Theo truyền thông Ukraine, 11 tàu của Nga đã bị tấn công vào rạng sáng 14/7, nâng tổng số tàu bị nhắm mục tiêu lên 116 chiếc trong chiến dịch UAV kéo dài chín ngày nhằm vào hoạt động hàng hải của Nga trên biển Azov, mang tên chiến dịch MoLoCHKa.
Trong 9 ngày qua, Ukraine đã triển khai một chiến dịch UAV liên tục nhằm vào hoạt động vận tải biển của Nga trên biển Azov, mở ra một mặt trận mới trong nỗ lực cô lập Crimea và làm gián đoạn hệ thống hậu cần quân sự cũng như các tuyến xuất khẩu của Nga.
Chiến dịch do Lực lượng Hệ thống Không người lái Ukraine chỉ huy, được Tư lệnh Robert “Madyar” Brovdi đặt tên là MoLoChKa, nhắm vào cả tàu quân sự và tàu thương mại của Nga. Các mục tiêu gồm tàu chở dầu của Nga, tàu hàng, phà và tàu kéo hoạt động trên một trong những hành lang hàng hải quan trọng nhất của Nga. Tính đến ngày 14/7, ông Brovdi cho biết UAV Ukraine đã tấn công 116 tàu.
Xem video Tư lệnh Robert “Madyar” Brovdi công bố trên Facebook ngày 14/7/2026 về chiến dịch MoLoChKa:
Theo dữ liệu hàng hải và đánh giá của các nhà phân tích theo dõi khu vực, các dấu hiệu ban đầu cho thấy chiến dịch đã bắt đầu ảnh hưởng đến hoạt động vận tải biển của Nga.
Ukraine tấn công những mục tiêu nào?
Khác với chiến dịch trước đây nhằm vào Hạm đội Biển Đen của Nga vốn chủ yếu tập trung vào tàu chiến, chiến dịch mới hướng đến các tàu thương mại duy trì mạng lưới hậu cần đường biển của Nga.
Một trong những mục tiêu chính là đội tàu chở dầu cỡ nhỏ và trung bình của Nga. Những tàu có mớn nước nông này, thường dài khoảng 140 m và có tải trọng khoảng 7.000 tấn, vận chuyển dầu từ các cảng của Nga qua kênh Volga-Don và biển Azov đến các tàu chở dầu cỡ lớn đang neo ngoài khơi Biển Đen.
Do nhiều cảng của Nga không đủ độ sâu để tiếp nhận tàu chở dầu cỡ lớn, dầu phải được chuyển sang các tàu trung chuyển trước khi xuất khẩu. Ông Brovdi cho rằng nếu vô hiệu hóa các tàu này, hoạt động xuất khẩu dầu theo tuyến đường trên có thể bị đình trệ, bởi mỗi tàu chở dầu cỡ lớn thường được bơm hàng từ 12-15 tàu trung chuyển.
Ông nói: “Việc làm tê liệt đội tàu trung chuyển của Nga về cơ bản sẽ khiến hoạt động xuất khẩu 'vàng đen' từ các cảng dầu của Nga qua kênh Volga-Don và biển Azov trở nên bất khả thi”.
Chiến dịch cũng nhắm vào tàu hàng, phà và tàu kéo hỗ trợ mạng lưới vận tải biển của Nga. Tàu kéo đóng vai trò quan trọng trong hoạt động tại cảng, hỗ trợ điều động tàu lớn và cứu kéo tàu bị hư hại, trong khi phà vẫn đảm nhận vận chuyển phương tiện, hàng hóa và vật tư giữa Crimea do Nga kiểm soát và lãnh thổ Nga.
Vì sao Ukraine nhằm vào biển Azov?
Biển Azov là hành lang hàng hải quan trọng nối miền Nam nước Nga với Biển Đen thông qua eo biển Kerch. Tuyến đường này kết nối các cảng của Nga với kênh Volga-Don, từ đó nối lưu vực Caspi với các tuyến vận tải biển toàn cầu.
Đây là tuyến vận chuyển dầu, ngũ cốc, thép và nhiều mặt hàng khác ra thị trường quốc tế, đồng thời là tuyến hậu cần quan trọng phục vụ lực lượng quân sự Nga tại miền Nam Ukraine, trong đó có Crimea.
Chiến dịch đã bắt đầu gây gián đoạn hoạt động hàng hải. Nga đã tạm thời đình chỉ hoạt động lưu thông trên kênh Don-Azov sau các cuộc tấn công, làm gián đoạn một trong những tuyến xuất khẩu chủ chốt của nước này. Các chuyên gia ước tính khoảng 1/4 lượng lúa mì xuất khẩu của Nga thường đi qua biển Azov trước khi ra Biển Đen.
Ukraine muốn đạt mục tiêu gì?
Các cuộc tấn công là một phần trong nỗ lực rộng hơn của Ukraine nhằm cô lập Crimea bằng cách làm gián đoạn hệ thống hạ tầng quân sự và thương mại duy trì hoạt động của bán đảo này.
Theo ông Anton Zemlianyi, chuyên gia phân tích cấp cao tại Trung tâm An ninh và Hợp tác Ukraine, các cuộc tấn công trên biển Azov là một phần của chiến dịch nhắm vào mạng lưới hậu cần của Crimea. Trước đó, các tuyến phà đường sắt và đường bộ phục vụ bán đảo này đã bị hư hại, các kho nhiên liệu bị tập kích, còn tàu thương mại ngày càng trở thành mục tiêu khi neo đậu ngoài các cảng Crimea hoặc trước khi đi qua eo biển Kerch.
Ông Zemlianyi nói: “Nguồn cung nhiên liệu cho bán đảo Crimea vì thế trở nên khó khăn hơn, ảnh hưởng không chỉ đến hoạt động kinh tế mà cả các chiến dịch quân sự”.
Tuy nhiên, Crimea không phải mục tiêu duy nhất. Theo ông Zemlianyi, tấn công tàu thương mại trên biển Azov còn nhằm gây tổn thất kinh tế rộng hơn bằng cách làm gián đoạn một trong những hành lang xuất khẩu quan trọng của Nga.
Ông nói: “Chúng tôi thực chất đang tấn công tàu Nga trên biển Azov, vùng biển mà Nga coi là nội thủy sau khi kiểm soát miền Nam Ukraine. Điều này cũng làm suy giảm xuất khẩu của Nga, gây thêm thiệt hại kinh tế”.
Ông lưu ý còn quá sớm để đánh giá hiệu quả lâu dài của chiến dịch. Tuy nhiên, nếu cường độ tấn công hiện nay được duy trì, số tàu hoạt động trên biển Azov có thể giảm dần do nhiều tàu phải sửa chữa kéo dài, qua đó hạn chế cả số lượng lẫn quy mô tàu hoạt động trong khu vực.
Chiến dịch có hiệu quả hay không?
Việc kiểm chứng độc lập vẫn gặp nhiều khó khăn, nhưng dữ liệu hàng hải hiện có cho thấy chiến dịch có thể đã làm thay đổi hoạt động vận tải biển của Nga.
Ông George Barros tại Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) cho biết, phân tích dữ liệu từ Hệ thống Nhận dạng Tự động (AIS) cho thấy lưu lượng tàu trên biển Azov đã giảm mạnh.
So sánh dữ liệu AIS ngày 30/6 và 11/7 cho thấy số tàu phát tín hiệu vị trí giảm khoảng 55%. Các tàu còn hoạt động cũng thay đổi cách di chuyển, tập trung gần các cảng và ven bờ thay vì đi qua vùng biển mở.
Ông Barros nói: “Không chỉ có ít tàu phát tín hiệu AIS hơn, mà những tàu còn lại cũng đang trú gần các khu vực ven bờ và cảng thay vì hoạt động ở vùng nước sâu ngoài khơi”.
Tuy nhiên, ông lưu ý dữ liệu AIS vẫn có nhiều hạn chế. Tín hiệu có thể bị gây nhiễu điện tử hoặc làm giả, trong khi thủy thủ đoàn cũng có thể chủ động tắt thiết bị phát tín hiệu để tránh bị phát hiện.
Dù vậy, theo ông, việc tắt AIS chỉ mang lại hiệu quả hạn chế vì tàu vẫn có thể bị phát hiện qua ảnh vệ tinh radar khẩu độ tổng hợp, bao gồm cả các hệ thống thương mại mà Ukraine đang sử dụng. Biển Azov có diện tích nhỏ nên không khó để phát hiện tàu ngay cả khi không còn tín hiệu AIS.
Ông kết luận: “Cho đến nay, tôi chưa thấy biện pháp đối phó nào thực sự hiệu quả ngoài việc giảm lưu lượng tàu thuyền”.