Theo đài Sputnik (Nga), khi ngành công nghiệp pin chuyển sang một hướng đi mới với công nghệ pin natri-ion, Trung Quốc cũng đang nhanh chóng vươn lên vị trí dẫn đầu.
Điểm hấp dẫn của pin natri-ion là khả năng giảm sự phụ thuộc vào những khoáng sản quan trọng như lithium, than chì, niken và coban – những nguyên liệu có giá cao và mang ý nghĩa chiến lược đối với ngành công nghiệp pin.
Khác với lithium, natri có trữ lượng dồi dào và hiện diện ở nhiều nơi, từ muối ăn thông thường đến nước biển. Pin natri-ion cũng có thể sử dụng carbon cứng được sản xuất từ sinh khối và chất thải công nghiệp, giúp mở rộng nguồn nguyên liệu đầu vào cho quá trình sản xuất.
Lợi thế về chi phí và khả năng vận hành
So với pin lithium-ion, pin natri-ion có nguy cơ quá nhiệt và xảy ra hiện tượng thoát nhiệt thấp hơn. Một số thiết kế vẫn có thể duy trì khoảng 90% dung lượng sử dụng được ở nhiệt độ xuống tới - 40 độ C.
Nhờ đó, công nghệ này được đánh giá phù hợp với các loại ô tô đô thị cỡ nhỏ, xe phục vụ giao hàng và hệ thống lưu trữ điện trên lưới – những lĩnh vực đòi hỏi chi phí hợp lý, độ an toàn cao và khả năng vận hành ổn định trong điều kiện thời tiết lạnh.
Giá thành cũng là một lợi thế tiềm năng. Theo phân tích của Tập đoàn tài chính UBS (Thụy Sĩ), đến năm 2030, pin natri-ion có thể rẻ hơn pin lithium tới 30%.
Trung Quốc vượt xa về quy mô sản xuất
Lợi thế lớn nhất của Trung Quốc hiện nằm ở quy mô sản xuất. Theo CRU Analytics, đơn vị chuyên nghiên cứu và phân tích thị trường nguyên liệu công nghiệp, tổng công suất các nhà máy pin natri-ion quy mô lớn đang hoạt động hoặc được lên kế hoạch tại Trung Quốc đã vượt 400 GWh, trong khi tổng công suất của tất cả các nước còn lại chỉ khoảng 11 GWh.
Trung Quốc cũng chiếm khoảng 98% công suất sản xuất pin natri-ion đã được công bố và hơn 99% công suất sản xuất vật liệu cực âm. Trong lĩnh vực sáng chế, Trung Quốc dẫn đầu về số hồ sơ đăng ký trong năm 2025, với CATL – nhà sản xuất pin xe điện và pin lưu trữ năng lượng hàng đầu thế giới – là doanh nghiệp có số hồ sơ nhiều nhất.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo Trung Quốc có thể chiếm hơn 95% công suất sản xuất pin natri-ion toàn cầu vào năm 2030.
Vị thế này có nền tảng từ quá trình phát triển ngành pin lithium-ion trong nhiều năm. Trong khoảng một thập niên, các doanh nghiệp Trung Quốc đã từng bước hoàn thiện năng lực sản xuất pin lithium-ion ở quy mô lớn, xây dựng chuỗi cung ứng tương đối hoàn chỉnh và liên tục giảm chi phí. Những kinh nghiệm đó đang được tiếp tục áp dụng vào công nghệ natri-ion, từ chủ động nguồn cung nguyên liệu, đẩy nhanh cải tiến công nghệ đến kiểm soát chi phí và phối hợp chính sách.
Trung Quốc đẩy nhanh quá trình thương mại hóa
Sự hỗ trợ của nhà nước, các chính sách ưu đãi về thuế và nguồn vốn đầu tư mạo hiểm đã góp phần thúc đẩy quá trình mở rộng sản xuất pin natri-ion tại Trung Quốc.
CATL đã đưa công nghệ này vào sản xuất hàng loạt cho xe chở khách. Mẫu Changan Nevo (Qiyuan) A06, sử dụng cell pin natri-ion Naxtra của CATL, được giới thiệu là mẫu xe điện sản xuất hàng loạt đầu tiên trên thế giới sử dụng công nghệ này, với kế hoạch giao xe từ giữa năm 2026.
CATL cũng đã ký hợp đồng cung cấp 60 GWh pin trong thời hạn 3 năm cho HyperStrong, doanh nghiệp tích hợp hệ thống lưu trữ năng lượng. Công ty đang đầu tư hàng tỷ USD để mở rộng công suất, đồng thời chuẩn bị cung cấp các hệ thống lưu trữ năng lượng thương mại.
Trong khi Trung Quốc đã bắt đầu đưa pin natri-ion ra thị trường, nhiều dự án tại phương Tây vẫn chưa vượt qua được giai đoạn thử nghiệm hoặc gặp khó khăn về vốn.
Natron Energy, tập đoàn công nghệ năng lượng hàng đầu tại Mỹ có trụ sở tại California, đã ngừng hoạt động sau khi dự án xây dựng nhà máy pin trị giá 1,4 tỷ USD tại bang Bắc Carolina không huy động được đủ vốn. Bedrock Materials, công ty được tách ra từ Đại học Stanford, cũng đã đóng cửa.
Một số dự án tại Mỹ như Peak Energy, Alsym Energy, hay Moll Batterien ở Đức và Tiamat Energy tại Pháp vẫn đang được triển khai. Tuy nhiên, tổng công suất được công bố của các dự án này vẫn rất nhỏ nếu so với quy mô sản xuất mà Trung Quốc đang xây dựng.
Khi nhu cầu về xe điện giá rẻ, hệ thống lưu trữ năng lượng tái tạo và trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng tăng, pin natri-ion đang nổi lên như một lĩnh vực mà Trung Quốc có lợi thế đáng kể về công nghệ, chuỗi cung ứng và năng lực sản xuất.
