Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từng nhấn mạnh: Kiểm tra, giám sát không phải là công việc làm sau cùng, càng không chỉ là xử lý sai phạm khi sự việc đã xảy ra. Đây là một phương thức lãnh đạo rất quan trọng của Đảng, là công cụ để kiểm soát quyền lực, giữ vững kỷ luật, kỷ cương, bảo đảm mọi chủ trương, nghị quyết được thực hiện nghiêm túc, đúng hướng. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo, siết chặt kỷ luật thực thi, tăng cường công tác chính trị, tư tưởng, kiểm tra, giám sát và tổ chức hành động đến cùng để đưa Nghị quyết Đại hội XIV nhanh chóng đi vào cuộc sống.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, việc Trung ương ban hành nghị quyết mới trong lĩnh vực này cho thấy yêu cầu của giai đoạn phát triển hiện nay là rất cao: Phát triển nhanh phải đi đôi với siết chặt kỷ luật, kỷ cương; cơ chế thông thoáng hơn thì kiểm soát quyền lực phải chặt chẽ hơn; phân cấp, phân quyền mạnh hơn thì trách nhiệm chính trị phải rõ hơn. Đặc biệt, việc thực hiện chính quyền 2 cấp cũng đặt ra thách thức mới đối với công tác kiểm tra, giám sát của Đảng. Thời gian tới đòi hỏi cơ quan làm công tác kiểm tra, giám sát của Đảng phải thay đổi tư duy, cải tiến tổ chức, ứng dụng công nghệ và nâng tầm chiến lược trong hoạt động.
Đây không phải lần đầu tiên Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của công tác kiểm tra, giám sát trong triển khai thực hiện các nghị quyết của Đảng. Trước đó, phát biểu tại Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật năm 2025 và nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã khẳng định, Đảng mạnh hơn nhờ công tác kiểm tra, giám sát, bởi công tác kiểm tra, giám sát ngày càng chứng tỏ là “thanh bảo kiếm” sắc bén của Đảng. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị các cấp ủy, tổ chức đảng và ủy ban kiểm tra các cấp cần tiếp tục quán triệt sâu sắc và thực hiện nghiêm các quy định của Đảng về công tác kiểm tra, giám sát, nhất là các quy định mới ban hành, cũng như các chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư. Tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát của cấp ủy đảng các cấp, nhất là ở cấp xã; nâng cao chất lượng, hiệu quả kiểm tra, giám sát ngay từ từng chi bộ.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu phải triển khai toàn diện, hiệu quả các nhiệm vụ theo quy định của Điều lệ Đảng và những nhiệm vụ do cấp ủy giao. Chuyển mạnh trọng tâm công tác sang giám sát thường xuyên, giám sát chủ động, cảnh báo sớm, phòng ngừa từ xa; chủ động giám sát ngay từ đầu và xuyên suốt trên mọi mặt công tác lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện các nghị quyết, chỉ thị, kết luận, quyết định của cấp ủy các cấp, đặc biệt trong việc triển khai các chủ trương, quyết sách lớn mang tính đột phá của Đảng về phát triển đất nước thời gian gần đây. Đảm bảo mọi chủ trương, đường lối của Đảng được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả ở tất cả các cấp.
Phải thẳng thắn nhìn nhận, thực tiễn công tác kiểm tra, giám sát của Đảng thời gian qua đã bộc lộ không ít bất cập, vẫn còn tình trạng “trên nóng, dưới lạnh”. Biểu hiện rõ nhất là một số cấp ủy, ủy ban kiểm tra từ cấp cơ sở đến cấp trực thuộc Trung ương xác định nội dung kiểm tra, giám sát còn dàn trải, hình thức, chưa thực sự đi vào các lĩnh vực phức tạp, nhạy cảm, dễ nảy sinh tiêu cực, hoặc những vấn đề được dư luận quan tâm. Thậm chí, còn có tổ chức đảng thiếu bản lĩnh, dĩ hòa vi quý; có biểu hiện bao che cho cán bộ, đảng viên có chức, có quyền vi phạm; vẫn còn tình trạng nể nang, né tránh, đùn đẩy, chưa nghiêm túc và chưa chủ động xử lý khi phát hiện thấy vi phạm, khuyết điểm. Không ít địa phương, cơ quan, đơn vị tiến hành kiểm tra, giám sát còn mang tính hình thức, chiếu lệ, dẫn đến hiệu lực, hiệu quả thấp, chưa đủ sức răn đe. Có những vi phạm lặp đi, lặp lại nhiều lần trong thời gian dài nhưng chậm được phát hiện; năng lực một bộ phận cán bộ kiểm tra chưa theo kịp yêu cầu mới; việc theo dõi, đôn đốc sau kiểm tra có nơi còn thiếu quyết liệt, nhiều vi phạm đã được chỉ ra nhưng chậm khắc phục…
Trong bối cảnh hiện nay, khi bộ máy ngày càng tinh gọn, yêu cầu quản lý, quản trị ngày càng nâng cao, khi chính quyền cơ sở được phân quyền nhiều hơn, nhưng cũng dễ nảy sinh tham nhũng, tiêu cực, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm. Bởi vậy, công tác kiểm tra, giám sát cần được tăng cường ở cả ba cấp (trung ương - tỉnh - xã), phù hợp với điều kiện, đặc điểm từng cấp, từng vùng, miền, địa phương...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh yêu cầu phải chuyển mạnh công tác kiểm tra, giám sát sang phòng ngừa từ sớm, từ xa; phát hiện nguy cơ ngay trong quá trình vận hành, không để hạn chế, khuyết điểm tích tụ thành sai phạm lớn. Mỗi cấp ủy, tổ chức đảng, từng chi bộ, từng đảng viên đều phải xác định đây là trách nhiệm chính trị của mình; không thể khoán trắng cho cơ quan kiểm tra. Kiểm tra phải gắn với từng chương trình hành động, từng nhiệm vụ trọng tâm, từng dự án, từng cam kết của người đứng đầu. Kịp thời phát hiện, kiểm tra và kiên quyết xử lý các tổ chức đảng, đảng viên có biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”; vi phạm những điều đảng viên không được làm, vi phạm quy định về trách nhiệm nêu gương; vi phạm các nguyên tắc, quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước; tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, lợi ích nhóm; cần kiên quyết xử lý nghiêm vi phạm, nhưng cũng kiên quyết bảo vệ những người mạnh dạn đổi mới, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung của đất nước; triển khai hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát việc kê khai, công khai tài sản theo quy định; giám sát việc giải quyết những vấn đề “nóng” mà dư luận xã hội quan tâm như việc vận hành của hệ thống chính trị và công tác quản lý nhà nước ở các lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng, tiêu cực sau khi sắp xếp tổ chức, bộ máy; tình hình triển khai các dự án, công trình trọng điểm ở tầm quốc gia và cấp địa phương…
“Mục tiêu cuối cùng là làm cho toàn hệ thống vận hành có kỷ luật hơn, minh bạch hơn, quyết liệt hơn và hiệu quả hơn. Kỷ luật phải để hành động tốt hơn; giám sát phải để kết quả rõ hơn; kiểm tra phải góp phần tháo gỡ khó khăn, siết chặt trách nhiệm, bảo đảm Nghị quyết Đại hội XIV và các nghị quyết của Trung ương được triển khai nghiêm túc, thống nhất, hiệu quả trong toàn Đảng”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh.
