Mỹ chuyển trọng tâm chiến lược quốc phòng, định vị lại ‘mối đe dọa’ từ Liên bang Nga

Báo The Kyiv Post của Ukraine tối 24/1, theo giờ địa phương, cho biết vào hôm 23/1, Lầu Năm Góc đã công bố Chiến lược Quốc phòng Quốc gia mới, xác định Liên bang Nga là “mối đe dọa dai dẳng nhưng có thể kiểm soát” đối với các thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) ở sườn phía Đông, đánh dấu một sự dịch chuyển lớn trong các ưu tiên quốc phòng của Mỹ.

Chiến lược Quốc phòng Quốc gia mới dài 34 trang đặt an ninh lãnh thổ Mỹ và Tây Bán Cầu lên đầu tiên, thay thế Trung Quốc khỏi vị trí mối quan tâm trung tâm trong hoạch định quốc phòng của Mỹ.

Khác với các chiến lược trước đây, Chiến lược Quốc phòng Quốc gia mới của Lầu Năm Góc cho rằng quan hệ với Trung Quốc cần được xử lý “thông qua sức mạnh, không phải đối đầu”.

Chiến lược cũng kêu gọi Mỹ cung cấp “mức hỗ trợ hạn chế hơn” cho các đồng minh, phản ánh những lời kêu gọi lặp đi lặp lại của Tổng thống Donald Trump về việc chia sẻ gánh nặng nhiều hơn trong đối phó với các mối đe dọa từ Liên bang Nga và Triều Tiên.

“Chúng ta sẽ bảo vệ lãnh thổ và bảo đảm các lợi ích của mình tại Tây Bán Cầu được bảo vệ. Chúng ta sẽ răn đe Trung Quốc tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương bằng sức mạnh, không phải đối đầu. Chúng ta sẽ gia tăng chia sẻ gánh nặng với các đồng minh và đối tác trên toàn thế giới”, chiến lược nêu rõ.

Chiến lược nhấn mạnh rằng các đồng minh, đặc biệt là ở châu Âu, “sẽ đi đầu trong việc đối phó với những mối đe dọa ít nghiêm trọng hơn đối với chúng ta nhưng lại nghiêm trọng hơn đối với họ”.

Liên bang Nga, quốc gia đã triển khai chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine gần bốn năm trước, được mô tả là “mối đe dọa dai dẳng nhưng có thể kiểm soát” đối với sườn phía Đông của NATO.

Lầu Năm Góc lưu ý rằng, bất chấp những thách thức về nhân khẩu học và kinh tế, Moskva “vẫn duy trì các nguồn lực sâu rộng về quân sự và công nghiệp” cũng như “ý chí quốc gia” để tiến hành các cuộc xung đột kéo dài trong khu vực lân cận của mình.

“Trên cơ sở đó, Bộ Quốc phòng sẽ bảo đảm rằng các lực lượng Mỹ sẵn sàng phòng thủ trước các mối đe dọa từ Liên bang Nga đối với lãnh thổ Mỹ”, chiến lược cho biết.

Đồng thời, chiến lược nhấn mạnh rằng Moskva không thể đạt được quyền bá chủ tại châu Âu. Các nước thành viên NATO ở châu Âu “vượt xa Liên bang Nga về quy mô kinh tế, dân số và do đó là tiềm lực quân sự tiềm tàng”.

Chiến lược cũng cam kết bảo đảm quyền tiếp cận quân sự và thương mại của Mỹ đối với các địa bàn chiến lược, bao gồm Kênh đào Panama, Vịnh America và Greenland, đồng thời phác thảo vai trò hạn chế hơn của Mỹ trong việc răn đe Triều Tiên, cho rằng Seoul “có đủ năng lực để đảm nhận trách nhiệm chính” cho nhiệm vụ này.

Khác với các phiên bản trước, Đài Loan không được nhắc tới. Tuy vậy, chiến lược nhấn mạnh rằng Mỹ tìm cách “ngăn chặn bất kỳ ai, bao gồm cả Trung Quốc, có khả năng thống trị chúng ta hoặc các đồng minh của chúng ta”.

Báo cáo Chiến lược Quốc phòng Quốc gia mới của Lầu Năm Góc được công bố sau Chiến lược An ninh Quốc gia năm 2025, văn kiện phần lớn tránh việc gọi Liên bang Nga là mối đe dọa đối với Mỹ, và định khung tài liệu mới này như một sự rời xa các tham vọng toàn cầu của những chính quyền trước.

“Tạm biệt chủ nghĩa lý tưởng không tưởng; chào đón chủ nghĩa hiện thực cứng rắn”, Lầu Năm Góc viết.

Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) hồi đầu tuần này, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chỉ trích NATO, cho rằng Washington “đang chi trả gần như 100% cho NATO” và “không bao giờ nhận lại được điều gì” từ liên minh này.

Trong khi đó, Thủ tướng Canada Mark Carney và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đều cảnh báo về một trật tự toàn cầu đang dịch chuyển, kêu gọi các cường quốc tầm trung phối hợp với nhau trong bối cảnh “một thế giới không có luật lệ”.