Video về tên lửa SCALP do Ukraine công bố. Ảnh chụp màn hình
Với tên lửa mới, Anh có thể hỗ trợ Kiev tăng cường năng lực tấn công các mục tiêu nằm sâu hàng trăm km trong lãnh thổ Nga. Tuy nhiên, động thái này liệu có đủ để tạo ra sự khác biệt trên chiến trường?
Paris và Kiev đặt mục tiêu thiết lập dây chuyền sản xuất tại Ukraine đối với tên lửa hành trình phóng từ trên không SCALP vào cuối năm nay. Việc giải mật thông tin về các linh kiện do Anh sản xuất trong loại tên lửa này được xem là bước đi then chốt để hiện thực hóa mục tiêu.
SCALP là sản phẩm của tập đoàn quốc phòng châu Âu MBDA, thuộc nhóm vũ khí tấn công tầm xa, được thiết kế để đánh sâu vào hậu phương đối phương và mang đầu đạn thông thường. Ukraine đã sử dụng các phiên bản nhập khẩu của loại tên lửa này để tấn công những mục tiêu kiên cố. Đáng chú ý, tháng 11/2024, SCALP/Storm Shadow lần đầu được sử dụng nhằm vào các mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ Nga.
Theo dự án Missile Threat thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), tên lửa SCALP sử dụng động cơ phản lực luồng (turbojet), có tầm bắn tối đa khoảng 550 km và mang đầu đạn xuyên phá nổ mạnh nặng 400 kg. Tên lửa kết hợp hệ thống dẫn đường quán tính, định vị toàn cầu (GPS), đối chiếu địa hình cùng cảm biến hồng ngoại và thuật toán tự động nhận diện mục tiêu, giúp đạt độ chính xác cao trong nhiều điều kiện thời tiết.
SCALP được phóng từ máy bay chiến đấu Su-24 hoặc Mirage 2000 của Ukraine, sau đó bay bám sát địa hình nhằm hạn chế khả năng bị các hệ thống phòng không phát hiện và đánh chặn.
Với đặc điểm này, SCALP/Storm Shadow có thể được sử dụng để tấn công các mục tiêu quân sự nằm sâu dưới lòng đất, trong đó có các hầm chỉ huy - những mục tiêu khó bị đánh trúng bằng các loại máy bay không người lái (UAV) hạng nhẹ mà Ukraine thường sử dụng để tấn công các mục tiêu lộ thiên như nhà máy lọc dầu hoặc kho bãi.
Anh và Pháp chưa công bố số lượng tên lửa SCALP/Storm Shadow đã cung cấp cho Ukraine. Tuy nhiên, năm 2025, nhà sản xuất MBDA đã khởi động lại các dây chuyền sản xuất vốn ngừng hoạt động suốt 15 năm.
Bộ trưởng Quốc phòng Pháp Sébastien Lecornu từng đánh giá tên lửa SCALP/Storm Shadow đã chứng minh hiệu quả trong các cuộc giao tranh cường độ cao hiện đại và tại những thời điểm mang tính quyết định.
Dù vậy, việc Anh cho phép chuyển giao công nghệ chưa đồng nghĩa năng lực sản xuất tại Ukraine có thể nhanh chóng được mở rộng. Có thể mất vài năm để quy mô sản xuất tăng lên. Thủ tướng Anh Andy Burnham khẳng định London sẽ tiếp tục sát cánh cùng Kiev trong cuộc chiến lâu dài.
Ngày 24/8, ông Burnham đến Kiev nhân dịp kỷ niệm Ngày Độc lập của Ukraine. Đây là chuyến công du nước ngoài đầu tiên của ông kể từ khi nhậm chức ngày 20/7. Tại đây, ông sẽ đồng chủ trì một cuộc họp của Liên minh sẵn sàng - liên minh quốc tế gồm 34 quốc gia do Anh và Pháp thành lập nhằm hỗ trợ Ukraine trong bối cảnh viện trợ của Mỹ suy yếu dưới thời chính quyền Tổng thống Donald Trump.
Tuy nhiên, năng lực tấn công tầm xa không giải quyết được một trong những điểm yếu lớn của Ukraine là tình trạng thiếu tên lửa phòng không, đặc biệt là đạn đánh chặn cho các hệ thống Patriot do Mỹ thiết kế. CNN dẫn thông tin từ một khẩu đội Patriot tại Ukraine hồi đầu tháng cho biết hệ thống này đã không được khai hỏa trong nhiều tuần do thiếu thiết bị đánh chặn.
Ukraine từng đề nghị được sản xuất tên lửa đánh chặn Patriot trong nước. Tổng thống Trump ban đầu ủng hộ ý tưởng này vào đầu tháng 7, nhưng sau đó rút lại. Chính quyền Mỹ cũng từ chối các nỗ lực của Ukraine nhằm mua tên lửa hành trình Tomahawk tầm xa.
Trong bối cảnh đó, Ukraine tiếp tục phát triển năng lực sản xuất tên lửa trong nước. Nhà sản xuất Fire Point đã chế tạo tên lửa hành trình FP-5 Flamingo, với tầm bắn lên tới 3.000 km. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hồi đầu tháng cho biết loại tên lửa này đã được sử dụng để tấn công một cơ sở quan trọng chuyên sản xuất thiết bị điện tử cho tên lửa của Nga, nằm cách biên giới Ukraine khoảng 900 km.
Việc Ukraine ngày càng sử dụng nhiều vũ khí tầm xa đang khiến diện tích rộng lớn của Nga - vốn được coi là một lợi thế quân sự - trở thành thách thức đối với Moskva. Theo Peter Dickinson, biên tập viên chuyên mục Ukraine Alert thuộc Hội đồng Đại Tây Dương, Nga gặp khó khăn trong việc phân bổ nguồn lực phòng thủ hạn chế để đối phó với số lượng mục tiêu ngày càng tăng nằm trong tầm bắn của vũ khí Ukraine.