Khi dây chuyền sản xuất trở thành lợi thế cạnh tranh trên nền tảng số

Biến nhà xưởng thành trường quay thực tế

Cuối tháng 5/2026, nhà máy Vietcoco ở Vĩnh Long bỗng trở nên náo nhiệt hơn ngày thường. Hàng chục nhà sáng tạo nội dung số xuất hiện, những chiếc máy ảnh, điện thoại giơ lên, đèn bật sáng và những dây chuyền ép lạnh dầu dừa vốn chỉ nghe tiếng máy móc nay được phát trực tiếp lên TikTok Shop cho hàng triệu người xem.

Không có kịch bản, không có phòng trưng bày bóng loáng mà chỉ là nhà máy thật, người thật, dừa thật. Chính sự chân thực đó đã chạm đến túi tiền khách hàng: Hơn 10.000 sản phẩm chốt đơn chỉ trong một ngày, tương đương toàn bộ sản lượng ép từ 87.700 trái dừa tươi; có phiên livestream ngay tại xưởng chỉ kéo dài 3 giờ nhưng đã thu về hơn 1.000 đơn hàng.

Ít ai biết rằng, đằng sau những con số ấn tượng đó là một doanh nghiệp đã lặng lẽ "chinh phục thế giới" từ gần 30 năm trước. Thành lập năm 1997, Vietcoco hiện thuộc Top 500 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam, sản phẩm có mặt tại hơn 70 quốc gia, từ những thị trường khắt khe bậc nhất châu Âu như Đức, Pháp cho đến Hàn Quốc. Thế nhưng khi quay về thị trường nội địa năm 2017, họ nhận ra mình đang đứng trước một cuộc chơi hoàn toàn khác. Người Việt Nam từ lâu đã gắn bó với dừa tươi, với nồi dầu tự nấu ở góc bếp - thói quen ấy không dễ thay bằng một cái chai có nhãn mác.

Thay vì nhượng lại sân chơi cho các đơn vị trung gian, Vietcoco chọn cách tự làm từ đầu đến cuối: Nội dung, gian hàng, vận chuyển... tất cả đều do chính họ nắm. "Chỉ những người trực tiếp gắn bó với cây dừa mới có thể truyền tải đầy đủ giá trị sản phẩm đến khách hàng", bà Hoàng My, Giám đốc Marketing của Vietcoco chia sẻ.

Triết lý đó đang được thị trường đền đáp, bởi từ khi gia nhập TikTok Shop năm 2023, kênh này đã đóng góp khoảng 25% doanh thu nội địa của doanh nghiệp, với tốc độ tăng trưởng bình quân 400% mỗi năm.

Bà Trần Thị Tân, Giám đốc Trách nhiệm xã hội TikTok Shop, nhận định: "Người tiêu dùng ngày nay không chỉ mua sản phẩm, họ còn muốn hiểu câu chuyện phía sau sản phẩm. Khi quy trình sản xuất và nguồn nguyên liệu được minh bạch hóa, niềm tin được hình thành tự nhiên hơn nhiều so với các thông điệp quảng bá truyền thống".

Bám sát xu hướng đó, từ tháng 9/2024, TikTok Shop khởi xướng sáng kiến GreenUP - đưa trực tiếp lực lượng sáng tạo nội dung số thâm nhập các nhà xưởng sản xuất để truyền tải câu chuyện thương hiệu đến người tiêu dùng.

Không riêng TikTok Shop, các nền tảng lớn khác cũng đang dồn lực nâng cấp năng lực vận hành cho nhà bán hàng địa phương. Theo báo cáo từ Metric.vn, doanh số toàn thị trường thương mại điện tử quý 1/2026 đạt 148.600 tỷ đồng, tăng xấp xỉ 50% so với cùng kỳ năm 2025. Thế nhưng, điểm nghẽn lớn nhất của các hộ kinh doanh vẫn nằm ở kỹ năng thực chiến và tư duy làm chủ dữ liệu. 

Chính vì vậy, sàn thương mại điện tử Shopee đã triển khai chương trình "Tiếp sức doanh nghiệp Việt" với mục tiêu bồi dưỡng năng lực cho khoảng 100.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo đó, các nhà bán hàng được trực tiếp thao tác thiết lập thiết bị và rèn kỹ năng dẫn dắt câu chuyện khi livestream.

Đại diện một cơ sở sản xuất yến sào tại Đồng Tháp cho biết, chương trình giúp họ hình dung rõ hơn cách truyền tải giá trị cốt lõi sản phẩm để mở rộng cơ hội đưa hàng hóa đến người tiêu dùng trong và ngoài nước.

Tương tự, TikTok Shop triển khai gói hỗ trợ 100 tỷ đồng mang tên "Địa phương vươn mình", nhắm mục tiêu đưa mô hình thương mại số phủ sóng hơn 3.000 xã vùng sâu vùng xa. Trong khi đó, Lazada tung gói kích cầu kinh tế cho 45.000 nhà bán hàng, đồng thời tiên phong thiết lập mạng lưới giao thực phẩm tươi sống trong vòng 2 giờ tại TP Hồ Chí Minh và Hà Nội, thông qua hợp tác với các nhà cung ứng uy tín như Meat Deli và Foodmap. Tầm nhìn dài hạn của nền tảng này là hoàn tất số hóa quy trình cho 8 triệu nhà kinh doanh dọc Đông Nam Á vào năm 2030.

Lực đẩy chính sách và "thời điểm vàng" xuất khẩu xuyên biên giới

Có thể thấy, sự chuyển mình của cộng đồng doanh nghiệp diễn ra trong bối cảnh quy mô thị trường bùng nổ, đòi hỏi một hệ sinh thái chính sách hỗ trợ đồng bộ từ nhà nước. Theo Báo cáo thị trường nội địa Việt Nam 2026 của Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), quy mô thương mại điện tử năm 2025 ước đạt 32 tỷ USD, chiếm 12% tổng mức bán lẻ hàng hóa, dịch vụ. Cơ quan này dự báo quy mô thị trường có thể chạm mốc 50 - 70 tỷ USD vào năm 2030, duy trì mức tăng trưởng 20% mỗi năm. Lực đẩy này đến từ tỷ lệ người dân sử dụng Internet vượt 80% cùng sự phổ biến của thanh toán số.

Đáng chú ý, dư địa phát triển không chỉ giới hạn trong nước. Bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) khẳng định, xuất khẩu thương mại điện tử là một trong những trụ cột quan trọng của Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026 - 2030. Kênh xuyên biên giới đã trở thành động lực giúp doanh nghiệp Việt tiếp cận trực tiếp hàng tỷ người tiêu dùng toàn cầu, giảm thiểu chi phí logistics, quảng cáo và nâng cao vị thế thương hiệu.

Về hành lang pháp lý, Luật Thương mại điện tử được Quốc hội thông qua vào tháng 5/2025 và có hiệu lực từ tháng 7/2026 sẽ tạo nền tảng vững chắc. Ông Trần Trọng Tuyến, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) nhấn mạnh, Điều 9 của Luật quy định rõ trách nhiệm của nhà nước trong việc hỗ trợ phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới nhằm mở rộng thị trường quốc tế. 

Khẳng định cam kết của các tổ chức xã hội - nghề nghiệp, ông Tuyến cho biết, VECOM sẽ nỗ lực đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp thông qua việc chia sẻ kiến thức, tham mưu chính sách để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho tăng trưởng xuất khẩu.

Ghi nhận vai trò thiết thực này, Cục trưởng Lê Hoàng Oanh đã đề xuất 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm cho VECOM trong giai đoạn tới: Phát huy vai trò tư vấn, phản biện chính sách, truyền tải kiến nghị của doanh nghiệp vào quá trình thực thi pháp luật; đưa nông sản, đặc sản địa phương lên môi trường số bài bản, gắn với truy xuất nguồn gốc; thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới; tích cực tham gia đấu tranh chống hàng giả trên không gian mạng; thu hẹp khoảng cách số và triển khai các sáng kiến logistics xanh, bao bì thân thiện môi trường.

Song song với trợ lực từ nhà nước và Hiệp hội, bản thân doanh nghiệp cũng cần chủ động lột xác. Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu khuyến nghị, doanh nghiệp phải xác định việc chuẩn hóa theo tiêu chuẩn quốc tế là điều kiện tiên quyết. Theo đó, các đơn vị cần đầu tư bài bản để đạt chứng chỉ uy tín, tận dụng ưu đãi từ các Hiệp định thương mại tự do (FTA) và mạnh dạn thiết lập các trung tâm logistics tại thị trường lân cận để rút ngắn thời gian giao hàng.

Hơn thế nữa, việc tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) cùng dữ liệu lớn (Big Data) vào hệ thống quản lý, tiếp thị không còn là lựa chọn mà đã trở thành xu thế bắt buộc để tối ưu chi phí vận hành. Mặt khác, để bảo vệ đà tăng trưởng và lòng tin của người tiêu dùng, công tác làm sạch thị trường là nhiệm vụ sống còn. Do đó, Đề án 319 của Chính phủ yêu cầu 100% cán bộ phòng chống hàng giả phải thạo kỹ năng phân tích dữ liệu mạng nhằm đối phó với tội phạm công nghệ cao.

Theo Ban Chỉ đạo chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả quốc gia (Ban Chỉ đạo 389 quốc gia), nhờ chuyển đổi phương thức truy vết trên không gian số, chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026, các lực lượng chức năng trên cả nước đã phát hiện và xử lý hàng chục nghìn vụ việc liên quan đến buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; trong đó có 1.464 vụ bị khởi tố hình sự. Riêng các vụ hàng giả và vi phạm quyền sở hữu trí tuệ lên tới khoảng 3.000 vụ, tăng hơn 167% so với cùng kỳ năm 2025.

Với sự cải thiện rõ rệt của môi trường kinh doanh, pháp lý vững vàng cùng sự chủ động nhập cuộc của các bên, giai đoạn 2026 - 2030 hứa hẹn là "thời điểm vàng" để hàng Việt Nam bứt phá mạnh mẽ, ghi dấu ấn sâu đậm trên bản đồ giao thương quốc tế.