Mô hình tàu vũ trụ Luna 9 của Nga được trưng bày vào năm 1966. Ảnh: Sovfoto/Universal Images Group, qua Getty Images
Ngày 13/2, Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) cho biết hiện có hai nhóm nghiên cứu đang chạy đua để xác định vị trí của tàu vũ trụ Luna 9 lịch sử này bằng cách sử dụng dữ liệu từ Tàu quỹ đạo Trinh sát Mặt Trăng (LROC) của NASA. Nhóm của nhà truyền thông khoa học người Nga Vitaly Egorov sử dụng phương pháp đối chiếu các bức ảnh panorama do chính Luna 9 chụp năm 1966 với các đặc điểm địa hình đường chân trời được tái tạo từ dữ liệu quỹ đạo hiện đại. Egorov tin rằng mình đã chạm đúng vào khu vực của Luna 9 trước đây và quan điểm này nhận được sự ủng hộ nhất định từ các chuyên gia nhờ sự trùng khớp về đặc điểm địa hình.
Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu từ Đại học College London của Tiến sĩ Lewis Pinault lại sử dụng một thuật toán học máy có tên YOLO-ETA để tìm kiếm. Hệ thống của nhóm này đã đánh dấu một địa điểm khác, cách tọa độ chính thức vài dặm, nơi xuất hiện một điểm ảnh sáng màu nghi là thân tàu và các đốm tối nghi là dấu vết của túi khí.
Việc xác định Luna 9 vô cùng khó khăn vì thiết bị này chỉ rộng khoảng 0,6m, nhỏ hơn khả năng phân giải của hầu hết các camera quỹ đạo hiện nay. Các nhà khảo cổ không gian đang đặt kỳ vọng vào tàu quỹ đạo Chandrayaan-2 của Ấn Độ, vốn sở hữu camera độ phân giải cao hơn, để chụp ảnh các khu vực nghi vấn và đưa ra bằng chứng xác thực cuối cùng.
Năm 1966, Luna 9, một robot có kích thước bằng quả bóng, đã lăn trên bề mặt Mặt Trăng và gửi về những hình ảnh đầu tiên từ bề mặt của một thế giới khác. Sứ mệnh này đã thay đổi hoàn toàn hiểu biết của nhân loại khi chứng minh rằng bề mặt Mặt Trăng đủ rắn chắc để tàu vũ trụ hạ cánh mà không bị lún sâu vào lớp bụi như các giả thuyết trước đó. Dù có tầm quan trọng lịch sử to lớn, nhưng do công nghệ theo dõi năm 1966 còn thô sơ, vị trí chính xác của Luna 9 vẫn là một bí ẩn trong nhiều thập kỷ.