Theo bà Lưu Anh, trong 5 năm tới, với dự báo nền kinh tế Trung Quốc sẽ duy trì tốc độ tăng trưởng từ 5% trở lên, cùng mục tiêu đạt tốc độ tăng trưởng từ 10% trở lên của Việt Nam, hai nước đang có tiềm năng to lớn để làm sâu sắc hơn quan hệ hợp tác song phương trong khuôn khổ APEC trên các lĩnh vực như chuyển đổi công nghiệp, kết nối, cũng như các quan hệ kinh tế và thương mại. Những nỗ lực này không chỉ thúc đẩy tiến trình xây dựng một cộng đồng châu Á - Thái Bình Dương, mà còn thể hiện đóng góp kinh tế đầy ý nghĩa từ cả Trung Quốc và Việt Nam.
Đẩy mạnh hợp tác kinh tế và thương mại
Theo chuyên gia kinh tế Lưu Anh, Trung Quốc và Việt Nam có những lợi thế về địa lý và thể chế. Để đẩy nhanh quá trình phát triển cơ sở hạ tầng cũng như chuyển đổi và nâng cấp cơ cấu công nghiệp, phương thức hiệu quả nhất chính là tăng cường hợp tác về kinh tế, thương mại và đầu tư. Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam, trong khi Việt Nam là đối tác thương mại hàng đầu của Trung Quốc trong khối ASEAN; dự kiến sẽ sớm trở thành đối tác thương mại lớn thứ hai của Trung Quốc trên phạm vi toàn cầu. Do đó, việc củng cố quan hệ kinh tế và thương mại giữa hai quốc gia là con đường trực tiếp nhất để thúc đẩy sự phát triển. Việc giảm bớt các rào cản thương mại và đầu tư, là một mục tiêu cốt lõi của APEC, đồng thời cũng chính là chìa khóa để thúc đẩy phát triển kinh tế tại cả Trung Quốc và Việt Nam.
Hợp tác giữa Trung Quốc và Việt Nam có thể thúc đẩy tiến trình hội nhập kinh tế khu vực trong khuôn khổ APEC, tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng Khu vực Thương mại Tự do châu Á - Thái Bình Dương (FTAAP), giảm bớt các rào cản đối với thương mại và đầu tư, thúc đẩy xây dựng cộng đồng châu Á - Thái Bình Dương, đồng thời củng cố vị thế của khu vực này như một động lực tăng trưởng toàn cầu. Một mặt, Trung Quốc và Việt Nam là những nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trong APEC, cùng nhau đóng góp khoảng một nửa tổng sản lượng kinh tế và dân số của khối. Mặt khác, với tư cách là những nền kinh tế sản xuất có quy mô dân số lớn, cả Trung Quốc và Việt Nam đều đóng vai trò là các trung tâm cốt lõi trong chuỗi công nghiệp, chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị trên khắp khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Quan trọng hơn, đóng góp của Trung Quốc và Việt Nam đối với APEC không chỉ dừng lại ở tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh; hai nước còn sở hữu năng lực đổi mới sáng tạo mạnh mẽ, cùng vị trí địa lý chiến lược góp phần thúc đẩy hội nhập kinh tế khu vực.
Việc tăng cường hợp tác kinh tế và thương mại giữa Trung Quốc và Việt Nam sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển của FTAAP. Là những nhân tố quan trọng trên toàn cầu trong lĩnh vực thương mại hàng hóa và dịch vụ, Trung Quốc và Việt Nam đã chứng kiến sự tăng trưởng nhanh chóng trong quan hệ thương mại song phương; hiện nay, Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong khối ASEAN, với kim ngạch thương mại song phương dự kiến sẽ vượt mốc 300 tỷ USD trong năm nay. Cả hai quốc gia đều đang đẩy mạnh phát triển các khu thương mại tự do và các cảng biển, đồng thời tích cực thúc đẩy Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) với ASEAN (bao gồm cả Việt Nam) làm trung tâm, nhằm tạo ra khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới, bao gồm phần lớn các nền kinh tế thành viên APEC. Việt Nam đã tham gia Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), trong khi Trung Quốc đã hoàn tất việc nâng cấp Khu vực Thương mại Tự do Trung Quốc - ASEAN (phiên bản 3.0), trong đó có sự tham gia của Việt Nam. Với cam kết đẩy mạnh cải cách, Trung Quốc đã bày tỏ mong muốn gia nhập CPTPP, hiệp định bao gồm một số nền kinh tế thành viên APEC, nhằm thúc đẩy hơn nữa sự phát triển của FTAAP và xây dựng một cộng đồng châu Á - Thái Bình Dương.
Thúc đẩy kết nối
Với việc Kế hoạch Kết nối APEC (giai đoạn 2015–2025) được khởi xướng vào năm 2014 đã hoàn tất, nhiều khả năng một phiên bản nâng cấp sẽ được giới thiệu trong năm nay, do đó, bà Lưu Anh cho rằng, đây là cơ hội lớn cho cả Trung Quốc và Việt Nam. APEC luôn chú trọng tăng cường sự phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế giữa các thành viên, đặc biệt là thông qua kết nối. Điều này bao gồm “kết nối cứng” (cơ sở hạ tầng); “kết nối mềm” (sự hài hòa về các quy định và tiêu chuẩn) và “kết nối nhân dân” (thúc đẩy quan hệ gần gũi hơn giữa người dân các nền kinh tế thành viên APEC). Theo đó, Kế hoạch Kết nối APEC đã được công bố tại Hội nghị Cấp cao APEC năm 2014 ở Bắc Kinh, thiết lập một khuôn khổ sử dụng mô hình hợp tác công tư (PPP) nhằm đẩy nhanh quá trình phát triển cơ sở hạ tầng và tăng cường kết nối.
Việc tăng cường phát triển cơ sở hạ tầng và kết nối giữa Trung Quốc và Việt Nam là điều vô cùng thiết yếu. Trên thực tế, cũng giống như cách AI đang định hình lại các cấu trúc công nghiệp, các xung đột địa chính trị cũng đang tái định hình các chuỗi công nghiệp, chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị. Là quốc gia láng giềng, có hệ thống chính trị tương đồng cùng mối quan hệ gắn kết sâu sắc giữa nhân dân hai nước, Trung Quốc và Việt Nam có những điều kiện thuận lợi để thúc đẩy kết nối. Việc cải thiện cơ sở hạ tầng và tăng cường kết nối có thể thúc đẩy đầu tư và đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế; đây chính là bí quyết đằng sau sự phát triển kinh tế thần tốc của chính Trung Quốc. Trung Quốc hiện dẫn đầu thế giới về đường sắt cao tốc, đồng thời có hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông vượt trội cả về quy mô lẫn chất lượng. Về phía Việt Nam, quốc gia này đang có nhu cầu cấp thiết trong việc củng cố cơ sở hạ tầng giao thông nhằm tạo động lực cho sự tăng trưởng kinh tế nhanh chóng.
Trung Quốc và Việt Nam đang đẩy nhanh quá trình phát triển cơ sở hạ tầng cả truyền thống lẫn mới, đồng thời tăng cường kết nối. Trung Quốc hiện dẫn đầu thế giới về phát triển cơ sở hạ tầng trong các lĩnh vực giao thông, năng lượng và năng lực tính toán; quốc gia này đã chuyển đổi từ tình trạng thiếu điện sang trạng thái dư thừa điện năng ở nhiều khu vực. Trung Quốc có lợi thế để hỗ trợ thúc đẩy phát triển cơ sở hạ tầng giao thông, năng lượng... của Việt Nam, qua đó thúc đẩy sự gắn kết và hợp tác giữa sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Trung Quốc với khuôn khổ “Hai hành lang, Một vành đai” của Việt Nam.
Bên cạnh việc đẩy nhanh tiến độ xây dựng tuyến đường sắt Trung Quốc - Việt Nam, hai nước còn cần phải tăng tốc phát triển cơ sở hạ tầng năng lượng và điện toán. Những nỗ lực này đóng vai trò thiết yếu trong việc thúc đẩy chuyển đổi và nâng cấp cơ cấu công nghiệp, gia tăng đầu tư và nuôi dưỡng tăng trưởng kinh tế.
Đẩy nhanh quá trình nâng cấp công nghiệp
Theo chuyên gia Lưu Anh, cả Trung Quốc và Việt Nam đều cần nắm bắt những cơ hội to lớn, mang tính thời đại mà cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư mang lại. Đặc biệt, AI đang định hình lại các cơ cấu công nghiệp, thúc đẩy quá trình chuyển đổi và nâng cấp các lĩnh vực này diễn ra nhanh chóng hơn. Hiện nay, Trung Quốc đang dẫn đầu thế giới về robot công nghiệp và khối lượng tải xuống các mô hình AI quy mô lớn, trong khi Việt Nam cũng thuộc nhóm các quốc gia hàng đầu toàn cầu trong những ngành như xuất khẩu điện thoại thông minh. Cả hai nước cần tận dụng tiềm năng chưa từng có của AI, tăng cường hợp tác, đồng thời đẩy nhanh quá trình chuyển đổi và nâng cấp cơ cấu công nghiệp của mình, như thúc đẩy nâng cấp công nghiệp thông qua phát triển đổi mới sáng tạo, thúc đẩy chuyển đổi và nâng cấp công nghiệp thông qua phát triển xanh…
APEC đã nhiều lần nhấn mạnh tầm quan trọng của sự phát triển dựa trên đổi mới sáng tạo và tăng trưởng xanh. Trong bối cảnh các xung đột địa chính trị đẩy giá năng lượng và điện năng tăng cao, các nền kinh tế khu vực châu Á - Thái Bình Dương, bao gồm Trung Quốc và Việt Nam cần đẩy nhanh quá trình chuyển đổi và nâng cấp năng lượng, hướng tới các hệ thống năng lượng ngày càng mang tính khu vực hóa, địa phương hóa, xanh hơn và thông minh hơn. Cách tiếp cận dựa trên đổi mới sáng tạo này được thể hiện rõ nét qua vai trò tiên phong của Trung Quốc và Việt Nam trong quá trình chuyển đổi xanh tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Theo báo cáo từ Cơ quan Năng lượng Tái tạo Quốc tế (IRENA), chi phí quy dẫn của điện năng (LCOE) đối với các dự án điện gió và điện Mặt Trời trên toàn cầu đã giảm lần lượt hơn 60% và 80% trong 10 năm qua, mức giảm này phần lớn nhờ vào lĩnh vực sản xuất xanh của Trung Quốc. Hợp tác giữa Trung Quốc và Việt Nam có thể góp phần đảm bảo nguồn cung điện đầy đủ, đặc biệt là năng lượng xanh, nhằm hỗ trợ phát triển cơ sở hạ tầng như AI và các trung tâm điện toán liên quan. Quan hệ hợp tác này không chỉ đáp ứng nhu cầu điện năng của Việt Nam thông qua việc cung cấp năng lượng xanh, mà quan trọng hơn, còn đóng vai trò thiết yếu trong cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, vốn được thúc đẩy bởi AI. Vì AI dựa vào các thuật toán và năng lực tính toán, mà năng lực tính toán lại phụ thuộc vào điện năng, nên quan hệ hợp tác Trung Quốc – Việt Nam trở nên vô cùng quan trọng để đạt được thành công trong kỷ nguyên AI, đồng thời thúc đẩy sự phát triển dựa trên đổi mới sáng tạo trên toàn khu vực châu Á – Thái Bình Dương.