Hàng nghìn km đường cần cứng hóa, cải tạo, nâng cấp
Đường giao thông nội đồng được đầu tư, góp phần kết nối vùng sản xuất, tạo thuận lợi cho người dân đi lại và vận chuyển nông sản.
Theo thống kê của Sở Xây dựng, hệ thống đường xã, thôn, ngõ, ngách trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh hiện dài khoảng 14.589 km; trong đó, đường xã dài 1.748 km, còn 87 km chưa được cứng hóa; đường thôn dài 9.438 km, còn 1.419 km chưa cứng hóa và 1.770 km đã hư hỏng, xuống cấp. Đường ngõ, ngách dài 3.403 km, còn 37 km chưa cứng hóa và khoảng 200 km xuống cấp cần cải tạo. Những con số này cho thấy bài toán giao thông cơ sở của Bắc Ninh hiện không chỉ nằm ở việc xóa đường đất mà còn là yêu cầu cải tạo những tuyến đường đã xuống cấp, mở rộng các tuyến nhỏ hẹp, đáp ứng tốt hơn nhu cầu đi lại và vận chuyển hàng hóa của người dân.
Tại xã Kiên Lao, nơi điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, hệ thống giao thông chưa đồng bộ đang ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt và sản xuất. Theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Trần Hoàng An, địa phương hiện có 58 tuyến đường thôn, liên thôn dài 48,07 km, trong đó 45,35 km đã được cứng hóa, còn lại là đường đất. Đường ngõ xóm có 88 tuyến, tổng chiều dài 37,45 km nhưng mới cứng hóa 23,11 km, còn 14,34 km đường đất. Với những tuyến đường chưa được cứng hóa, việc đi lại, vận chuyển vật tư và nông sản gặp nhiều khó khăn, nhất là trong mùa mưa.
Theo lãnh đạo xã, nhu cầu đầu tư hiện nay còn lớn, với 68 hạng mục đường thôn, liên thôn dài 42,51 km và 10 tuyến đường ngõ xóm dài 5,73 km cần cải tạo, nâng cấp.
Đường giao thông nội đồng được đầu tư, góp phần kết nối vùng sản xuất, tạo thuận lợi cho người dân đi lại và vận chuyển nông sản.
Trong khi đó, tại xã Sơn Hải, không ít tuyến đường dù đã được đầu tư bê tông hóa nhưng nay đã xuống cấp. Theo lãnh đạo xã, xã có 87 tuyến đường trục xã, thôn, liên thôn, ngõ xóm và đường nội đồng với tổng chiều dài 107,63 km; trong đó, khoảng 20,2 km đường liên thôn đã bê tông nhưng cần cải tạo, nâng cấp; đáng chú ý còn 73 tuyến đường liên thôn chưa được cứng hóa, với tổng chiều dài 81,15 km. Đây là vấn đề có tác động rõ đến khả năng kết nối của địa phương.
Sơn Hải nằm trong lưu vực hồ Cấm Sơn, chiếm khoảng 3/4 diện tích lòng hồ, với mặt nước tiếp giáp hơn 40 km đất sản xuất. Giao thông đường thủy có vai trò quan trọng, nhưng đường bộ kết nối các khu dân cư, vùng sản xuất với bến bãi và khu trung tâm vẫn còn hạn chế. Theo lãnh đạo xã, việc đầu tư giao thông vì vậy không chỉ phục vụ đi lại mà còn có ý nghĩa đối với tổ chức sản xuất, vận chuyển hàng hóa và khai thác lợi thế của địa phương.
Ở những khu vực đang đô thị hóa, nhu cầu giao thông cơ sở lại thể hiện ở yêu cầu mở rộng các tuyến đường nhỏ hẹp. Tại phường Yên Dũng, địa phương đã rà soát, đăng ký nhu cầu cải tạo, nâng cấp đường trục tổ dân phố và ngõ xóm hơn 25 km, với tổng vốn hơn 61 tỷ đồng. Cùng với đó, địa phương đã tuyên truyền, vận động người dân về việc mở rộng đường từ đầu năm 2026, qua đó phát động phong trào hiến đất làm đường và nhận được sự đồng thuận của người dân.
Nhà nước hỗ trợ, nhân dân cùng làm
Đường giao thông nông thôn khang trang, sạch đẹp giữa đồng ruộng, góp phần hoàn thiện hạ tầng giao thông cơ sở.
Để từng bước hoàn thiện hệ thống giao thông cơ sở, Bắc Ninh triển khai chương trình hỗ trợ xây dựng đường xã, phố, thôn, ngõ, ngách giai đoạn 2026 - 2030, tập trung vào đường đất chưa được cứng hóa, đường xuống cấp và các tuyến nhỏ hẹp cần mở rộng. Theo đó, tỉnh phấn đấu cứng hóa, cải tạo, nâng cấp 4.184 km đường, với tổng nhu cầu vốn hơn 12.634 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách tỉnh dự kiến hỗ trợ khoảng 8.880 tỷ đồng; phần còn lại khoảng 3.755 tỷ đồng từ ngân sách cấp xã, đóng góp của nhân dân và các nguồn xã hội hóa. Nhu cầu vốn dự kiến tập trung cao trong hai năm 2027 và 2028.
Trước đó, các cơ chế hỗ trợ phát triển giao thông nông thôn của Bắc Giang và Bắc Ninh trước khi hợp nhất đã phát huy hiệu quả, tạo phong trào rộng khắp trong nhân dân, huy động hàng nghìn tỷ đồng đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông. Đây là cơ sở để tỉnh tiếp tục triển khai cơ chế hỗ trợ trên phạm vi tỉnh sau sắp xếp đơn vị hành chính.
Cụ thể hóa chủ trương này, HĐND tỉnh Bắc Ninh đã ban hành nghị quyết về hỗ trợ xây dựng đường xã, phố, thôn, ngõ, ngách giai đoạn 2026 - 2030, có hiệu lực từ ngày 1/8/2026 đến hết ngày 31/12/2030. Nghị quyết xác định thứ tự ưu tiên hỗ trợ từ đường đất chưa được cứng hóa, đường đã cứng hóa nhưng hư hỏng, xuống cấp đến các tuyến đã cứng hóa nhưng có nhu cầu mở rộng. Cơ chế hỗ trợ được thiết kế theo đặc điểm từng địa bàn. Các xã, phường, thôn, tổ dân phố thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và địa bàn đặc biệt khó khăn được ngân sách tỉnh hỗ trợ 100% kinh phí mua vật liệu xây dựng mặt đường hoặc giá trị tương đương để mua bê tông thương phẩm.
Các địa phương còn lại được hỗ trợ 75%; phần kinh phí còn lại do ngân sách cấp xã, người dân và các nguồn xã hội hóa cùng tham gia theo quy định. Các tuyến được hỗ trợ phải bảo đảm quy mô theo quy định, trong đó đường xã, đường phố, đường trục thôn, liên thôn có mặt đường tối thiểu 5,5 m; đường ngõ, ngách và các tuyến đường thôn còn lại từ 3,5 - 5 m. Quá trình thực hiện phải bảo đảm công khai, minh bạch và phát huy vai trò giám sát của cộng đồng dân cư theo phương châm “Nhà nước và Nhân dân cùng làm”.
Theo Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Hoàng Sơn, phát triển kết cấu hạ tầng giao thông được tỉnh xác định là một trong ba khâu đột phá, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng đời sống nhân dân và từng bước xây dựng Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc hoàn thiện hệ thống giao thông cơ sở càng trở nên cấp thiết, nhất là tại các khu dân cư, vùng sản xuất và những địa bàn còn khó khăn về hạ tầng.
Nghị quyết số 15 của HĐND tỉnh về hỗ trợ xây dựng đường xã, phố, thôn, ngõ, ngách giai đoạn 2026 - 2030 là chương trình có quy mô lớn, được triển khai trên phạm vi tỉnh, thể hiện sự ưu tiên nguồn lực cho giao thông cơ sở và tạo cơ chế để người dân trực tiếp tham gia. Tỉnh đặt mục tiêu ngay trong năm 2026 có những tuyến đường đầu tiên hoàn thành, hướng tới hoàn thành các mục tiêu của Nghị quyết trong năm 2028.
Hệ thống đường giao thông cơ sở được đầu tư nâng cấp, góp phần mở rộng không gian phát triển và thúc đẩy diện mạo nông thôn Bắc Ninh.
Để chương trình triển khai đồng bộ, Bắc Ninh sẽ yêu cầu các sở, ngành sớm hoàn thiện hướng dẫn, thống nhất cách thực hiện tại các xã, phường; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tự nguyện hiến đất làm đường theo đúng quy định. Tỉnh sẽ phân công lãnh đạo theo dõi từng địa bàn, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh và phát huy vai trò giám sát của cộng đồng trong quá trình triển khai.
Cùng với huy động nguồn lực xã hội, tỉnh sẽ tiếp tục đẩy mạnh phong trào thi đua, huy động sự tham gia của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, người dân và cộng đồng doanh nghiệp; đồng thời kiểm soát chất lượng công trình, sử dụng hiệu quả nguồn vốn, tiết kiệm chi phí, phòng, chống lãng phí và bảo đảm công khai, minh bạch.
Khi các tuyến đường đất được cứng hóa, đường xuống cấp được cải tạo và những tuyến nhỏ hẹp từng bước được mở rộng, khả năng kết nối giữa khu dân cư với vùng sản xuất, bến bãi và các trung tâm dịch vụ sẽ được cải thiện. Qua đó, người dân thuận lợi hơn trong đi lại, vận chuyển hàng hóa, góp phần giảm chi phí sản xuất, nâng cao khả năng tiếp cận thị trường và tạo thêm dư địa phát triển kinh tế - xã hội khu vực nông thôn.