Tại Bắc Ninh, yêu cầu đó đang được cụ thể hóa bằng những chuyển động từ mở rộng không gian cung cấp dịch vụ công, ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo đến đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở, hướng tới nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại, gần dân và hoạt động hiệu lực, hiệu quả.
Mở rộng điểm phục vụ, đưa dịch vụ công đến gần dân
Trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Trung tâm Phục vụ hành chính công được ví như “cánh cửa” kết nối chính quyền với người dân và doanh nghiệp. Sau sắp xếp địa giới hành chính cấp tỉnh, Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố đặt trụ sở tại phường Bắc Giang, khiến người dân, doanh nghiệp khu vực Bắc Ninh (cũ), nhất là các doanh nghiệp trong khu công nghiệp, phải di chuyển xa hơn khi thực hiện một số thủ tục. Khắc phục bất cập này, thành phố triển khai mô hình “Một trung tâm, nhiều điểm phục vụ”, bố trí thêm điểm tiếp nhận và trả kết quả tại phường Kinh Bắc.
Ngày 17/10/2025, điểm tiếp nhận và trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính của Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố tại phường Kinh Bắc chính thức khai trương (được bố trí cùng trụ sở với Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Kinh Bắc). Đây là một trong những mô hình tiên phong trong cả nước cho phép người dân, doanh nghiệp giải quyết thủ tục hành chính thuộc cả cấp tỉnh và xã tại cùng một địa điểm, không phụ thuộc vào ranh giới hành chính truyền thống.
Ông Phan Văn Doanh, Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Bắc Ninh cho biết, điểm tiếp nhận tại Kinh Bắc được tổ chức trên cơ sở tận dụng cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện có, điều tiết nhân lực từ Trung tâm và các sở, ngành, không phát sinh biên chế hay hình thành bộ máy mới. Hiện điểm phục vụ bố trí 6 quầy giao dịch của các cơ quan có lượng hồ sơ lớn; các sở, ngành còn lại có nhân viên bưu điện hỗ trợ hướng dẫn, tiếp nhận hồ sơ. Tỷ lệ hồ sơ tiếp nhận tại 6 quầy chiếm trung bình hơn 30% tổng số hồ sơ của các đơn vị tương ứng; riêng Ban Quản lý các khu công nghiệp chiếm hơn 80%. Trong 9 tháng năm 2026, điểm tiếp nhận xử lý hơn 35.000 hồ sơ, toàn bộ được số hóa theo quy định.
Đến thực hiện thủ tục điều chỉnh giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, Anh Trần Đức Quân, Công ty trách nhiệm hữu hạn SMDSP Việt Nam (Khu công nghiệp Thuận Thành 3, phường Trí Quả) cho biết, trước đây mỗi lần giải quyết thủ tục, doanh nghiệp phải di chuyển gần một giờ đến Trung tâm tại phường Bắc Giang, chưa kể tình trạng ùn tắc giao thông và thời gian chờ đợi. Từ khi có điểm tiếp nhận tại Kinh Bắc, thời gian di chuyển và giải quyết công việc được rút ngắn một nửa, tạo thuận lợi đáng kể cho doanh nghiệp.
Không chỉ mở rộng điểm phục vụ ở khu vực trung tâm, chính quyền các xã, phường còn đưa hoạt động hỗ trợ thủ tục hành chính về tận khu dân cư. Nhiều mô hình được triển khai phù hợp với điều kiện từng địa bàn như “Tổ dân phố số gắn với một cửa di động” tại phường Lạng Giang, “Tổ dân phố số” tại phường Nếnh hay “Điểm hỗ trợ thực hiện dịch vụ công trực tuyến tại khu dân cư” ở phường Vũ Ninh...
Tại tổ dân phố Hoành Mô, phường Lạng Giang, mô hình “Tổ dân phố số gắn với một cửa di động” được triển khai từ tháng 9/2026 với 15 thành viên. Tổ công tác trực tiếp hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục hành chính vào các tối thứ Hai, Tư, Sáu và Chủ nhật hằng tuần; đồng thời hỗ trợ sử dụng VNeID, chữ ký số, thanh toán không dùng tiền mặt và tham gia các hoạt động “Bình dân học vụ số”.
Tranh thủ ngày Chủ nhật, anh Trần Đức Kiên (sinh năm 2002), trú tại tổ dân phố Hoành Mô đến nhà văn hóa thực hiện thủ tục tách hộ. Làm việc tại Khu công nghiệp Quang Châu, những ngày trong tuần anh khó thu xếp thời gian đến Trung tâm Phục vụ hành chính công phường. Anh Kiên cho biết, được cán bộ hỗ trợ ngay tại khu dân cư vào ngày nghỉ giúp người lao động chủ động thời gian, không phải sắp xếp lại công việc.
Cùng với mở rộng điểm tiếp nhận trực tiếp, Bắc Ninh đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường số. Cuối tháng 10/2026, thành phố triển khai thí điểm có kiểm soát ứng dụng “Trợ lý nhân dân” trên diện rộng đợt 1 tại 15 xã, phường. Ứng dụng đã được cấu hình 96 thủ tục hành chính, gồm 52 thủ tục cấp xã và 44 thủ tục cấp tỉnh.
Trước đó, từ tháng 7/2026, ứng dụng được thí điểm tại 5 phường. Ứng dụng cho phép quét, nhận dạng giấy tờ, tự động điền thông tin vào biểu mẫu và kiểm tra thành phần hồ sơ trước khi nộp. Tại phường Kinh Bắc, ứng dụng được triển khai từ ngày 23/9 trên 9 máy tính phục vụ người dân. Đến hết ngày 5/11, phường tiếp nhận 879 hồ sơ, 100% được ứng dụng hỗ trợ. Theo ông Nguyễn Duy Hà, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Kinh Bắc, mỗi ngày Trung tâm tiếp nhận khoảng 300 hồ sơ. Qua thực tiễn vận hành, thời gian thực hiện các thao tác giảm khoảng 50-70% so với phương thức thủ công.
Tuy nhiên, ứng dụng vẫn còn hạn chế trong nhận dạng giấy tờ viết tay, xử lý hồ sơ nhiều trang... Về vấn đề này, Phó Chủ tịch UBND thành phố Bắc Ninh Đào Thanh Trường cho biết, nguyên tắc triển khai là AI hỗ trợ, cán bộ quyết định và chịu trách nhiệm; khi xảy ra sự cố phải chuyển ngay sang quy trình tiếp nhận hiện hành, không để người dân chờ đợi. Thành phố yêu cầu tiếp tục hoàn thiện ứng dụng, bảo đảm hạ tầng, nhân lực kỹ thuật, an toàn dữ liệu; sau 3 tháng thí điểm sẽ đánh giá hiệu quả để quyết định hướng triển khai tiếp theo.
Phân cấp, phân quyền, nâng cao trách nhiệm cơ sở
Chính quyền gần dân không chỉ là đưa dịch vụ công đến gần người dân mà còn phải trao quyền chủ động cho cấp cơ sở, để những vấn đề phát sinh được giải quyết kịp thời ngay từ địa bàn. Với tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, Bắc Ninh khẩn trương rà soát, phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền ngay sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, bảo đảm rõ người, rõ việc, tránh chồng chéo. Trong tổng số 1.008 nhiệm vụ quản lý nhà nước được rà soát, đã phân định lại 338 nhiệm vụ thuộc UBND tỉnh, 217 nhiệm vụ thuộc Chủ tịch UBND tỉnh, 146 nhiệm vụ thuộc thủ trưởng các sở, ngành, 204 nhiệm vụ giao UBND cấp xã và 103 nhiệm vụ thuộc Chủ tịch UBND cấp xã. Việc phân định rõ thẩm quyền tạo cơ sở để chính quyền cấp xã chủ động hơn trong xử lý công việc, giảm tình trạng phải xin ý kiến qua nhiều cấp.
Thực tiễn tại xã Lục Sơn cho thấy sự chuyển biến trong vai trò, trách nhiệm của chính quyền cơ sở. Sau sáp nhập, với diện tích hơn 126 km², dân số trên 16,2 nghìn người và có hoạt động khai thác khoáng sản, Lục Sơn chủ động ban hành nghị quyết chuyên đề, phân công nhiệm vụ cụ thể, thành lập tổ phản ứng nhanh và tổ giám sát cộng đồng. Theo Phó Chủ tịch UBND xã Nguyễn Hữu Lợi, nếu trước đây nhiều vấn đề phải chờ cấp trên chỉ đạo thì nay xã chủ động kiểm tra, xử lý vi phạm thuộc thẩm quyền. Điển hình, đầu năm 2026, xã phát hiện vi phạm khai thác tài nguyên tại đồi Năm Hoàng, đã phối hợp kiểm tra, yêu cầu tạm dừng khai thác và xử phạt 140 triệu đồng. Vụ việc được Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh khởi tố ngày 10/4.
Phân cấp, phân quyền còn góp phần rút ngắn quy trình giải quyết thủ tục hành chính. Trước đây, khi cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, người dân phải qua nhiều khâu xác minh, tiếp nhận hồ sơ và ký duyệt ở cấp huyện, xã cũ. Nay, thẩm quyền cấp giấy chứng nhận lần đầu cho hộ gia đình, cá nhân được giao về cấp xã. Cùng với dịch vụ công và thanh toán trực tuyến, việc giải quyết thủ tục tại cơ sở giúp giảm đầu mối trung gian, tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại cho người dân.
Ông Trần Văn Dũng, phường Đào Viên cho biết, trước đây ông phải đến trung tâm thị xã để giải quyết thủ tục đất đai. Nay, nhiều thủ tục được phân cấp về phường. Ông vừa hoàn thành thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu sau 20 ngày làm việc, với sự hướng dẫn tận tình của cán bộ phường. Việc giải quyết nhanh chóng, thuận tiện giúp người dân tiết kiệm thời gian, công sức đi lại.
Việc phân quyền, ủy quyền cũng được triển khai trong các lĩnh vực như tài chính, tư pháp. Điển hình là Nghị quyết số 32/2025/NQ-HĐND ngày 3/9/2025 của HĐND tỉnh, Chủ tịch UBND cấp xã được ủy quyền cho công chức thuộc UBND cấp xã thực hiện một số nhiệm vụ trong công tác chứng thực khi đáp ứng điều kiện chuyên môn và theo đúng phạm vi quy định.
Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Bắc Giang, mỗi ngày tiếp nhận khoảng 500-600 hồ sơ, chủ yếu thuộc lĩnh vực chứng thực, hộ tịch. Theo ông Lương Văn Huy, Giám đốc Trung tâm, từ tháng 1/2026, Trung tâm được ủy quyền giải quyết 5 thủ tục hành chính về chứng thực. Thay vì phải trình lãnh đạo phường ký duyệt tại trụ sở cách Trung tâm khoảng 3 km như trước, công chức có thẩm quyền nay trực tiếp xử lý, ký duyệt hồ sơ, rút ngắn thời gian chờ đợi. Nhờ đó, từ đầu năm đến nay, 100% hồ sơ được giải quyết đúng và trước hạn, trong đó 99% trước hạn. Riêng tháng 10, Trung tâm tiếp nhận 6.275 hồ sơ, đã giải quyết trước hạn 6.138 hồ sơ, còn 137 hồ sơ đang xử lý.
Bài cuối: Thông suốt để vươn xa