Tàu thăm dò Hằng Nga 5 hạ cánh thành công xuống Mặt Trăng. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN
Hãng thông tấn nhà nước Tân Hoa đưa tin sứ mệnh không người lái này sẽ triển khai một tàu đổ bộ, một xe tự hành và một thiết bị thăm dò có khả năng “nhảy” tới một trong những nơi lạnh nhất trong Hệ Mặt Trời. Đây sẽ là bước tiến quan trọng hướng tới mục tiêu dài hạn của Bắc Kinh trong việc thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng, song song với các kế hoạch đưa người đổ bộ xuống Mặt Trăng trước năm 2030 và xây dựng trạm nghiên cứu chung với Nga vào năm 2035.
Tuần tới, tàu vũ trụ Hằng Nga 7 gắn trên đỉnh tên lửa Trường Chinh 5 sẽ rời bệ phóng tại Trung tâm Phóng tàu vũ trụ Văn Xương (tỉnh đảo Hải Nam, miền Nam Trung Quốc). Tàu mang theo nhiều thiết bị khoa học như máy phân tích nước, camera và radar.
Sau khi đi vào quỹ đạo Mặt Trăng, tàu vũ trụ sẽ khảo sát các địa điểm hạ cánh tiềm năng ở cực Nam trước khi thực hiện nỗ lực đổ bộ.
Một địa điểm được cân nhắc là khu vực gần vành đai của hố va chạm Shackleton - một vùng trũng luôn chìm trong bóng tối. Tuy nhiên, phần vành đai gồ ghề của hố va chạm này lại gần như liên tục được ánh sáng Mặt Trời chiếu rọi. Trung Quốc chưa công bố lịch trình cụ thể cho sứ mệnh Hằng Nga 7, nhưng giới quan sát lĩnh vực vũ trụ dự đoán nỗ lực đổ bộ sẽ diễn ra vào khoảng tháng 11.
Sau khi hạ cánh, xe tự hành và thiết bị thăm dò dạng “nhảy” sẽ bắt đầu khảo sát bề mặt. Thời gian kéo dài của sứ mệnh hiện vẫn chưa được công bố.
Vậy tại sao cực Nam của Mặt Trăng lại được Trung Quốc chú ý? Trong hàng tỷ năm qua, các hố va chạm gần cực Nam của Mặt Trăng không được ánh sáng Mặt Trời chiếu tới. Do đó, các nhà khoa học cho rằng chúng có thể đóng vai trò như những chiếc tủ đông khổng lồ, có khả năng bảo tồn nước và các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi từ thời cổ đại.
Theo NASA, nhiệt độ tại một số khu vực bị che khuất này có thể xuống thấp tới -203°C.
Việc tìm thấy nguồn nước có thể tiếp cận được là yếu tố then chốt đối với các căn cứ trên Mặt Trăng trong tương lai, vì nước có thể cung cấp nước uống, oxy cho phi hành gia và thậm chí làm nguyên liệu chế tạo nhiên liệu tên lửa, qua đó giảm bớt nhu cầu về các sứ mệnh tiếp tế tốn kém từ Trái Đất.
Giới khoa học nhận định những đỉnh núi cao và vành miệng hố va chạm gần cực Nam là vị trí lý tưởng để đặt trạm tiền tiêu nhờ điều kiện nhiệt độ tương đối ổn định và hứng nguồn năng lượng Mặt Trời. Mỹ, Ấn Độ và Nga cũng đều hướng mục tiêu tới khu vực cực Nam của Mặt Trăng. Tuy nhiên, mới chỉ có Ấn Độ thực hiện thành công việc hạ cánh gần khu vực này với sứ mệnh Chandrayaan-3 vào năm 2023.
Trong những năm tới, xe tự hành VIPER của NASA, hệ thống khoan PROSPECT của Cơ quan Vũ trụ châu Âu và xe tự hành LUPEX (hợp tác giữa Nhật Bản và Ấn Độ) dự kiến sẽ đổ bộ xuống cực Nam của Mặt Trăng, trong bối cảnh cuộc đua tìm kiếm nguồn nước đang ngày càng trở nên gay gắt.
Một thách thức đối với các loại xe tự hành có bánh truyền thống là độ dốc lớn tại vành miệng hố va chạm. Để xuống được lòng hố tối đen như mực, tàu Hằng Nga 7 sẽ triển khai một thiết bị thăm dò có khả năng di chuyển bằng cách nhảy. Thiết bị này được trang bị bộ phân tích phân tử nước và sẽ sử dụng các động cơ đẩy nhỏ để bay vào những hố va chạm nằm trong vùng khuất ánh sáng. Sau đó, nó sẽ hạ cánh trên 6 chiếc chân có khớp linh hoạt, trước khi thực hiện cú nhảy quay trở lại vành hố có ánh sáng Mặt Trời để nạp lại năng lượng. Thiết bị này dự kiến sẽ thực hiện ít nhất 3 cú nhảy trong suốt quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Dữ liệu thu thập được từ tàu Hằng Nga 7 và người kế nhiệm là Hằng Nga 8, dự kiến triển khai vào khoảng năm 2029, sẽ đóng vai trò then chốt trong kế hoạch đưa người lên Mặt Trăng vào năm 2030 của Trung Quốc, bởi cả hai sứ mệnh này đều nhằm đặt nền móng cho việc xây dựng một trạm nghiên cứu có người thường trú.
Tham vọng đưa con người lên Mặt Trăng và xây dựng một trạm tiền tiêu gần cực Nam của Trung Quốc diễn ra song song với chương trình Artemis của NASA. Chương trình này đặt mục tiêu đưa con người trở lại Mặt Trăng vào năm 2028 và tiến tới thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người tại đây.
Hồi tháng 4, sứ mệnh Artemis II của NASA đã hoàn thành chuyến bay vòng quanh Mặt Trăng có người lái kéo dài 10 ngày. Bốn phi hành gia đã bay xa vào không gian hơn bất kỳ ai trong lịch sử, đạt khoảng cách kỷ lục khoảng 406.770 km tính từ Trái Đất trước khi trở về an toàn.