Điểm đáng chú ý của chuẩn này là đào tạo nhân lực điện hạt nhân được tiếp cận theo hướng liên ngành, kết hợp các lĩnh vực truyền thống với trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, công nghệ thông tin và nhiều công nghệ mới.
Việc ban hành chuẩn nhằm thống nhất các yêu cầu cốt lõi đối với chương trình đào tạo, tạo điều kiện để các cơ sở đào tạo phát huy quyền tự chủ trong thiết kế, phát triển chương trình phù hợp với định hướng nghiên cứu, điều kiện thực tiễn và nhu cầu phát triển nguồn nhân lực quốc gia.
Chuẩn xác định danh mục 22 ngành về điện hạt nhân ở trình độ thạc sĩ và tiến sĩ, gồm 7 ngành cốt lõi và 15 ngành phụ trợ - liên ngành.
Bảy ngành cốt lõi gồm: Vật lý nguyên tử và hạt nhân, Kỹ thuật hạt nhân, Vật lý kỹ thuật, Kỹ thuật nhiệt, Kỹ thuật năng lượng, Kỹ thuật điện, Kỹ thuật điều khiển và tự động hóa.
Các ngành phụ trợ - liên ngành trải rộng trên nhiều lĩnh vực như cơ khí, cơ điện tử, môi trường, vật liệu, xây dựng, hóa học, địa chất và quản lý năng lượng. Đáng chú ý, Khoa học máy tính, Công nghệ thông tin, Kỹ thuật máy tính, Trí tuệ nhân tạo và Khoa học dữ liệu cũng được đưa vào danh mục này.
Việc phân nhóm căn cứ mức độ gắn kết trực tiếp của nền tảng đào tạo với các quá trình vật lý, hệ thống công nghệ chính và chức năng vận hành, an toàn của nhà máy điện hạt nhân. Người tốt nghiệp được cấp bằng theo ngành đào tạo tương ứng; phụ lục văn bằng được phép ghi chú “Điện hạt nhân” hoặc tương đương.
Chuẩn xác định ba định hướng chuyên sâu gồm: Công nghệ và hệ thống năng lượng điện hạt nhân; An toàn, an ninh và quản lý hạt nhân; Kỹ thuật hạt nhân số và hạ tầng thông minh.
Chương trình đào tạo không chỉ tập trung vào các lĩnh vực truyền thống như vật lý và công nghệ lò phản ứng, kỹ thuật nhiệt, hệ thống năng lượng, kỹ thuật điện, điều khiển - tự động hóa, an toàn và an ninh hạt nhân mà còn tích hợp các công nghệ mới.
Đối với định hướng Kỹ thuật hạt nhân số và hạ tầng thông minh, chương trình kết hợp kiến thức kỹ thuật hạt nhân với khoa học máy tính, trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học dữ liệu, điều khiển - tự động hóa, mô phỏng tính toán và hạ tầng kỹ thuật thông minh.
Chuẩn yêu cầu tích hợp công cụ số, mô phỏng, dữ liệu và AI phù hợp với từng định hướng đào tạo, đồng thời bảo đảm liêm chính học thuật, an toàn thông tin, bảo mật dữ liệu và khả năng kiểm chứng kết quả.
Riêng định hướng Kỹ thuật hạt nhân số và hạ tầng thông minh, nội dung thực hành có thể bao gồm dữ liệu đặc thù của nhà máy điện hạt nhân, AI và phân tích dữ liệu, hệ thống đo lường - điều khiển số, bản sao số, an ninh mạng hệ thống công nghiệp, kiểm tra và robot thông minh, phù hợp với cấu hình chuyên sâu của từng chương trình.
Một yêu cầu khác là tăng cường thực hành, thí nghiệm, mô phỏng và năng lực giải quyết các vấn đề chuyên môn. Chương trình phải xác định cụ thể khối lượng thực hành, thí nghiệm, mô phỏng, thực tập hoặc nghiên cứu phù hợp với ngành và định hướng đào tạo.
Các học phần về vật lý lò phản ứng, kỹ thuật nhiệt và hệ thống năng lượng phải có khối lượng thực hành, thí nghiệm chuyên ngành hoặc sử dụng mô hình mô phỏng lò phản ứng; đồng thời bảo đảm nội dung thực hành về điện và tự động hóa.
Phương pháp đào tạo được thiết kế theo mục tiêu của từng chương trình. Với thạc sĩ định hướng ứng dụng, hoạt động đào tạo chú trọng giải quyết vấn đề, dự án và tình huống chuyên môn gắn với mô phỏng, thực hành và xử lý các vấn đề kỹ thuật, công nghệ trong thực tiễn nghề nghiệp.
Đối với thạc sĩ định hướng nghiên cứu và tiến sĩ, chương trình tập trung phát triển năng lực nghiên cứu độc lập. Riêng đào tạo tiến sĩ phải gắn với nhóm nghiên cứu và nhiệm vụ khoa học, công nghệ.
Chuẩn cũng đặt ra yêu cầu về năng lực ngoại ngữ của giảng viên và nhân lực tham gia chương trình, gắn với khả năng giảng dạy, nghiên cứu, khai thác tài liệu khoa học, tiêu chuẩn, quy chuẩn và tài liệu kỹ thuật chuyên ngành điện hạt nhân.
Về cơ sở vật chất, công nghệ và học liệu, cơ sở đào tạo có thể đáp ứng yêu cầu thực hành bằng nhiều hình thức như sở hữu trực tiếp; sử dụng chung trong cơ sở đào tạo; hợp tác với viện nghiên cứu, doanh nghiệp hoặc cơ sở khác; sử dụng hạ tầng số, điện toán đám mây và phần mềm từ xa. Việc sử dụng nguồn, thiết bị bức xạ phải tuân thủ các quy định hiện hành.
Cách tiếp cận này cho phép các cơ sở đào tạo khai thác điều kiện thực hành phù hợp với từng hướng chuyên môn, từ vật lý lò phản ứng, thủy nhiệt và truyền nhiệt, hệ thống nhà máy điện hạt nhân, điện và nguồn điện an toàn, đo lường - điều khiển đến phân tích an toàn, đánh giá rủi ro, an toàn bức xạ, an ninh hạt nhân và ứng phó sự cố.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đồng thời khuyến khích các cơ sở tăng cường hợp tác với Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), các cơ sở nghiên cứu, cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức nghề nghiệp và tổ chức quốc tế có uy tín; xem xét sử dụng tài liệu hướng dẫn của IAEA và các tổ chức tương đương làm nguồn học liệu phục vụ đào tạo, nghiên cứu.
Đối với các chương trình đào tạo trình độ thạc sĩ, tiến sĩ các ngành về điện hạt nhân đã được ban hành trước khi Quyết định số 2888/QĐ-BGDĐT có hiệu lực, cơ sở đào tạo có trách nhiệm rà soát, điều chỉnh để đáp ứng các tiêu chí của chuẩn trong thời hạn 36 tháng kể từ ngày Quyết định có hiệu lực.
