ngỏ.
Nếu đưa số lượng lớn binh sĩ Saudi Arabia vào Yemen, Saudi Arabia sẽ lún vào cuộc chiến trên bộ kéo dài, tốn kém trên địa hình hiểm trở. Động thái này cũng có thể làm suy yếu hình ảnh về một đất nước ổn định, thân thiện với các nhà đầu tư và là trung tâm du lịch toàn cầu mà Thái tử Mohammed bin Salman đang nỗ lực xây dựng.
Houthi có năng lực tên lửa tốt hơn
Chưa đầy hai thập kỷ trước, Houthi chỉ là một phong trào phục hưng tôn giáo có quy mô nhỏ. Với sự hậu thuẫn của Iran, lực lượng này đã phát triển thành lực lượng chiến đấu đáng gờm, có tên lửa đạn đạo và có khả năng tấn công những mục tiêu ở khoảng cách xa như Tel Aviv.
Theo các quan chức Yemen, Houthi đã phát triển năng lực tác chiến. Các cuộc tấn công ngày càng tinh vi. Houthi cũng kiên trì theo đuổi mục tiêu và đã nâng cao năng lực tình báo.
Chính phủ Yemen cho rằng lực lượng Houthi phối hợp với các chuyên gia thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran để cải tiến tên lửa, biến chúng thành những vũ khí hiệu quả hơn.
Người phát ngôn các lực lượng vũ trang Yemen, ông Majed al-Nazili, cho biết các tên lửa mới có tốc độ bay nhanh hơn và sử dụng hệ thống dò tìm nhiệt để tự dẫn hướng tới bất kỳ nguồn nhiệt nào. Hiện chưa rõ liệu những tên lửa này có được sử dụng trong vụ tấn công sân bay Riyadh ngày 10/10 hay không.
Nỗ lực phát triển vũ khí tinh vi hơn của Houthi hiện có thể đang mở rộng sang lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI).
Công ty AI Anthropic cho biết một nhóm hoạt động tại miền Bắc Yemen đã sử dụng các công cụ AI Claude để hỗ trợ phát triển phần mềm dẫn đường cho rocket và tên lửa, tức các hệ thống điều khiển và ổn định vũ khí trong quá trình bay. Thông tin trên không xác định danh tính những người liên quan, nhưng việc nhóm này hoạt động tại khu vực miền Bắc Yemen do Houthi kiểm soát cho thấy khả năng có mối liên hệ với lực lượng này.
Saudi Arabia tìm kiếm hỗ trợ quốc tế
Saudi Arabia đã tìm kiếm sự ủng hộ từ các đối tác trên thế giới nhằm đối phó với Houthi. Pháp, Anh và Pakistan đã cam kết hỗ trợ, trong khi một số đồng minh khác như Thổ Nhĩ Kỳ đang cân nhắc viện trợ.
Theo các thông tin, Thái tử Mohammed cũng đã tìm kiếm sự hỗ trợ từ Syria. Tổng thống Syria Ahmed al-Sharaa từng lãnh đạo các phe phái vũ trang đẩy các lực lượng được Iran hậu thuẫn ra khỏi Syria sau gần một thập kỷ nội chiến.
Tuy nhiên, Mỹ (đồng minh lớn nhất của Saudi Arabia) vẫn chưa ủng hộ các cuộc không kích nhằm vào Houthi, mà thay vào đó đã điều động hơn 100 cố vấn quân sự để cung cấp thông tin tình báo trong khuôn khổ một bộ chỉ huy chung mới được thành lập.
Năm 2025, Mỹ đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn với lực lượng Houthi, qua đó mở lại eo biển Bab al-Mandeb cho các tàu Mỹ. Đây là tuyến hàng hải trọng yếu, nơi hoạt động thương mại toàn cầu giữa châu Á và châu Âu đi qua.
Thái tử Mohammed đã hai lần điện đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump trong tháng trước, kêu gọi ông tấn công Houthi, nhưng nhà lãnh đạo Mỹ đã từ chối can thiệp.
Ông Shihabi nói: “Rõ ràng, Mỹ can dự trực tiếp bằng sức mạnh không quân sẽ hữu ích, bởi máy bay Mỹ có thể phản ứng nhanh hơn với thông tin tình báo vệ tinh của nước này. Máy bay Saudi Arabia phải trải qua thêm một khâu trung gian mới có thể tiếp cận nguồn thông tin đó, vì vậy sự tham gia của Mỹ sẽ có ích”.
Saudi Arabia vẫn dễ bị tổn thương dù đã mua một số hệ thống phòng không tiên tiến nhất của Mỹ. Cơ sở hạ tầng của Saudi Arabia dễ trở thành mục tiêu tấn công của các thiết bị bay không người lái (UAV) giá rẻ có khả năng tấn công một chiều do Houthi phát triển.
Theo cơ quan hàng không dân dụng Saudi Arabia ngày 11/10, trong số những người thiệt mạng trong vụ tấn công của Houthi nhằm vào sân bay Riyadh có một công dân Mỹ. Vụ việc có thể khiến Tổng thống Trump can dự sâu hơn vào cuộc chiến. Ông Trump nói sau vụ tấn công: “Người Saudi Arabia là những chiến binh giỏi. Nhưng tôi cho rằng cuộc tấn công đó là một hành động khủng khiếp”.
Khi được hỏi liệu Mỹ có tham gia tấn công Houthi hay không, Tổng thống Trump trả lời: “Chúng ta có thể”.
