Ung thư vú hiện là loại ung thư phổ biến nhất toàn cầu, với khoảng 2,3 triệu ca mắc mới mỗi năm. Trong đó, nhóm bệnh nhân ung thư vú giai đoạn sớm, dương tính thụ thể hormone và âm tính HER2 chiếm khoảng 70% tổng số ca. Một trong những thách thức lớn nhất trong điều trị là xác định ai thực sự cần hóa trị sau phẫu thuật hoặc xạ trị.
Dù hóa trị có thể giảm nguy cơ tái phát, phần lớn bệnh nhân không thu được lợi ích đáng kể, trong khi phải đối mặt với nhiều tác dụng phụ nghiêm trọng. Vì vậy, việc đưa ra quyết định điều trị phù hợp ngay từ đầu đóng vai trò then chốt.
Nhóm nghiên cứu, do ông Gil Shamai dẫn đầu, đã phát triển mô hình AI đầu tiên được kiểm chứng trên quy mô lớn thông qua thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên. Mô hình này phân tích các tiêu bản mô bệnh học thu thập trong quá trình chẩn đoán thông thường, từ đó đưa ra dự báo về nguy cơ tái phát và hiệu quả của hóa trị.
Kết quả nghiên cứu được công bố trên tạp chí The Lancet Oncology, cho thấy AI có thể nhận diện các tín hiệu sinh học phức tạp mà mắt người khó phát hiện, đồng thời tổng hợp nhiều yếu tố vi mô để đưa ra đánh giá toàn diện.
Không giống các xét nghiệm gene như Oncotype DX - vốn tốn kém, mất nhiều tuần chờ kết quả và chưa phổ biến tại nhiều quốc gia - phương pháp AI sử dụng dữ liệu sẵn có từ mẫu bệnh phẩm, cho kết quả chỉ trong vài phút.
Hệ thống AI phân tích hình ảnh mô khối u độ phân giải cao, đánh giá nhiều yếu tố như cấu trúc mô, tốc độ phân chia tế bào, phản ứng miễn dịch và các đặc điểm liên quan đến độ nhạy hoặc kháng điều trị. Từ đó, mô hình tạo ra một chỉ số định lượng hỗ trợ bác sĩ và bệnh nhân đưa ra quyết định điều trị.
Theo nhóm nghiên cứu, mô hình đã được kiểm chứng trên hàng nghìn bệnh nhân tại nhiều quốc gia, bao gồm Israel, Mỹ và Australia, cho kết quả nhất quán bất kể sự khác biệt về hệ thống y tế hay thiết bị. Một ưu điểm nổi bật là phương pháp này không yêu cầu thêm mẫu mô, không cần xử lý trong phòng thí nghiệm phức tạp và có thể triển khai tại bất kỳ cơ sở y tế nào có máy quét kỹ thuật số và kết nối Internet.
Công nghệ mới được kỳ vọng mang lại tác động lớn không chỉ ở các nước phát triển mà còn tại các quốc gia thu nhập thấp và trung bình - nơi dưới 5% số bệnh nhân có thể tiếp cận xét nghiệm gene. Theo các nhà nghiên cứu, việc ứng dụng AI có thể giúp giảm chi phí và tránh tình trạng lạm dụng hóa trị không cần thiết.
Nhóm nghiên cứu cũng cho biết đang lên kế hoạch tiếp tục thử nghiệm lâm sàng, mở rộng ứng dụng sang các phương pháp điều trị và các loại ung thư khác. Bên cạnh đó, họ dự định thành lập một công ty khởi nghiệp ngay trong khuôn viên Technion nhằm thương mại hóa công nghệ, hướng tới việc cung cấp các giải pháp chẩn đoán nhanh, chính xác và dễ tiếp cận hơn trên toàn cầu.
