Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa lấy ý kiến rộng rãi về dự thảo Nghị định quy định về hợp tác, đầu tư với nước ngoài trong lĩnh vực giáo dục. Văn bản này được xây dựng nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 71-NQ/TW cùng các chủ trương của Đảng, bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật mới. Khi được ban hành, Nghị định mới sẽ thay thế Nghị định số 86/2018/NĐ-CP (đã sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 124/2024/NĐ-CP).
Điểm đột phá đáng chú ý trong dự thảo là việc hoàn thiện khung pháp lý và mở rộng các hình thức hợp tác quốc tế ở tất cả bậc học từ mầm non đến đại học.
Đối với giáo dục mầm non và phổ thông, dự thảo quy định ba hình thức liên kết: thực hiện chương trình Việt Nam nâng cao chất lượng; tích hợp chương trình Việt Nam và nước ngoài; hoặc dạy hoàn toàn chương trình nước ngoài. Nhằm bảo đảm tính kế thừa, với chương trình tích hợp đã được một Sở GD&ĐT thẩm định và phê duyệt, các cơ sở giáo dục khác có thể tái sử dụng mà không cần thẩm định lại nếu giữ nguyên nội dung.
Đặc biệt, dự thảo đề xuất cho phép học sinh Việt Nam theo học chương trình nước ngoài ở cấp THPT tại các cơ sở hợp pháp mà không còn bị khống chế tỷ lệ tối đa như trước đây. Tuy nhiên, hoạt động liên kết tại trường công lập không được làm ảnh hưởng đến nhiệm vụ giáo dục bắt buộc và học sinh Việt Nam vẫn bắt buộc phải hoàn thành các môn học theo quy định của pháp luật.
Ở bậc đại học, dự thảo mở rộng sang liên kết thành lập viện nghiên cứu, trung tâm đổi mới sáng tạo, phòng thí nghiệm trọng điểm và phân hiệu trường đại học nước ngoài tại Việt Nam. Giáo dục nghề nghiệp cũng được bổ sung hình thức liên kết thành lập khoa và đơn vị chuyên môn.
Định hướng xuyên suốt của dự thảo Nghị định là tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho nhà đầu tư và nhà trường thông qua phân cấp, phân quyền và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Cơ quan quản lý sẽ chuyển trọng tâm từ "tiền kiểm" (phê duyệt trước) sang "hậu kiểm" dựa trên công khai dữ liệu và trách nhiệm giải trình.
Cụ thể, các cơ sở giáo dục đại học được tự chủ xem xét, quyết định việc liên kết đào tạo theo quy trình nội bộ, cơ chế phê duyệt trước chỉ áp dụng với một số trường hợp đặc thù cần kiểm soát chất lượng. Tương tự, hoạt động liên kết tổ chức thi, cấp chứng chỉ ngoại ngữ của nước ngoài cũng chuyển sang cơ chế tự chủ gắn với công khai thông tin và báo cáo dữ liệu.
Đối với các dự án có vốn đầu tư nước ngoài hay văn phòng đại diện, dự thảo không quy định trùng lặp các điều kiện, trình tự đã được điều chỉnh bởi Luật Đầu tư, giúp giảm nhẹ rào cản pháp lý.
Đi đôi với cởi mở thủ tục, dự thảo Nghị định siết chặt quy định về công khai thông tin, minh bạch tài chính và trách nhiệm giải trình nhằm bảo vệ quyền lợi tối đa cho người học.
Bộ GD&ĐT sẽ áp dụng cơ chế giám sát, đánh giá mức độ tuân thủ và phân loại rủi ro của từng cơ sở để quyết định tần suất kiểm tra. Việc giám sát sẽ ưu tiên thực hiện từ xa thông qua dữ liệu số, thông tin công khai trên mạng, phản ánh của người học và kết quả kiểm định chất lượng độc lập.
Sự thay đổi căn bản trong tư duy quản lý này được kỳ vọng sẽ thu hút thêm nhiều nguồn lực quốc tế chất lượng cao đầu tư vào giáo dục Việt Nam, đồng thời tạo môi trường học tập lành mạnh và chuẩn hóa.
