Sáng 28/10, phóng viên Báo Tin tức và Dân tộc đã có trao đổi với ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia về vấn đề này.
Thưa ông, thông thường nắng nóng diện rộng ở miền Bắc kết thúc vào cuối tháng 9, nhưng năm nay lại kéo dài đến tháng 10. Ông nhận định như thế nào về tình trạng này? So với quy luật khí hậu nhiều năm, tình trạng nắng nóng diện rộng và ghi nhận mức nhiệt trên 30 độ C trong tháng 10 có phải là dấu hiệu bất thường đáng chú ý hay không?
Giai đoạn nửa cuối tháng 9 và đầu tháng 10 ở miền Bắc đã xảy ra nắng nóng trên diện rộng (từ ngày 28/9 đến 2/10), với nhiệt độ cao nhất ngày phổ biến 35 - 37 độ C. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 1991 ghi nhận nắng nóng diện rộng trên toàn Bắc Bộ trong tháng 10.
Trong thời gian qua, nhiều trạm khí tượng tại Bắc Bộ đã quan trắc được giá trị nhiệt độ cao nhất ngày đạt hoặc vượt giá trị lịch sử (GTLS) cùng thời kỳ, cụ thể: Trong tháng 9/2026 đã ghi nhận 13 trạm, tháng 10/2026 có 42/88 trạm có giá trị nhiệt độ cao nhất ngày đạt và vượt giá trị lịch sử cùng thời kỳ. Đây là những dấu hiệu cho thấy sự bất thường của nền nhiệt nói riêng và thời tiết ở các tỉnh miền Bắc nói chung.
Nguyên nhân ở miền Bắc nóng bất thường là do ảnh hưởng chính của hiện tượng EL Nino. Hiện nay, El Nino đang diễn ra với cường độ rất mạnh. Theo số liệu quan trắc, chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực Nino 3.4 đạt mức cao hơn so với trung bình nhiều năm (TBNN) là 2,1 độ C trong tháng 9 và tăng lên 2,4 độ C vào tuần giữa tháng 10/2026.
Theo thống kê, vào những năm El Nino có cường độ rất mạnh, nhiệt độ không khí trung bình tháng trong các tháng từ mùa thu năm trước đến mùa hè năm sau thường cao hơn TBNN, có tháng cao hơn từ 1–2 độ C.
Cùng với đó, giai đoạn vừa qua lưỡi áp cao cận nhiệt đới hoạt động mạnh, bao trùm khu vực Bắc Bộ, khiến cho cường độ nắng ở Bắc Bộ gia tăng và hệ quả là nền nhiệt miền Bắc trong thời gian qua tăng cao hơn so với trung bình nhiều năm.
Nền nhiệt cao hơn trung bình mang tính trái quy luật sẽ ảnh hưởng đến các hoạt động sản xuất nông nghiệp, ví dụ như đối với các giống cây trồng cần một khoảng thời gian nhiệt độ thấp để sinh trưởng, phân hóa mầm hoa; có thể làm thay đổi thời vụ và quy luật phát sinh của một số loại sâu bệnh.
Ông có thể nhận định thêm về diễn biến thời tiết miền Bắc trong thời gian tới?
Trong thời gian sắp tới, từ nay đến ngày 29/10 ở các tỉnh miền Trung có khả năng xuất hiện một đợt mưa vừa, mưa to trên diện rộng, với tổng lượng mưa tính từ chiều tối 27/10 đến hết ngày 29/10 ở khu vực từ Hà Tĩnh đến TP Đà Nẵng phổ biến 60-130mm, cục bộ có nơi trên 250mm).
Về diễn biến của không khí lạnh, từ nay đến hết tháng 10/2026 chưa có dấu hiệu của không khí lạnh, tuy nhiên trong khoảng nửa đầu tháng 11/2026 miền Bắc có khả năng chịu ảnh hưởng của một đợt không khí lạnh, thời tiết xuất hiện mưa và chuyển mát.
Ông có khuyến cáo gì đối với người dân và các địa phương để chủ động ứng phó với những diễn biến thời tiết bất thường?
Chúng tôi liên tục cập nhật diễn biến thời tiết theo các bản tin định kỳ, và nếu có bất thường sẽ có các bản tin bổ sung. Người dân cần thường xuyên theo dõi các bản tin dự báo, cảnh báo chính thống của cơ quan khí tượng thủy văn.
Đối với sản xuất nông nghiệp, các địa phương và người dân cần bám sát diễn biến thời tiết và điều chỉnh lịch thời vụ, cơ cấu cây trồng, vật nuôi, không nên chỉ dựa vào kinh nghiệm của những năm trước.
Trong điều kiện thời tiết có thể thay đổi nhanh, cần chuyển từ tư duy “ứng phó khi thiên tai xảy ra” sang chủ động phòng ngừa và chuẩn bị trước. Khi dự báo được chuyển thành hành động sớm, chúng ta sẽ giảm được đáng kể những thiệt hại do thời tiết và thiên tai gây ra.
Xin trân trọng cảm ơn ông!
