Ông Gianni Infantino, Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA). Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN (Không được phép sử dụng, chia sẻ bởi bên thứ ba)
Theo Financial Times, Ủy ban Kỷ luật FIFA quy tụ các luật sư, chuyên gia pháp lý và quan chức bóng đá đến từ nhiều quốc gia. Tuy nhiên, phần lớn quyền lực thực tế dường như tập trung vào Chủ tịch Mohammad Al Kamali, một luật sư và cựu nghị sĩ UAE.
Ông Al Kamali có quyền tự mình ra phán quyết hoặc giao quyền này cho một thành viên khác. Cả 110 quyết định gần nhất được FIFA công bố đều chỉ do một người xử lý, dù không phải mọi phán quyết của ủy ban đều được đưa ra công khai.
Cơ chế này trở thành tâm điểm tranh cãi sau khi ủy ban đình chỉ án cấm thi đấu một trận đối với Balogun, chân sút hàng đầu của tuyển Mỹ tại World Cup. Cầu thủ này trước đó nhận thẻ đỏ, nhưng vẫn được phép ra sân trong trận vòng loại trực tiếp gặp Bỉ sau khi Tổng thống Trump vận động Chủ tịch FIFA Gianni Infantino xem xét lại vụ việc.
Quyết định trên gây phản ứng mạnh trong giới bóng đá và làm dấy lên nghi vấn FIFA đã áp dụng không đúng các quy định của chính mình. Một số chuyên gia cho rằng hệ thống gồm nhiều ủy ban và quy trình pháp lý của FIFA tạo cảm giác về một cơ chế quản trị độc lập, nhưng không bảo đảm tính minh bạch trong thực tế.
Ông Miguel Maduro, cựu Chủ tịch Ủy ban Quản trị FIFA, cho rằng tổ chức bóng đá thế giới đang dựa vào danh nghĩa độc lập của ủy ban kỷ luật để tránh chịu trách nhiệm trực tiếp đối với quyết định liên quan tới tiền đạo Balogun.
Ngoài ông Al Kamali, ủy ban còn có Phó chủ tịch Jorge Palacio, cựu thẩm phán Colombia, Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Tonga Lord Ve’ehala và Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Togo Kossi Guy Akpovy.
Các ứng viên được những liên đoàn bóng đá khu vực đề cử trước khi được Đại hội FIFA, gồm đại diện của 211 liên đoàn thành viên, bỏ phiếu thông qua. Chủ tịch ủy ban nhận thù lao 160.000 USD mỗi năm, trong khi các thành viên khác nhận 7.500 USD và không được đảm nhiệm thêm vị trí trong FIFA. Tổng chi phí hoạt động của ủy ban trong năm ngoái, gồm phụ cấp và đi lại, vượt 1,2 triệu USD.
Dù có 18 thành viên, các quyết định tại những giải đấu thường do một nhóm nhỏ xử lý. Theo những người từng tham gia các vụ kỷ luật, ủy ban hiếm khi tổ chức phiên điều trần trực tiếp mà chủ yếu xem xét hồ sơ, thư giải trình và tài liệu được đăng tải lên cổng thông tin pháp lý trực tuyến của FIFA.
Các chuyên gia pháp lý cho rằng nhiệm vụ của ủy ban là xác định một hành vi có cần chịu thêm hình phạt hay không, chứ không có thẩm quyền hủy hoặc thay đổi án phạt tự động phát sinh từ thẻ đỏ.
Một tiền lệ tương tự từng xảy ra với Cristiano Ronaldo cuối năm ngoái. Tiền đạo người Bồ Đào Nha bị cấm thi đấu ba trận sau khi nhận thẻ đỏ tại vòng loại World Cup, nhưng ủy ban đã đình chỉ phần còn lại của án phạt sau khi anh vắng mặt một trận, qua đó giúp Ronaldo đủ điều kiện dự World Cup.
Quyết định được đưa ra khoảng một tuần sau khi Ronaldo, người đang thi đấu tại Saudi Pro League, tới Nhà Trắng cùng phái đoàn do Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman dẫn đầu.
Trong mùa giải 2024 - 2025, Ủy ban Kỷ luật FIFA đưa ra gần 3.500 phán quyết, trong đó chưa tới 300 vụ liên quan trực tiếp tới các trận đấu. Chỉ 31 quyết định bị khiếu nại và một số đơn sau đó được rút lại. Trong 19 vụ được chuyển tới Ủy ban Kháng cáo FIFA, 13 đơn bị bác, 4 đơn không được thụ lý, 1 đơn được chấp nhận một phần và chỉ 1 đơn được chấp nhận hoàn toàn.
Trước làn sóng chỉ trích, Ủy ban Kỷ luật FIFA cho biết Balogun bị xác định phạm hai lỗi, gồm hành vi dẫn tới thẻ đỏ và việc trở lại sân ăn mừng sau khi đã bị truất quyền thi đấu. Cầu thủ Mỹ bị phạt 40.000 USD và cấm thi đấu một trận, nhưng án treo giò được đình chỉ trong một năm.
Ủy ban không giải thích cụ thể lý do, chỉ cho biết quyết định được đưa ra sau khi xem xét hoàn cảnh của vụ việc và các bằng chứng hiện có. Cơ quan này khẳng định không hủy thẻ đỏ mà chỉ xem xét những hệ quả pháp lý phát sinh từ chiếc thẻ.
FIFA viện dẫn việc nhiều giải đấu hàng đầu thuộc các liên đoàn thành viên của Liên đoàn Bóng đá châu Âu (UEFA) cho phép xem xét lại thẻ đỏ. Tuy nhiên, tại các giải đấu này, quyết định thường do hội đồng gồm những trọng tài có chuyên môn đưa ra, thay vì một ủy ban chủ yếu gồm các luật sư.
Quy định của FIFA hiện chỉ cho phép sửa quyết định thẻ đỏ trong trường hợp trọng tài xác định nhầm cầu thủ. Ông Paolo Lombardi, cựu lãnh đạo bộ phận kỷ luật FIFA, cho rằng nếu tổ chức này muốn có quyền thay đổi các án phạt tự động, họ cần sửa quy định sau quá trình tham vấn rộng rãi.
UEFA gọi quyết định liên quan tới tiền đạo Balogun là khó hiểu và không thể biện minh. Dù tuyển Bỉ thắng Mỹ 4-1, Liên đoàn Bóng đá Bỉ vẫn đề nghị FIFA rà soát lại các quy định kỷ luật.
Tổng thống Trump xác nhận đã gọi điện cho ông Infantino và đề nghị xem xét vụ việc. Chủ tịch FIFA sau đó khẳng định các cơ quan tư pháp của tổ chức hoạt động độc lập, đồng thời cho rằng tính độc lập này có ý nghĩa thiết yếu đối với uy tín và sự toàn vẹn của bóng đá.
Tuy nhiên, FIFA chưa công bố toàn bộ quyết định về Balogun và cũng không có nghĩa vụ chia sẻ văn bản này ngoài Liên đoàn Bóng đá Mỹ. Sau vụ việc, Anh và Pháp đã gửi đơn phản đối những thẻ phạt dành cho cầu thủ của họ, nhưng đều không thành công.