Vụ Viện Pháp y tâm thần Trung ương: Các bị cáo ăn năn hối cải

Đại diện Viện Kiểm sát giữ quyền công tố tại phiên tòa tham gia đối đáp với quan điểm gỡ tội của các bị cáo và các luật sư bào chữa. Trong đó, đại diện Viện Kiểm sát khẳng định mức án đề nghị đối với các bị cáo đã được phân hóa vai trò, trách nhiệm tương xứng với hành vi thực hiện của mỗi bị cáo trong vụ án này.

Xâm phạm tính đúng đắn trong hoạt động của cơ quan, tổ chức

Tại phần đối đáp, đại diện Viện Kiểm sát nêu về ý kiến của một số bị cáo là cựu giám định viên về việc bị cáo phạm tội do bị sức ép của lãnh đạo Viện và người chủ trì hội đồng giám định (có 27 hội đồng giám định có sai phạm). Về nội dung này, trong khi luận tội, đại diện Viện Kiểm sát đã phân hóa trách nhiệm đối với các bị cáo theo hướng tăng nặng hình phạt đối với các đối tượng chủ mưu cầm đầu, giảm hình phạt đối với các bị cáo có vai trò thứ yếu. Về trách nhiệm hình sự nói chung, tất cả các bị cáo đều phải chịu trách nhiệm.

Một số bị cáo nguyên là nhân viên bảo vệ cho rằng, mức án đề nghị của Viện Kiểm sát là quá nặng đối với bản thân vì số tiền các bị cáo này hưởng lợi rất ít, có người chỉ vài trăm nghìn… Về nội dung này, quan điểm của Viện Kiểm sát nhấn mạnh hành vi phạm tội của các bị cáo này là xâm phạm tính đúng đắn trong hoạt động của các cơ quan, tổ chức, không thể nói là chỉ nhận có mấy trăm nghìn mà bị đề mức án cao. Các bị cáo là nhân viên bảo vệ đã cho phép vợ chồng bị cáo Nguyễn Thị Mai Anh cùng nhiều đối tượng khác đang điều trị, bắt buộc chữa bệnh tại Viện ra ngoài trái quy định nhiều lần, trong một thời gian dài.

Cụ thể, trong ngày 6/7/2025, khi cơ quan chức năng kiểm tra tại Viện, thời điểm kiểm tra có 22 đối tượng đang chữa bệnh bắt buộc không có mặt tại Viện, trong đó có nhiều đối tượng cộm cán, có “tên tuổi”. Thậm chí, các bị cáo là bảo vệ này còn thường xuyên cung cấp thông tin cho Mai Anh khi các cơ quan chức năng, đoàn kiểm tra đến viện kiểm tra, xác minh.

Công tố viên nhấn mạnh, các nhân viên bảo vệ là "lá chắn" cuối cùng, giữ gìn an ninh trật tự cho Viện, đặc biệt là tại khu vực cổng ra vào của Viện, nhưng lại đi tiếp tay cho hành vi sai phạm, làm ảnh hưởng đến tính đúng đắn trong hoạt động của cơ quan tổ chức, do vậy quan điểm luận tội của Viện Kiểm sát và các mức đề nghị hình phạt đối với các bị cáo là phù hợp.

Một số bị cáo là nhân viên y tế khai bị ép buộc thực hiện hành vi phạm tội, nhưng tài liệu điều tra thể hiện, các bên chủ động liên hệ với nhau trong thời gian dài và còn đi du lịch với nhau nhiều lần, nhiều lần đưa nhận tiền mà không ai trình báo đến cơ quan chức năng là bị ép buộc… nên việc truy cứu hình sự đối với những bị cáo này là hoàn toàn có cơ sở.

Nhiều bị cáo xin Hội đồng xét xử, đại diện Viện Kiểm sát xem xét áp dụng điểm b, khoản 1, Điều 51 – Bộ luật Hình sự vì đã nộp lại số tiền hưởng lợi bất hợp pháp, song đại diện Viện Kiểm sát lại chỉ đề nghị áp dụng khoản 2, Điều 51 – Bộ luật Hình sự theo quy định của Nghị quyết 04 ngày 30/9/2025 của Hội đồng thẩm phán, Tòa án nhân dân Tối cao.

Về nội dung này, Viện Kiểm sát nêu quan điểm hành vi của các bị cáo này đã phạm tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”, khách thể của tội này là xâm phạm đến hoạt động đúng đắn của cơ quan, tổ chức và quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức hoặc Nhà nước. Việc các bị cáo nộp lại tiền thu lợi bất chính không phải là bồi thường khắc phục hậu quả để có thể áp dụng theo điểm b, khoản 1, Điều 51 – Bộ luật Hình sự.

Phiên tòa được điều hành nhân văn, khách quan

Nói lời nói sau cùng tại phiên tòa, bị cáo Lâm Văn Thành (cựu Phó Viện trưởng Viện Pháp y tâm thần Trung ương) cùng nhiều bị cáo khác bày tỏ sự cảm ơn Hội đồng xét xử đã điều hành phiên tòa một cách nhân văn, công tâm, khách quan; đại diện Viện Kiểm sát đã lắng nghe, ghi nhận và đối đáp đầy đủ những quan điểm, luận cứ gỡ tội của các bị cáo và luật sư bào chữa.

Trong suốt 4 ngày diễn ra phiên tòa, Hội đồng xét xử đã dành nhiều thời gian và động viên các bị cáo, luật sư bào chữa trình bày, tranh luận đầy đủ những nội dung mong muốn đề cập. Thậm chí, trong cùng 1 phiên tranh luận, có bị cáo như Lý Văn Xuân (cựu nhân viên bảo vệ Viện Pháp y tâm thần Trung ương) còn được Thẩm phán chủ tọa phiên tòa Nguyễn Xuân Văn cho phép 2 lần trình bày về cùng các nội dung tự bào chữa của mình.

Đối với trường hợp của bị cáo Nguyễn Minh Nghĩa (bác sỹ Viện Pháp y tâm thần Trung ương) khai có nhận 5 triệu đồng do người nhà bị cáo Mai Anh chuyển khoản. Bị cáo Nghĩa cho rằng đây chỉ là tiền bị cáo mua thuốc hộ bị cáo Mai Anh, song đại diện Viện Kiểm sát vẫn xác định là tiền hưởng lợi của bị cáo Nghĩa. Hiện, gia đình bị cáo Nghĩa đã nộp lại 5 triệu đồng để khắc phục hậu quả vụ án. Hội đồng xét xử hỏi bị cáo có thắc mắc gì về số tiền này không, bị cáo Nghĩa nói không có ý kiến gì, song thẩm phán chủ tọa phiên tòa vẫn yêu cầu đại diện Viện Kiểm sát đối đáp, chứng minh nội dung này để làm sáng tỏ vụ việc.

Đối đáp lại ý kiến này của bị cáo Nghĩa, đại diện Viện Kiểm sát viện dẫn chứng cứ trong vụ án thể hiện việc bị cáo Nghĩa đã nhắn tin cảm ơn bị cáo Mai Anh sau khi nhận được số tiền chuyển khoản 5 triệu đồng này. “Nếu chỉ là mua thuốc giúp thì sao bị cáo Nghĩa lại phải nhắn tin cảm ơn bị cáo Mai Anh?”, đại diện Viện Kiểm sát đặt câu hỏi. Tiếp đó, theo công tố viên, hành vi nhận số tiền 5 triệu đồng này của bị cáo Nghĩa không bị khép vào hành vi nhận hối lộ, do đó số tiền 5 triệu đồng này không làm ảnh hưởng đến hành vi vi phạm mà bị cáo Nghĩa đã bị truy tố.

Theo cáo trạng, Nguyễn Minh Nghĩa là bác sĩ tại Khoa Điều trị bắt buộc nam và thường xuyên được phân công trực bác sĩ của toàn Viện Pháp y tâm thần, có nhiệm vụ theo dõi, quản lý bệnh nhân; trường hợp phát hiện bệnh nhân trốn phải ngăn cản và báo cáo theo quy định. Tuy nhiên, trong nhiều ca trực của mình và trong quá trình công tác Nghĩa biết Mai Anh và chồng là bị cáo Đông đã nhiều lần trốn khỏi Viện nhưng không báo cáo, lập biên bản sự việc theo quy định, làm ảnh hưởng đến hoạt động đúng đắn của Viện Pháp y tâm thần Trung ương. Đổi lại Nghĩa được Mai Anh cho tiền, hưởng lợi ích vật chất. Hành vi của Nguyễn Minh Nghĩa đã phạm vào tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” theo quy định tại Điều 356, khoản 2, điểm b - Bộ luật Hình sự.

Xin giảm nhẹ hình phạt cho các bị cáo là nhân viên y tế

Là người đầu tiên nói lời sau cùng tại tòa, bị cáo Mai Anh xin cho các nhân viên y tế được hưởng khoan hồng, do hành vi của bị cáo mà các nhân viên y tế bị phạm tội. Về phần Mai Anh, bị cáo không có ý kiến gì về các tội danh đã bị Viện Kiểm sát buộc tội.

Chồng của Mai Anh là bị cáo Lê Văn Đông xin Tòa cho bị cáo được hưởng khoan hồng, giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo.

Cựu Viện trưởng Viện Pháp y tâm thần Trung ương là Trần Văn Trường xin giảm nhẹ cho các nhân viên y tế của mình và cho bản thân bị cáo. Người tiền nhiệm của bị cáo Trường là Ngô Văn Vinh cũng bày tỏ sự đau xót khi phải ra hầu tòa sau khi bản thân đã nghỉ hưu nhiều năm. Bị cáo Vinh nhận thức hành vi của mình là sai phạm và xin được giảm nhẹ hình phạt.

Vợ bị cáo Trường là bị cáo Đặng Thị Hòa xin Tòa giảm nhẹ hình phạt cho mình và cho các nhân viên, cán bộ y tế trong Viện. Bị cáo Hòa mong muốn Hội đồng xét xử cho bị cáo sớm được trở về với gia đình để chăm sóc cho 2 con do cả 2 vợ chồng đều là bị cáo trong vụ án này…

Nói lời sau cùng tại tòa, bị cáo Lâm Văn Thành cảm thấy rất đau xót, xin lỗi lãnh đạo, cán bộ nhân viên ngành y tế về những sai phạm của cá nhân bị cáo đã làm ảnh hưởng đến uy tín của ngành. Trình bày về những đóng góp tâm huyết trong 20 năm gắn bó với nghề của mình, cùng với suy nghĩ trong 6 tháng bị tạm giam, bị cáo Thành bày tỏ sự ân hận, xin Tòa cho các nhân viên y tế và bản thân bị cáo được hưởng khoan hồng, giảm nhẹ hình phạt, sớm được trở về nhà, nếu còn sức thì tiếp tục cống hiến năng lực chuyên môn y tế cho xã hội.

Hầu hết các bị cáo còn lại đều thừa nhận hành vi phạm tội, ăn năn hối cải, trình bày do thiếu hiểu biết pháp luật mà vi phạm pháp luật; một số bị cáo tuổi cao, sức khỏe yếu; một số bị cáo có con nhỏ, gia đình có hoàn cảnh khó khăn… xin Tòa cân nhắc giảm nhẹ hình phạt, cho bị cáo được hưởng khoan hồng của pháp luật với mức án thấp nhất có thể để sớm trở về tái hòa nhập với cộng đồng, xã hội, chăm lo cho gia đình, người thân…

Hội đồng xét xử quyết định nghị án kéo dài. Lúc 14h ngày 7/10, Tòa sẽ tuyên án.