Khi nhắc đến sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), người ta thường hình dung ngay đến những trung tâm dữ liệu đồ sộ, không cửa sổ, nơi chứa hàng loạt thiết bị phần cứng. Tuy nhiên, tại thành phố Karur, miền Nam Ấn Độ, sự trỗi dậy của AI lại đang hiện diện rõ nét thông qua chính lực lượng lao động con người.

Vào các buổi chiều trong tuần, đường phố trở nên đông đúc khi hàng trăm nhân viên từ các phòng thí nghiệm công nghệ tranh thủ nghỉ giải lao để uống cà phê. Họ là những nam nữ thanh niên ở độ tuổi đôi mươi, đeo thẻ nhân viên trước ngực. Một số người khác tranh thủ làm thêm vài giờ vào cuối tuần ngay tại nhà để có thêm thu nhập bằng cách gắn iPhone lên đầu và bật chế độ ghi hình trong khi thái rau hoặc dọn dẹp giường chiếu.

Theo hãng truyền thông quốc tế, họ đang làm việc trong một lĩnh vực AI phát triển nhanh chóng mang tên “gán nhãn dữ liệu” (data annotation), công việc mà ít nhất ở thời điểm hiện tại vẫn đòi hỏi sự tham gia trực tiếp của con người. Đóng vai trò giám sát và hỗ trợ AI, các nhân viên gán nhãn dữ liệu giúp khắc phục lỗi và phát hiện những điểm mù trong các mô hình AI, qua đó cải thiện và tinh chỉnh các chương trình điều khiển ô tô, tự động hóa dây chuyền sản xuất hoặc quản lý hàng tồn kho tại các cửa hàng bán lẻ.

Công việc này có thể mang tính lặp đi lặp lại và ít phức tạp hơn so với những gì các kỹ sư được đào tạo tại trường đại học, đòi hỏi người làm phải ngồi hàng giờ trước màn hình để kiểm tra video theo từng khung hình. Tuy nhiên, trong bối cảnh năng lực của AI đang làm thay đổi cách các công ty thiết kế và sản xuất sản phẩm, khiến những công việc như lập trình dần thu hẹp đối với sinh viên mới tốt nghiệp, lĩnh vực gán nhãn dữ liệu lại đang thích ứng với tình hình mới.

Aiswarya Palaniswamy, 25 tuổi, có bằng thạc sĩ về phân tích dữ liệu, đã tìm được việc làm vào năm 2025 tại Objectways Technologies, một công ty chuyên về gán nhãn dữ liệu có trụ sở ở Karur, với khách hàng chủ yếu là các doanh nghiệp Mỹ đang ứng dụng AI vào sản phẩm của họ. Objectways hiện có 2.600 nhân viên, trong đó 300 người mới được tuyển dụng chỉ trong tháng vừa qua.

“Dữ liệu sẽ luôn tồn tại. Thông tin cũng vậy”, Palaniswamy nói với vẻ tự tin rằng cô đã tìm được một công việc có tính ổn định cao, ngay cả khi AI đang tự động hóa những công việc như tính lương và nhập liệu - những việc mà trước đây người lao động Ấn Độ thường đảm nhận. Cô cùng các đồng nghiệp theo dõi hình ảnh về các sản phẩm trong lĩnh vực AI vật lý đang phát triển nhanh chóng, bao gồm xe tự lái và robot hình người, đồng thời ghi nhận mức độ hiệu quả của mô hình AI trong việc thực hiện nhiệm vụ ở từng khung hình.

Các công việc văn phòng đòi hỏi kỹ năng tại Objectways mang lại mức lương khoảng 210-260 USD/tháng, một mức thu nhập khá tốt tại một thành phố nhỏ của Ấn Độ như Karur, nơi có dân số khoảng 440.000 người. Trong khi đó, những công việc không đòi hỏi kỹ năng chuyên môn như tự quay video tại nhà được trả 2,50 USD/giờ cho những thước phim đạt yêu cầu và được thực hiện theo hình thức làm việc tự do.

Tại Ấn Độ, việc tạo ra việc làm ổn định cho lực lượng thanh niên đang gia tăng nhanh chóng, với khoảng 2 triệu người bước sang tuổi 18 mỗi tháng, là vấn đề đặc biệt cấp bách đối với Thủ tướng Narendra Modi và đảng Bharatiya Janata cầm quyền.

Thủ tướng Modi, người từng cam kết đưa Ấn Độ bước vào kỷ nguyên vàng của sự thịnh vượng và hiện đại hóa, đã có một động thái nhượng bộ hiếm hoi là thay thế Bộ trưởng Giáo dục. Tuy nhiên, sự bất bình âm ỉ về tình trạng thiếu việc làm đòi hỏi kỹ năng chuyên môn cho sinh viên tốt nghiệp lại không dễ dàng được giải quyết.

Mặc dù các công ty chuyên về gán nhãn dữ liệu như Objectways thực hiện phần lớn công việc cho các doanh nghiệp bên ngoài Ấn Độ, Chính phủ của ông Modi vẫn mong muốn thấy các doanh nghiệp AI trong nước tự phát triển các ứng dụng riêng để mang lại tác động kinh tế lớn hơn.

Ông S. Krishnan, người đứng đầu Bộ Công nghệ Thông tin của Ấn Độ, cho biết Ấn Độ có cơ hội tận dụng nguồn lực lớn nhất của mình là 1,4 tỷ dân vào những mảng của nền kinh tế AI đòi hỏi kiến thức chuyên biệt của con người.

Ông lấy ví dụ về các công việc như dịch thuật nhiều ngôn ngữ được sử dụng tại Ấn Độ hoặc theo dõi bệnh nhân trong phòng chăm sóc đặc biệt. Cả hai công việc này hiện đều đang được các công ty Ấn Độ thực hiện.

Ông Krishnan nói thêm rằng Ấn Độ nên tránh tạo ra quá nhiều việc làm liên quan đến AI có nguy cơ biến mất trong tương lai, tương tự số phận của các công việc hành chính, hậu cần trước đây. “Chúng ta cần hướng tới những công việc mang lại giá trị gia tăng cao hơn.”

Theo một báo cáo năm 2025 của một cơ quan tư vấn chính sách của Chính phủ, có tới 1,5 triệu việc làm trong lĩnh vực dịch vụ công nghệ thông tin có thể biến mất do những tác động của AI làm thay đổi phương thức hoạt động.

Phạm vi các hoạt động mà AI có thể giúp tối ưu hóa hiệu suất là vô cùng rộng lớn. Cùng với đó, các cơ hội khởi nghiệp cũng phong phú không kém.

Tại các phòng thí nghiệm của Objectways ở Karur, nhiều nhân viên dành cả ngày để gán nhãn dữ liệu cho một robot hình người được thiết kế để làm việc nhà. Các dự án khác bao gồm phát triển thiết bị hỗ trợ người khiếm thị bằng cách mô tả quang cảnh xung quanh cho họ.

Trong một buổi sáng gần đây, một nhân viên tại khu vực bếp thử nghiệm đã điều khiển cặp kẹp robot có gắn camera để Objectways ghi lại và phân tích video về cách robot thực hiện các công việc gia đình khác nhau, chẳng hạn như nhặt đĩa, vặn nắp chai nước rồi rót vào cốc hoặc sắp xếp thức ăn. Các nhân viên cũng lặp lại những thao tác này tại khu vực phòng tắm và phòng ngủ thử nghiệm của công ty.

“Chúng tôi cung cấp dữ liệu cho robot và ra lệnh: ‘Hãy học hỏi từ những dữ liệu này’”, ông Ravi Rajalingam, người sáng lập kiêm Giám đốc điều hành của Objectways, chia sẻ.

Ông bắt đầu quan tâm đến lĩnh vực này sau khi hợp tác với một công ty cho vay để tối ưu hóa quy trình xử lý hồ sơ bằng AI. Ông thành lập Objectways tại quê nhà Karur vào năm 2019 vì nhận thấy cơ hội tạo việc làm cho những người mới tốt nghiệp. Ông cho biết chính vợ ông là người đã tuyển dụng 20 nhân viên đầu tiên của công ty.

Mohamed Afsar, 29 tuổi, đã được thăng chức và hiện giám sát 600 nhân viên làm việc trong các dự án tại văn phòng của công ty ở Coimbatore, một thành phố lớn hơn cách Karur khoảng 2 giờ 30 phút về phía Tây. Ông nói: “Đó là một quá trình to lớn và chúng tôi cần một lực lượng lao động khổng lồ”.

Afsar, người lớn lên gần đó và là người đầu tiên trong gia đình theo học đại học, cho biết 200 người có thể xử lý 70 giờ video mỗi ngày từ robot tại nơi làm việc hoặc từ ô tô tự lái. Con số này vẫn chưa đáp ứng nhu cầu của ông trong việc phân tích 1.000 giờ video do khách hàng của công ty cung cấp mỗi ngày.

Các nhà phân tích ước tính rằng hoạt động gán nhãn dữ liệu sẽ đóng góp tới 10 tỷ USD cho nền kinh tế Ấn Độ vào cuối thập kỷ này. Tuy nhiên, đây vẫn là một lĩnh vực quá nhỏ để thuyết phục các nhà kinh tế và hoạch định chính sách rằng nó có thể mang lại cho Ấn Độ lợi thế đáng kể trong cuộc đua AI.