Đổi mới mô hình quản trị trường học, nâng cao hiệu lực, hiệu năng

Duy trì ổn định dạy và học tại cơ sở

Xã miền núi Đông Khánh Sơn (tỉnh Khánh Hòa), năm học này còn 4 trường học với tổng số 2.493 trẻ mầm non và học sinh các cấp, giảm 4 trường so với năm học trước. Các cơ sở còn lại gồm: 1 trường mầm non, 1 trường tiểu học (cả hai trường này đều gồm 1 điểm trường chính và 1 phân hiệu), 1 trường Trung học cơ sở và 1 trường Phổ thông dân tộc nội trú Trung học cơ sở. Về đội ngũ nhân sự, sau khi hoàn thành sắp xếp, xã Đông Khánh Sơn có 3 hiệu trưởng, 10 phó hiệu trưởng và 137 giáo viên giảng dạy ở các cấp học.

Theo bà Cao Thị Hiền, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Đông Khánh Sơn, hiện địa phương vẫn còn thiếu 15 giáo viên so với chỉ tiêu biên chế được giao, trong đó biến động thiếu hụt lớn nhất nằm ở khối mầm non. Để giải quyết bài toán trước mắt, Ủy ban nhân dân xã tiếp tục triển khai phương án ký hợp đồng lao động đối với giáo viên nhằm đảm bảo đủ nguồn lực phục vụ nhu cầu dạy và học trên địa bàn.

Về công tác bố trí cán bộ quản lý sau khi tinh gọn đầu mối, hầu hết các hiệu trưởng của các trường trước khi sắp xếp được bổ nhiệm giữ chức vụ phó hiệu trưởng của đơn vị mới. Các phó hiệu trưởng trước đây được phân công, bố trí vào vị trí việc làm giáo viên trực tiếp giảng dạy. Đối với những trường hợp còn lại sau khi đã sắp xếp vào các vị trí phù hợp, chính quyền địa phương xem xét giải quyết chế độ nghỉ theo nguyện vọng cá nhân. Việc sắp xếp nhằm tinh gọn đầu mối quản lý, sử dụng hiệu quả đội ngũ, cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồng thời bảo đảm điều kiện học tập của học sinh.

Đây cũng là kết quả chung tại nhiều địa phương trên toàn tỉnh Khánh Hòa. Cô Huỳnh Thị Bích Trâm, Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Diên Thọ (xã Diên Thọ) nhận định, việc sắp xếp lại các cơ sở giáo dục là chủ trương lớn và đúng đắn, bám sát tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc "giảm biên chế quản lý giáo dục, tăng biên chế trực tiếp giảng dạy".

Sau quá trình điều chỉnh, đội ngũ giáo viên của nhà trường được đảm bảo hoạt động đúng chức năng, nhiệm vụ. Hiện chưa ghi nhận những tâm tư ảnh hưởng đến công tác chuyên môn. Bước vào năm học 2026-2027, Ban Giám hiệu nhà trường chủ động theo sát, kịp thời động viên cán bộ, giáo viên và nhân viên để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Còn với học sinh, các em được đảm bảo việc học, việc giảm đầu mối quản lý không gây tác động tiêu cực hay xáo trộn lớn đối với học sinh. Toàn bộ trẻ mầm non và học sinh phổ thông vẫn tiếp tục học tập tại các cơ sở cũ (nay được chuyển đổi mô hình thành các phân hiệu, điểm trường trực thuộc). Tỉnh Khánh Hòa đảm bảo nguyên tắc lấy người học làm trung tâm, đảm bảo quyền học tập và cơ hội tiếp cận giáo dục bình đẳng. Việc bố trí điểm học hợp lý giúp không làm phát sinh rào cản địa lý hay chi phí đi lại cho gia đình học sinh, đồng thời không ảnh hưởng đến công tác huy động học sinh ra lớp và duy trì kết quả phổ cập giáo dục.

Em Cao Thị Minh Nguyệt (lớp 4), xã Diên Thọ có nhà gần Trường Tiểu học Diên Thọ vui vẻ cho biết, những ngày này em vẫn đến điểm trường ngay cạnh nhà để học. Cô giáo thông báo việc học sinh học tập ở đâu, học ngay tại đó nên mẹ em không phải vất vả đưa em đi học xa. Hằng ngày, em có thể tự đi bộ đến trường. Em hy vọng, năm học mới sẽ thật là nhiều kiến thức bổ ích

Thích ứng mô hình mới

Tỉnh Khánh Hòa thực hiện việc sắp xếp quy mô trường lớp theo đơn vị hành chính cấp xã. Mô hình chung bao gồm: 1 trường mầm non, 1 trường tiểu học, 1 trường trung học cơ sở và 1 trường trung học phổ thông. Mặc dù thu gọn đầu mối quản lý, các địa phương vẫn duy trì nhiều phân hiệu, điểm trường để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho học sinh đến trường.

Đối với các xã, phường đang tồn tại mô hình trường phổ thông nhiều cấp học (tiểu học - trung học cơ sở), trường phổ thông dân tộc nội trú hay phổ thông dân tộc bán trú, chính quyền địa phương rà soát, xây dựng phương án sắp xếp linh hoạt và phù hợp với thực tiễn. Trước khi sắp xếp, toàn tỉnh Khánh Hòa có 728 cơ sở giáo dục công lập gồm: 216 trường mầm non, 268 trường tiểu học, 146 trường trung học cơ sở, 36 trường liên cấp tiểu học - trung học cơ sở, 43 trường trung học phổ thông và chuyên biệt, 6 trường liên cấp trung học cơ sở - trung học phổ thông, 6 trung tâm giáo dục thường xuyên - giáo dục nghề nghiệp và 7 trường trung cấp trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo.

Sau khi hoàn tất sắp xếp, số lượng đầu mối quản lý đã giảm 428/728 đơn vị, tương ứng với tỷ lệ giảm 66,2%. Khối tiểu học và mầm non là hai khối ghi nhận mức giảm đầu mối lớn nhất. Cụ thể, khối tiểu học giảm 209 trường, còn 59 trường; khối mầm non giảm 152 trường, còn 64 trường. Khối trung học cơ sở giảm 87 trường, còn 58 trường. Khối trường nhiều cấp học giảm 22 trường, còn 22 trường. Khối trung học phổ thông giảm 6 trường, còn 37 trường. Bên cạnh đó, hệ thống các trung tâm giáo dục thường xuyên và giáo dục hòa nhập giảm một nửa quy mô, xuống còn 3 đơn vị. Các trường trung cấp trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo giảm xuống còn 4 trường.

Đối với đội ngũ nhà giáo, căn cứ vào quy mô học sinh toàn trường sau sắp xếp, các đơn vị tiến hành bố trí định mức giáo viên/lớp theo đúng quy định tại Thông tư số 19/2023/TT-BGDĐT và Thông tư số 20/2023/TT-BGDĐT ngày 30/10/2023 của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Trên cơ sở chỉ tiêu biên chế được giao, ban giám hiệu các trường chủ động phân công lực lượng giáo viên hiện có tại các phân hiệu, điểm trường. Đồng thời, địa phương tăng cường số lượng giáo viên từ nguồn viên chức quản lý dôi dư sau sắp xếp. Giải pháp này giúp tận dụng tối đa nguồn lực giáo viên có chất lượng chuyên môn cao, góp phần tháo gỡ cục bộ tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ tại các địa bàn. Một số ít trường hợp giáo viên được điều động, phân công linh hoạt giữa các phân hiệu để đảm bảo cân đối cơ cấu môn học.

Ông Vũ Ngọc Đương, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Khánh Hòa nhìn nhận, việc tái cấu trúc các cơ sở giáo dục theo mô hình quản trị mới đặt ra không ít thách thức đối với đội ngũ cán bộ quản lý. Số lượng hiệu trưởng, phó hiệu trưởng giảm đáng kể. Bên cạnh đó, việc vận hành một cơ sở giáo dục có quy mô lớn, nhiều điểm trường cũng là bài toán khó về năng lực điều hành. Một bộ phận viên chức quản lý khi chuyển dịch vị trí việc làm sang làm giáo viên giảng dạy không tránh khỏi những băn khoăn, tâm tư và xáo trộn trong thói quen công tác. Điều này đòi hỏi mỗi viên chức quản lý sau sắp xếp phải nâng cao tính chủ động, sáng tạo, giữ gìn đoàn kết nội bộ và tích cực học hỏi để nâng cao tư duy quản lý, đáp ứng tốt yêu cầu công tác trong tình hình mới.

Trên thực tế, chủ trương này mang lại hiệu quả rõ rệt. Việc sắp xếp giúp tối ưu hóa nguồn lực hiện có, đặc biệt trong bối cảnh chỉ tiêu biên chế hưởng lương từ ngân sách nhà nước tại các đơn vị sự nghiệp giáo dục tiếp tục giảm trong năm học 2026-2027. Khi thực hiện sáp nhập các trường cùng cấp trên cùng địa bàn xã, phường, cơ sở giáo dục mới có điều kiện tập trung nguồn lực để khai thác hiệu quả các phòng chức năng, trang thiết bị hiện có tại các phân hiệu, đảm bảo không xảy ra tình trạng dôi dư hay lãng phí tài sản công.

Trong thời gian tới, để công tác quản trị cơ sở giáo dục công lập đạt hiệu quả bền vững, tỉnh Khánh Hòa tiếp tục đầu tư nguồn lực tương xứng. Địa phương ưu tiên đảm bảo tính đồng bộ về cơ sở vật chất giữa trường chính và các phân hiệu; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý giáo dục nhằm đảm bảo công tác chỉ đạo, điều hành được thông suốt và hiệu quả.