Điều gì khiến IPO Anthropic khác những thương vụ niêm yết truyền thống?

Đợt IPO được kỳ vọng đưa Anthropic vào nhóm doanh nghiệp giá trị nhất Phố Wall, nhưng cơ cấu quyền biểu quyết đặc biệt, vai trò của các nhà sáng lập và những khoản thua lỗ đang khiến thương vụ này khác biệt so với thông lệ.

Với mức giá 83 USD/cổ phiếu, Anthropic đã huy động kỷ lục 81,3 tỷ USD, vượt SpaceX hồi tháng 6/2026, với 75 tỷ USD. Ảnh: ET AI
Với mức giá 83 USD/cổ phiếu, Anthropic đã huy động kỷ lục 81,3 tỷ USD, vượt SpaceX hồi tháng 6/2026, với 75 tỷ USD. Ảnh: ET AI

Khi cổ phiếu Anthropic bắt đầu giao dịch trên sàn Nasdaq ngày 19/11, đây không chỉ là một cột mốc lớn đối với công ty đứng sau chatbot trí tuệ nhân tạo (AI) Claude, mà còn là phép thử quan trọng đối với toàn ngành AI và thị trường chứng khoán Mỹ.

Theo truyền thông Mỹ, Anthropic đã chốt giá IPO ở mức 83 USD/cổ phiếu, cao hơn khoảng giá dự kiến ban đầu là 70-78 USD/cổ phiếu. Công ty chào bán tổng cộng 980 triệu cổ phiếu, thu về khoảng 81,31 tỷ USD, đưa định giá doanh nghiệp lên khoảng 1.500 tỷ USD. Đây là thương vụ IPO lớn nhất lịch sử, vượt qua đợt phát hành cổ phiếu của SpaceX hồi tháng 6/2026, thu về khoảng 75 tỷ USD.

Với quy mô và cấu trúc đặc biệt, thương vụ Anthropic có thể tạo ra những tác động vượt xa phạm vi của giới đầu tư công nghệ, đồng thời đặt ra nhiều câu hỏi về cách thức quản trị và triển vọng phát triển của các doanh nghiệp AI.

Dưới đây là những điểm đáng chú ý của thương vụ IPO này.

Anthropic lập kỷ lục huy động vốn trên Phố Wall

Với mức giá 83 USD/cổ phiếu, cao hơn mức dự kiến ban đầu, Anthropic đã thu hút nhu cầu đăng ký mua rất lớn từ giới đầu tư. Lượng đặt mua được cho là cao gấp nhiều lần số cổ phiếu chào bán, bất chấp những biến động trên thị trường chứng khoán và lo ngại về nguy cơ bong bóng AI.

Trong tổng số 980 triệu cổ phiếu được đưa ra chào bán, Anthropic phát hành khoảng 956,35 triệu cổ phiếu, trong khi 23,65 triệu cổ phiếu còn lại do một số cổ đông hiện hữu bán ra. Như vậy, không phải toàn bộ số tiền 81,31 tỷ USD đều được chuyển vào tài khoản của công ty.

Theo Reuters, mức định giá khoảng 1.500 tỷ USD được tính trên cơ sở "pha loãng hoàn toàn", tức là giả định toàn bộ quyền chọn mua cổ phiếu và các chứng khoán có khả năng chuyển đổi thành cổ phiếu phổ thông đều đã được thực hiện hoặc chuyển đổi.

Đáng chú ý, Anthropic còn có kế hoạch huy động thêm 26 tỷ USD thông qua một đợt phát hành riêng lẻ cổ phiếu loại N cho 7 đối tác công nghệ, gồm Google, Nvidia, Advanced Micro Devices (AMD), Broadcom, Micron, Microsoft và TSMC. Đây là giao dịch riêng, không nằm trong đợt IPO.

Quy mô IPO cũng có thể nhanh chóng đưa Anthropic vào các chỉ số chứng khoán quan trọng. Chẳng hạn, công ty có khả năng gia nhập Nasdaq 100 trong thời gian tới. Chỉ số này theo dõi 100 doanh nghiệp phi tài chính lớn nhất niêm yết trên sàn Nasdaq và là thước đo phổ biến đối với nhóm cổ phiếu công nghệ.

Tuy nhiên, việc gia nhập chỉ số S&P 500 sẽ cần nhiều thời gian hơn, bởi cổ phiếu phải được giao dịch ít nhất 12 tháng và đáp ứng những tiêu chí khác.

Nhà đầu tư có ít quyền kiểm soát hơn thông thường

Một trong những điểm khác biệt lớn nhất của IPO Anthropic nằm ở cơ cấu quản trị doanh nghiệp.

Thông thường, các công ty đại chúng đặt lợi ích của cổ đông, đặc biệt là khả năng sinh lời và tăng trưởng giá trị doanh nghiệp, làm trọng tâm trong các quyết định kinh doanh. Tuy nhiên, Anthropic cho biết công ty sẽ cân bằng lợi ích của cổ đông với một mục tiêu khác: phát triển và duy trì AI tiên tiến một cách có trách nhiệm vì lợi ích lâu dài của nhân loại.

Anthropic được thành lập dưới hình thức công ty vì lợi ích công cộng (Public Benefit Corporation - PBC) theo luật tiểu bang Delaware (Mỹ). Mô hình này yêu cầu doanh nghiệp cân bằng lợi ích tài chính của cổ đông với lợi ích của những bên chịu ảnh hưởng từ hoạt động kinh doanh và mục tiêu lợi ích công cộng đã cam kết.

Để bảo đảm định hướng trên, Anthropic thành lập Quỹ tín thác vì lợi ích dài hạn (Long-Term Benefit Trust). Thông qua một loại cổ phiếu đặc biệt, quỹ có quyền bầu và bãi nhiệm các thành viên hội đồng quản trị thuộc nhóm đại diện cho quỹ. Những thành viên này sẽ chiếm đa số trong hội đồng quản trị.

Quỹ không trực tiếp điều hành hoạt động thường nhật của Anthropic, nhưng có ảnh hưởng đáng kể đến những quyết định chiến lược. Điều này đồng nghĩa công ty có thể lựa chọn những phương án ưu tiên an toàn và trách nhiệm trong phát triển AI, ngay cả khi chúng không mang lại lợi nhuận tối đa cho cổ đông.

Cơ chế này khiến các nhà đầu tư bên ngoài có ít khả năng chi phối hoạt động của công ty hơn so với mô hình quản trị doanh nghiệp truyền thống.

Bảy nhà sáng lập nắm quyền biểu quyết chi phối

Bên cạnh quỹ tín thác, nhóm sáng lập Anthropic cũng có vị thế đặc biệt trong cơ cấu quyền lực của công ty.

Trong khuôn khổ IPO, Anthropic phát hành một cổ phiếu loại F duy nhất cho một công ty trách nhiệm hữu hạn do các nhà đồng sáng lập thành lập. Bảy thành viên ban đầu của tổ chức này gồm CEO Dario Amodei, Chủ tịch Daniela Amodei và 5 nhà đồng sáng lập khác.

Cổ phiếu loại F này được trao quyền biểu quyết tương đương 50,1% tổng quyền biểu quyết của tất cả cổ phiếu đang lưu hành, đối với các vấn đề đưa ra biểu quyết của cổ đông.

Điều đó có nghĩa nhóm sáng lập, thông qua tổ chức đại diện, có thể nắm quyền quyết định đối với nhiều vấn đề quan trọng, ngay cả khi các cổ đông khác có tổng lượng cổ phiếu lớn hơn.

Chẳng hạn, nhóm này có thể chi phối kết quả biểu quyết về những vấn đề như khả năng bán công ty hoặc các quyết định lớn liên quan đến cơ cấu doanh nghiệp.

Anthropic vẫn thua lỗ dù doanh thu tăng mạnh

Quy mô IPO và mức định giá khổng lồ không đồng nghĩa Anthropic đã trở thành một doanh nghiệp có lợi nhuận ổn định.

Theo báo cáo tài chính trong hồ sơ IPO, Anthropic ghi nhận khoản lỗ ròng 104 tỷ USD trong 9 tháng đầu năm 2026. Tuy nhiên, phần lớn con số này không phản ánh dòng tiền thực tế bị mất đi, mà liên quan đến các khoản lỗ kế toán do biến động giá trị của một số công cụ nợ có thể chuyển đổi thành cổ phiếu.

Xét riêng hoạt động kinh doanh, công ty ghi nhận khoản lỗ hoạt động 1,26 tỷ USD trên doanh thu 33,24 tỷ USD trong 9 tháng đầu năm nay. Kết quả này cải thiện đáng kể so với khoản lỗ hoạt động 5,22 tỷ USD trên doanh thu 2,55 tỷ USD trong cùng kỳ năm 2025.

Đà tăng trưởng tiếp tục được thể hiện trong quý III/2026. Theo Reuters, doanh thu của Anthropic tăng 47% so với quý trước, lên 16,96 tỷ USD. Tuy nhiên, công ty chuyển từ mức lợi nhuận hoạt động 974 triệu USD trong quý II sang khoản lỗ hoạt động 567 triệu USD trong quý III.

Tính đến ngày 31/10, doanh thu quy đổi theo tốc độ thường niên của Anthropic đã đạt 81 tỷ USD, tăng 10 tỷ USD so với một tháng trước đó. Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ nhu cầu đối với các mô hình Claude, đặc biệt là công cụ lập trình Claude Code.

Tính đến ngày 30/9, công ty có 11.900 khách hàng mang lại doanh thu ít nhất 100.000 USD mỗi năm, tăng mạnh so với hơn 1.500 khách hàng vào cuối năm ngoái.

Tuy nhiên, để duy trì tốc độ tăng trưởng này, Anthropic phải chi những khoản tiền khổng lồ cho năng lực tính toán và hạ tầng. Công ty đã chi gần 9 tỷ USD cho năng lực tính toán và hạ tầng trong nửa đầu năm 2026, gần gấp 4 lần cùng kỳ năm trước. Riêng quý III, chi phí tính toán phát sinh thêm khoảng 5 tỷ USD.

IPO diễn ra giữa lúc ngành AI đối mặt nhiều sức ép

Thời điểm Anthropic lên sàn cũng đặc biệt nhạy cảm đối với ngành AI và thị trường chứng khoán Mỹ.

Trong thời gian gần đây, cổ phiếu của nhiều doanh nghiệp liên quan đến AI chịu sức ép trước những lo ngại về định giá quá cao, chi phí đầu tư hạ tầng ngày càng lớn và khả năng thu hồi vốn chưa rõ ràng.

Ban đầu, giới đầu tư lo ngại làn sóng đầu tư vào AI đã đẩy giá cổ phiếu công nghệ lên mức thiếu bền vững, làm gia tăng nguy cơ hình thành bong bóng. Tiếp đó, lãi suất cao khiến chi phí vay vốn tăng, gây khó khăn cho các doanh nghiệp cần nguồn tiền lớn để mở rộng năng lực tính toán và xây dựng trung tâm dữ liệu.

Những thay đổi về môi trường quản lý tại Mỹ cũng là một yếu tố đáng chú ý. Sau chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, giới đầu tư lo ngại Quốc hội mới có thể thúc đẩy các biện pháp quản lý chặt chẽ hơn đối với ngành AI.

Gần đây, việc Jensen Huang rời vị trí CEO Nvidia cũng khiến thị trường thêm bất ổn. Nvidia vốn là nhà cung cấp chip chủ chốt cho các doanh nghiệp phát triển AI, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy dòng vốn đầu tư vào lĩnh vực này.

Trong khi đó, Anthropic còn phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ OpenAI, Google và các doanh nghiệp phát triển mô hình AI mã nguồn mở hoặc có trọng số mở. Những mô hình này cho phép doanh nghiệp tải về và vận hành độc lập, qua đó có thể giảm chi phí sử dụng các dịch vụ AI thương mại.

Thu Hằng/Báo Tin tức và Dân tộc

Dành cho bạn

Nắm bắt các cơ hội lớn cho hợp tác Trung - Việt

Nắm bắt các cơ hội lớn cho hợp tác Trung - Việt

Trả lời phỏng vấn phóng viên TTXVN tại Trung Quốc, chuyên gia Lưu Anh, Nghiên cứu viên Viện Nghiên cứu Tài chính Trùng Dương, Đại học Nhân dân Trung Quốc, cho biết để củng cố vai trò của khu vực châu Á - Thái Bình Dương như một động lực cốt lõi của tăng trưởng toàn cầu, việc tăng cường hợp tác giữa Trung Quốc và Việt Nam, đồng thời nắm bắt những cơ hội phát triển to lớn từ kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI) là điều vô cùng thiết yếu.