Đưa di sản Đờn ca tài tử trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng

Gắn kết di sản với du lịch – hướng đi chiến lược

Theo Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh Trần Anh Minh, Đờn ca tài tử không chỉ là không gian sinh hoạt nghệ thuật mà còn là nơi kết tinh những giá trị văn hóa truyền thống được trao truyền qua nhiều thế hệ. Từ tiếng đàn kìm trầm mặc, tiếng đàn tranh réo rắt đến giọng ca vọng cổ sâu lắng, tất cả hòa quyện thành “bản giao hưởng hồn quê”, góp phần nuôi dưỡng đời sống tinh thần và khơi dậy niềm tự hào trong văn hóa trong cộng đồng.

Trong dòng chảy của lịch sử, Tây Ninh là một trong những địa phương có vai trò quan trọng trong tiến trình hình thành và phát triển của Đờn ca tài tử Nam Bộ từ cuối thế kỷ XIX. Từ những lớp truyền dạy ban đầu, nghệ thuật này đã lan tỏa, bén rễ và phát triển, trở thành một phần không thể tách rời trong đời sống văn hóa của người dân địa phương.

Hiện nay, các câu lạc bộ Đờn ca tài tử tại Tây Ninh đang đóng vai trò như những “hạt nhân” trong công tác bảo tồn loại hình nghệ thuật này. Bà Nguyễn Thị Hoàng Oanh, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Đờn ca tài tử thuộc Hiệp hội Du lịch tỉnh Tây Ninh cho biết, dù mới thành lập từ tháng 5/2025 với 16 thành viên, câu lạc bộ đã duy trì sinh hoạt định kỳ hàng tháng, tạo môi trường giao lưu và giữ lửa đam mê cho những người yêu nghệ thuật.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng đặt ra không ít thách thức. Nguồn kinh phí hoạt động còn hạn chế, lực lượng kế thừa mỏng và thiếu các chương trình đào tạo bài bản. Soạn giả Đỗ Thành Phương, Hội viên Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Tây Ninh, người có hơn 40 năm gắn bó với nghệ thuật Đờn ca tài tử nhận định, để bảo tồn Đờn ca tài tử cần có sự đầu tư bài bản, bao gồm việc xây dựng các trung tâm đào tạo, tổ chức các cuộc thi thường niên và tạo sân chơi để phát hiện, bồi dưỡng tài năng trẻ.

Thực tế cho thấy, việc thu hút giới trẻ tham gia vẫn là bài toán khó. Trong bối cảnh âm nhạc hiện đại phát triển mạnh, Đờn ca tài tử có xu hướng bị lấn át. Ông Lê Công Thuận, thành viên Câu lạc bộ Đờn ca tài tử Hiệp hội Du lịch tỉnh Tây Ninh cho rằng, loại hình này đòi hỏi kỹ thuật cao, từ việc học nhịp, học hơi đến luyện giọng, nên khó tiếp cận với lớp trẻ nếu thiếu sự định hướng và hỗ trợ phù hợp.

Lan tỏa giá trị – từ cộng đồng đến thị trường du lịch

Trong bối cảnh Tây Ninh xác định du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn, việc tích hợp Đờn ca tài tử vào các sản phẩm du lịch được xem là hướng đi mang tính chiến lược.

Từ góc nhìn của du khách, việc kết hợp thưởng thức Đờn ca tài tử Nam Bộ trong hành trình tham quan góp phần làm giàu thêm trải nghiệm du lịch tại Tây Ninh. Anh Đặng Tấn Tài, du khách đến từ Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, khi trực tiếp trải nghiệm loại hình nghệ thuật này trong không gian văn hóa bản địa, chuyến đi không chỉ dừng lại ở tham quan thắng cảnh mà còn trở nên sâu sắc hơn về mặt cảm xúc.

Theo anh Tài, sự hòa quyện giữa tiếng đàn và giọng ca đã tạo nên những cung bậc cảm xúc rất riêng, mang lại sự lắng đọng hiếm có trong nhịp sống hiện đại. Đánh giá về việc đưa Đờn ca tài tử vào hoạt động du lịch, anh Đặng Tấn Tài cho rằng, đây là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển du lịch trải nghiệm, khi du khách không chỉ tham quan mà còn có cơ hội tìm hiểu, giao lưu, thậm chí trực tiếp tham gia vào các làn điệu truyền thống, từ đó hiểu sâu hơn về đời sống văn hóa của người dân Nam Bộ.

Tuy nhiên, để loại hình này thực sự trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng, các hoạt động cần được tổ chức bài bản và có tính liên kết cao hơn. “Nếu được xây dựng thành các chương trình trải nghiệm có lịch trình cụ thể, gắn với các điểm đến nổi bật, Đờn ca tài tử sẽ trở thành điểm nhấn rất riêng của du lịch Tây Ninh”.

Ông Dương Văn Thừa, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh Tây Ninh khẳng định, du lịch văn hóa sẽ là trụ cột phát triển của địa phương trong thời gian tới, trong đó Đờn ca tài tử đóng vai trò trung tâm. Hiệp hội đang xây dựng các chương trình kết hợp giữa yếu tố truyền thống và hiện đại, đưa loại hình nghệ thuật này vào các hoạt động gala, tour trải nghiệm, góp phần quảng bá hình ảnh Tây Ninh đến du khách trong và ngoài nước.

Tuy nhiên, theo ông Thừa, một trong những hạn chế hiện nay là các câu lạc bộ còn hoạt động rời rạc, thiếu sự liên kết. Do đó, cần hình thành mạng lưới kết nối, tạo thành chuỗi sản phẩm du lịch có chiều sâu, thay vì các hoạt động riêng lẻ.

Cùng với các cấp, ngành, các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh cũng đang tích cực tham gia vào quá trình giữ gìn và phát huy giá trị của Đờn ca tài tử Nam Bộ, từng bước đưa di sản trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng.

Ông Nguyễn Bá Quá, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn Song Tạo (phường Ninh Thạnh) cho biết, doanh nghiệp mong muốn đồng hành lâu dài trong việc lan tỏa giá trị của Đờn ca tài tử Nam Bộ đến đông đảo công chúng. Thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các câu lạc bộ và Hiệp hội Du lịch tỉnh, phát huy lợi thế hệ thống quảng cáo ngoài trời, màn hình LED để tăng cường quảng bá hình ảnh loại hình nghệ thuật này. Qua đó, không chỉ góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di sản mà còn tạo thêm điểm nhấn văn hóa, thúc đẩy phát triển du lịch bền vững tại Tây Ninh.

Còn ông Đặng Ngọc Quốc, Giám đốc Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Mekong Tây Ninh thì cho rằng, Đờn ca tài tử giữ vai trò như “linh hồn” trong chiến lược phát triển du lịch của doanh nghiệp. Hiện nay, đơn vị không chỉ đầu tư các khu du lịch ở nhiều phân khúc mà còn chú trọng gắn kết yếu tố văn hóa bản địa, nhằm tạo sự khác biệt và nâng cao giá trị trải nghiệm cho du khách, đồng thời tăng cường phối hợp với Hiệp hội Du lịch tỉnh và các đơn vị liên quan để đưa Đờn ca tài tử vào các sản phẩm du lịch, hình thành không gian trải nghiệm văn hóa ngay tại các điểm đến. Qua đó, du khách không chỉ tham quan mà còn có cơ hội tiếp cận, thưởng thức và giao lưu với loại hình nghệ thuật truyền thống đặc sắc của Nam Bộ.

Theo ông Nguyễn Thanh Nghị, Phó Chủ tịch UBND phường Bình Minh, tỉnh Tây Ninh, việc giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống càng có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo sự đồng thuận xã hội và củng cố bản sắc cộng đồng. Văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là sợi dây gắn kết con người, góp phần xây dựng đời sống xã hội bền vững. Trong đó, Đờn ca tài tử Nam Bộ đóng vai trò đặc biệt trong việc kết nối cộng đồng, tạo không gian giao lưu, gìn giữ nét đẹp văn hóa của người dân.

Thời gian qua, địa phương đã quan tâm hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi để các câu lạc bộ duy trì sinh hoạt và phát triển phong trào. Với lợi thế có Khu du lịch quốc gia Núi Bà Đen, địa phương kỳ vọng Đờn ca tài tử sẽ tiếp tục được tôn tạo, phát huy, trở thành sản phẩm văn hóa, du lịch đặc trưng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh trong thời gian tới.

Từ sự chung tay của cộng đồng doanh nghiệp đến định hướng chiến lược của ngành du lịch, Tây Ninh đang từng bước hình thành nền tảng vững chắc để “đánh thức” tiềm năng của Đờn ca tài tử Nam Bộ. Khi được đầu tư bài bản và khai thác đúng hướng, loại hình nghệ thuật này không chỉ tiếp tục được gìn giữ trong đời sống cộng đồng mà còn trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng, mang đậm dấu ấn văn hóa địa phương.

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, việc bảo tồn và phát huy Đờn ca tài tử không chỉ là trách nhiệm gìn giữ di sản, mà còn là giải pháp tạo dựng bản sắc riêng, nâng cao sức cạnh tranh cho du lịch Tây Ninh. Xa hơn, đó còn là hành trình để những thanh âm truyền thống tiếp tục lan tỏa trong đời sống hiện đại, kết nối quá khứ với hiện tại, góp phần định hình một hướng phát triển bền vững và giàu bản sắc.