Phát biểu tại Hội nghị Kết nối đối tác khu vực công năm 2026 do Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh (UEH) tổ chức ngày 20/9, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu nhấn mạnh đất nước đang rất cần các trường đại học tiên phong trong phát triển, tự chủ xử lý các giải pháp, mở đường cho những mô hình đại học hiệu quả, sáng tạo.
Phó Thủ tướng tin tưởng hệ thống các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam sẽ phát huy tính tiên phong, mở đường bằng tri thức, thúc đẩy đổi mới sáng tạo bằng hành động và đóng góp bằng những kết quả thiết thực; qua đó đưa trí tuệ Việt Nam tạo nên những bước tiến mới cho một đất nước tự chủ, tự lực, tự cường, tự tin bước vào kỷ nguyên mới.
Theo Phó Thủ tướng, Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị xác định giáo dục đại học là nòng cốt để phát triển nhân lực trình độ cao, nhân tài, thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Các cơ sở giáo dục đại học phải trở thành trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo của quốc gia và các cộng đồng.
Trên thế giới, vai trò của các đại học tiên phong không dừng lại ở giáo dục, đào tạo và phát triển lý thuyết mà ngày càng tham gia trực tiếp vào giải quyết các vấn đề phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia, vùng và địa phương. Nhiều đại học đồng thời là hạt nhân của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, đóng vai trò quan trọng trong dẫn dắt các chương trình nghiên cứu và phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược.
Tuy nhiên, Phó Thủ tướng lưu ý, kinh nghiệm quốc tế cho thấy liên kết nhà trường - nhà nước - doanh nghiệp chỉ có thể phát huy giá trị khi có chiến lược, phân công cụ thể, lộ trình thực hiện và địa chỉ rõ ràng. Các bên phải hợp tác chặt chẽ ngay từ khâu xác định nhu cầu và cùng xây dựng kế hoạch triển khai.
Đánh giá cao tinh thần đồng sáng tạo, đồng kiến tạo mà UEH xác định trong chiến lược phát triển giai đoạn 2026 - 2030, Phó Thủ tướng cho rằng đây là cách tiếp cận theo hướng cùng xác định vấn đề, cùng thiết kế giải pháp, cùng triển khai và cùng chịu trách nhiệm về kết quả.
Phó Thủ tướng cũng ghi nhận những dự án UEH đang triển khai nhằm cụ thể hóa định hướng này, trong đó có mô hình phòng thí nghiệm số, kết hợp cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với các giải pháp, phần mềm mở và sandbox, cũng như kết nối khu vực công phục vụ nghiên cứu và xây dựng chính sách.
"Đất nước đang rất cần các trường đại học tiên phong trong phát triển vấn đề, tự chủ để xử lý các giải pháp và mở đường cho những mô hình đại học tương lai hiệu quả, sáng tạo. Đây cũng là cách phát huy trí tuệ và phát triển nguồn nhân lực phục vụ các mục tiêu phát triển trong giai đoạn mới", Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh.
Để tạo diễn biến thực chất trong đào tạo nhân lực chất lượng cao gắn với thúc đẩy phát triển khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo trong thời đại số, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đề nghị UEH lựa chọn một số vấn đề lớn có nhu cầu thực tiễn, tập trung nghiên cứu, huy động lực lượng cùng hướng vào giải quyết những vấn đề cụ thể của TP Hồ Chí Minh, các địa phương và cả nước.
Phó Thủ tướng lưu ý không để hoạt động hợp tác mang tính hình thức, không mở rộng một cách dàn trải, chạy theo số lượng mô hình, chương trình, đề tài hoặc các hoạt động khác. Mỗi nhiệm vụ phải xác định rõ vấn đề cần giải quyết, sản phẩm đầu ra, cơ quan sử dụng, kết quả và hiệu quả dự kiến. Theo Phó Thủ tướng, kết quả cuối cùng phải được thể hiện bằng sản phẩm có khả năng ứng dụng, các chính sách và giải pháp được tiếp nhận để giải quyết những vấn đề thực tiễn.
Đối với các cơ sở giáo dục đại học nói chung, Phó Thủ tướng đề nghị xác định rõ lĩnh vực có thế mạnh, tập trung xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh, liên ngành; tăng cường liên kết giữa các trường, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và đội ngũ chuyên gia.
Việc đánh giá hoạt động nghiên cứu, theo Phó Thủ tướng, không chỉ dựa vào số lượng đề tài, công bố khoa học mà phải coi trọng chất lượng sản phẩm, khả năng chuyển giao, mức độ ứng dụng và tác động thực tế.
Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Phó Thủ tướng đề nghị trên cơ sở các mô hình, cách làm của UEH và các cơ sở giáo dục đại học khác, khẩn trương hoàn thiện đề án, thúc đẩy hiệu quả mô hình hợp tác nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp.
Trong đó, cần tập trung xác định và công khai các bài toán thực tiễn; lựa chọn trường, nhóm nghiên cứu phù hợp; lựa chọn cơ chế đặt hàng và huy động nguồn lực; chia sẻ dữ liệu; phối hợp tổ chức nghiên cứu; tiếp nhận, chuyển giao và sử dụng kết quả một cách hiệu quả.
Phó Thủ tướng đồng thời đề nghị nghiên cứu hoàn thiện cơ chế đánh giá hoạt động khoa học, công nghệ trong các cơ sở giáo dục đại học theo hướng coi trọng hơn sản phẩm, khả năng chuyển giao, mức độ ứng dụng và tác động kinh tế - xã hội bên cạnh các tiêu chí học thuật.
Đối với Bộ Khoa học và Công nghệ, Phó Thủ tướng đề nghị phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan rà soát các quy định hiện hành, bảo đảm hình thành một quy trình thông suốt từ bài toán thực tiễn, nhiệm vụ khoa học, lựa chọn đơn vị thực hiện, bố trí nguồn lực, tổ chức nghiên cứu đến tiếp nhận, ứng dụng và đánh giá kết quả.
Cùng với đó, cần nghiên cứu đổi mới cơ chế đặt hàng theo hướng xuất phát từ vấn đề cần giải quyết và sản phẩm cần đạt được; tăng tính cạnh tranh, công khai; cho phép huy động các nhóm nghiên cứu liên ngành, liên trường.
Phó Thủ tướng lưu ý hạn chế tình trạng nhiệm vụ khoa học được hình thành chủ yếu từ đề xuất của đơn vị nghiên cứu mà chưa có địa chỉ sử dụng; đồng thời cần rà soát các vướng mắc về cơ chế tài chính, tiếp nhận và chia sẻ dữ liệu, sở hữu trí tuệ, chuyển giao, thương mại hóa và sử dụng kết quả nghiên cứu.
Đối với các bộ, ngành và địa phương, Phó Thủ tướng đề nghị chủ động rà soát, lựa chọn một số vấn đề lớn, vấn đề khó, các điểm nghẽn, nút thắt từ thực tiễn để huy động trí tuệ của các trường đại học, viện nghiên cứu, chuyên gia và nhà khoa học nghiên cứu, đề xuất giải pháp.
Về phía Chính phủ, Phó Thủ tướng khẳng định sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các điểm nghẽn, nút thắt về tự chủ đại học, cơ chế tài chính cho khoa học, công nghệ và chia sẻ dữ liệu, tạo môi trường thuận lợi để các cơ sở giáo dục đại học, chuyên gia và nhà khoa học phát huy tiềm năng, đóng góp thực chất, hiệu quả cho đất nước.
Tại hội nghị, UEH cũng đã công bố Chiến lược Kết nối đối tác khu vực công giai đoạn 2026 - 2030, với định hướng chuyển từ mô hình đại học đa ngành, bền vững sang đại học đồng kiến tạo; từ các kết nối song phương sang xây dựng hệ sinh thái hợp tác đa phương. Theo đó, các bên cùng xác định vấn đề, thiết kế giải pháp, triển khai và tạo giá trị, dựa trên mô hình hợp tác giữa chính quyền, đại học, doanh nghiệp, cộng đồng và môi trường tự nhiên.
PGS.TS Bùi Quang Hùng, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc UEH cho biết, từ một cơ sở tập trung vào đào tạo, UEH từng bước mở rộng hoạt động nghiên cứu, tự chủ, quốc tế hóa, phát triển thành đại học đa ngành, bền vững. Giai đoạn 2026 - 2030, UEH định hướng chuyển từ kết nối cộng đồng sang kết nối đa bên và đồng sáng tạo giá trị.
Theo đó, UEH hướng đến vai trò hạt nhân trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đô thị - vùng, thông qua chiến lược UEH UniverCity Innovation Hub đưa các bài toán của thành phố, địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng vào hoạt động đào tạo, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo; đồng thời đưa tri thức của nhà trường vào thực tiễn để thử nghiệm, ứng dụng và tạo tác động. Qua đó, thành phố và vùng trở thành một phần của không gian học tập, nghiên cứu và đồng sáng tạo của UEH.
