Ưu tiên nhóm người tị nạn dễ bị tổn thương
Theo tờ The Guardian (Anh), Bộ trưởng Nội vụ Anh Shabana Mahmood dự kiến công bố việc mở lại chương trình tái định cư người tị nạn tại hội nghị Công đảng ngày 28/9. Chương trình từng ngừng tiếp nhận hồ sơ mới từ tháng 12/2024 và trên thực tế bị đình chỉ trong gần hai năm, dù chưa bao giờ chính thức bị đóng.
Phụ nữ và trẻ em gái Afghanistan, người Palestine, người khuyết tật và những người được đánh giá là đặc biệt dễ bị tổn thương sẽ được ưu tiên. Các đơn vị gia đình cũng có thể được tái định cư cùng nhau, nhưng quy định mới không cho phép mở rộng diện đoàn tụ với họ hàng xa.
Những người được tiếp nhận theo chương trình sẽ được cấp quyền cư trú vô thời hạn và có thể tiến tới định cư lâu dài trong vòng 5 năm. Đây là điều kiện thuận lợi hơn đáng kể so với người nhập cảnh qua các tuyến đường không chính thức, chẳng hạn vượt eo biển Manche bằng thuyền nhỏ.
Theo kế hoạch, người tị nạn sẽ được Cơ quan Tị nạn Liên hợp quốc (UNHCR) và Dự án Hỗ trợ Người tị nạn Quốc tế (IRAP) xác định. Các ứng viên phải trải qua kiểm tra an ninh và tiền án, tiền sự trước khi được phép đến Anh.
Quy mô ban đầu chỉ vài trăm người
Bộ Nội vụ Anh dự kiến khoảng một phần tư số người được tiếp nhận sẽ là phụ nữ, trẻ em gái Afghanistan và người tị nạn Palestine. Tuy nhiên, chương trình ban đầu chỉ giới hạn ở vài trăm người mỗi năm, sau đó có thể tăng lên mức vài nghìn khi số người nhập cư trái phép giảm.
Một nguồn tin chính phủ cho biết số lượng tiếp nhận sẽ được quy định bằng hạn ngạch hằng năm. Chính phủ muốn bắt đầu với quy mô nhỏ, sau đó mở rộng dần khi tình trạng người di cư vượt eo biển Manche bằng thuyền nhỏ được kiểm soát.
Bà Mahmood sẽ lập luận rằng một hệ thống nhập cư chặt chẽ hơn, đi kèm các tuyến đường an toàn dành cho những người tị nạn dễ bị tổn thương nhất, có thể giúp duy trì sự ủng hộ của công chúng đối với việc tiếp nhận người tị nạn.
"Người dân Anh chưa từ bỏ niềm tin rằng chúng ta cần có lòng trắc ẩn, thực hiện các nghĩa vụ quốc tế và cứu những người chạy trốn chiến tranh, đàn áp", bà dự kiến phát biểu tại hội nghị Công đảng. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh quy trình này cần được kiểm soát về số lượng, đồng thời các cộng đồng địa phương phải có khả năng tiếp nhận người mới đến.
Chính phủ Anh cho rằng sự kết hợp giữa việc kiểm soát biên giới nghiêm ngặt và các tuyến đường hợp pháp dành cho nhóm dễ tổn thương sẽ giúp duy trì sự đồng thuận xã hội đối với chính sách tiếp nhận người tị nạn.
Mở thêm đường bảo trợ cộng đồng và việc làm
Ngoài chương trình tái định cư, bà Mahmood cũng sẽ chính thức triển khai một cơ chế bảo trợ cộng đồng đã được công bố trước đó. Từ tháng 10, các tổ chức từ thiện và tổ chức phi lợi nhuận có thể đăng ký trở thành đơn vị bảo trợ, cho phép cộng đồng và các trường đại học hỗ trợ người tị nạn xây dựng cuộc sống mới tại Anh.
Những người đầu tiên theo chương trình này dự kiến đến Anh vào mùa thu năm 2027.
Một chương trình khác dành cho người tị nạn theo diện bảo trợ việc làm dự kiến mở đơn vào mùa xuân năm 2027. Theo đó, các doanh nghiệp sẽ đứng ra bảo trợ, cung cấp chỗ ở, hỗ trợ hòa nhập và giúp người tị nạn tìm việc nhằm giảm áp lực lên chính quyền địa phương.
Tuy nhiên, tổng số người được tiếp nhận theo cả ba chương trình sẽ vẫn bị giới hạn chặt chẽ. Phần lớn người tị nạn đến Anh qua các tuyến đường không chính thức vẫn phải chịu những quy định mới nghiêm ngặt về tình trạng cư trú.
Theo chính sách được Bộ trưởng Mahmood công bố trước đó, tình trạng tị nạn sẽ được xem xét lại sau mỗi 30 tháng trong thời hạn tối đa 20 năm. Nếu quê hương của họ được đánh giá là an toàn, chính phủ có thể yêu cầu họ trở về.
Hoài nghi khả năng giảm vượt biển Manche
Bà Madeleine Sumption, Giám đốc Đài quan sát Di cư thuộc Đại học Oxford, cho rằng tác động của chương trình sẽ phụ thuộc chủ yếu vào số lượng người được phép nhập cảnh.
Bà Sumption nhận định chính sách mới chủ yếu được xây dựng dựa trên nguyên tắc Anh cần thực hiện phần trách nhiệm của mình trong việc hỗ trợ người tị nạn, thay vì được thiết kế như một công cụ nhằm giảm số người nhập cảnh trái phép.
Theo bà Sumption, chưa có cơ sở để cho rằng việc mở các chương trình tái định cư sẽ tạo ra tác động lớn đối với số người vượt eo biển Manche không theo đường chính thức.
Bà Sumption cũng lưu ý việc ưu tiên những người dễ bị tổn thương có thể tạo thêm áp lực lên ngân sách nhà nước. Những người thuộc nhóm này thường gặp nhiều khó khăn hơn trong việc tự trang trải cuộc sống và có kết quả kém hơn trên thị trường lao động so với những người đến Anh thông qua hệ thống xin tị nạn.
Jon Featonby, chuyên gia phân tích chính sách của Hội đồng Người tị nạn Anh, hoan nghênh việc chính phủ tạo thêm các tuyến đường an toàn và hợp pháp cho người tị nạn.
Ông cho rằng những tuyến đường này có thể giúp người tị nạn đến Anh mà không phải mạo hiểm tính mạng, đồng thời làm suy yếu hoạt động của các đường dây đưa người trái phép. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh các tuyến đường hợp pháp chỉ có thể phát huy tác dụng nếu được triển khai ở quy mô đủ lớn, "nghĩa là hàng nghìn suất, không phải hàng trăm suất".
Việc mở lại chương trình cũng có thể vấp phải phản ứng từ các lực lượng cánh hữu tại Anh, đặc biệt liên quan đến chi phí phúc lợi xã hội và vấn đề kiểm tra an ninh. Chính phủ khẳng định tất cả người được tiếp nhận sẽ phải trải qua các bước kiểm tra an ninh cần thiết trước khi nhập cảnh.
