Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết chuyến công du Trung Đông nhằm thúc đẩy công nghệ chống thiết bị bay không người lái đã đạt kết quả đáng kể, khi Kiev hoàn tất và xúc tiến nhiều thỏa thuận phòng không với các quốc gia Vùng Vịnh, trong bối cảnh xung đột khu vực ngày càng căng thẳng.
Chuyển vai từ nhận viện trợ sang nhà cung cấp
Theo tờ The New York Times, ông Zelensky khẳng định Ukraine đã ký kết các thỏa thuận với Saudi Arabia và Qatar, đồng thời kỳ vọng sớm hoàn tất thỏa thuận với Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất UAE. Các thỏa thuận này có thời hạn kéo dài tới 10 năm và có thể đạt giá trị lên tới hàng tỷ USD.
Theo nhà lãnh đạo Ukraine, các cuộc đàm phán không chỉ xoay quanh hợp tác phòng không mà còn mở ra khả năng hỗ trợ tài chính từ các quốc gia Trung Đông, giúp Kiev bù đắp khoảng trống ngân sách trong bối cảnh một gói hỗ trợ 90 tỷ euro từ châu Âu bị trì hoãn.
Trong chuyến đi này, Ukraine cũng tìm cách định vị lại vai trò của mình trên thị trường quốc phòng quốc tế. Thay vì chỉ là bên tiếp nhận viện trợ quân sự, Kiev đang tận dụng kinh nghiệm thực chiến để trở thành nhà cung cấp công nghệ, đặc biệt trong lĩnh vực chống drone giá rẻ.
Trong nhiều năm xung đột với Nga, Ukraine đã phát triển các giải pháp sáng tạo, chi phí thấp để đối phó với hàng chục nghìn thiết bị bay không người lái do Iran thiết kế mà Moskva sử dụng. Quân đội Ukraine thậm chí tận dụng các công nghệ dân dụng như kính thực tế ảo và linh kiện drone thương mại để nâng cao năng lực tác chiến.
Bộ Quốc phòng Qatar xác nhận thỏa thuận với Ukraine bao gồm việc trao đổi chuyên môn trong đối phó tên lửa và hệ thống không người lái. Ông Zelensky nhấn mạnh rằng kinh nghiệm của Ukraine trong việc bắn hạ drone Iran là lợi thế mà ít quốc gia có được.
“Không quốc gia nào ngoài Ukraine có thể hỗ trợ về mặt chuyên môn trong lĩnh vực này. Chúng tôi chia sẻ kinh nghiệm và họ đánh giá cao điều đó”, ông nói.
Chiến sự Trung Đông tạo áp lực kép với Kiev
Xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát từ cuối tháng 2 đang tạo ra những thách thức mới cho Ukraine. Giá dầu tăng cao giúp củng cố nền kinh tế Nga, trong khi các hệ thống phòng không của phương Tây, vốn rất cần thiết cho Kiev, lại đang bị tiêu hao tại Trung Đông.
Đáng chú ý, trong thời gian ông Zelensky công du khu vực, một cuộc tấn công bằng drone và tên lửa của Iran đã nhằm vào căn cứ Prince Sultan tại Saudi Arabia, khiến nhiều binh sĩ Mỹ bị thương. Các mục tiêu khác tại Dubai, Iraq và nhiều cơ sở dầu khí trong khu vực cũng bị tấn công.
Trước tình hình đó, Ukraine đã cử hơn 200 chuyên gia phòng không tới Trung Đông để hỗ trợ, song Tổng thống Zelensky khẳng định Kiev không có kế hoạch triển khai binh sĩ tham chiến trực tiếp.
Ngoài lĩnh vực quân sự, Ukraine cũng tìm kiếm cơ hội hợp tác năng lượng với Trung Đông, trong bối cảnh ngành khí đốt trong nước bị ảnh hưởng nặng nề bởi các cuộc tấn công của Nga. Đồng thời, các thỏa thuận dài hạn còn mở ra khả năng đầu tư từ Vùng Vịnh vào ngành công nghiệp drone của Ukraine.
Song song với đó, Kiev vẫn tiếp tục chiến dịch tấn công vào cơ sở xuất khẩu dầu của Nga, bao gồm cả cảng Ust-Luga gần St. Petersburg. Ông Zelensky cho biết các đòn tấn công này đã làm gián đoạn khoảng 60% công suất xuất khẩu tại đây.
Tuy nhiên, động thái này cũng vấp phải lo ngại từ một số đối tác quốc tế. Tổng thống Ukraine cho biết Kiev chỉ dừng các cuộc tấn công nếu Nga ngừng nhắm vào hạ tầng năng lượng của nước này.
Cảnh báo về vai trò của Nga và Iran
Ông Zelensky cũng chỉ trích quyết định của chính quyền Tổng thống Donald Trump về việc nới lỏng một phần trừng phạt dầu mỏ Nga nhằm ổn định nguồn cung toàn cầu, cho rằng điều này có thể gián tiếp hỗ trợ Moskva và Tehran trong các hoạt động quân sự.
Ngoài ra, nhà lãnh đạo Ukraine tiết lộ các cuộc tấn công tên lửa của Nga thường trùng khớp với lịch hoạt động của vệ tinh do thám, làm dấy lên lo ngại về sự phối hợp tình báo giữa các bên liên quan.
Các thỏa thuận mà Ukraine đạt được tại Trung Đông không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn phản ánh nỗ lực tái định vị chiến lược của Kiev trong bối cảnh cục diện địa chính trị toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng.
