Ukraine vẫn chưa phát triển được một mẫu UAV đánh chặn có khả năng hoạt động ổn định và trên quy mô lớn để đối phó các UAV tấn công sử dụng động cơ phản lực của Nga - theo Serhiy Beskrestnov, chuyên gia công nghệ Ukraine có biệt danh “Flash” và là cố vấn của Tổng thống Volodymyr Zelensky.

Theo trang Eurasiantimes, nhận định này được đưa ra trong bối cảnh Nga được cho là đang tăng tốc độ và mở rộng sử dụng các biến thể UAV Geran trang bị động cơ phản lực.

Gần đây, Bộ Quốc phòng Ukraine thông báo đã thử nghiệm và tiếp nhận mẫu UAV đánh chặn phản lực đầu tiên mang tên Alexa Spatium, được thiết kế để đối phó các UAV cảm tử Geran-3, Geran-4 và Geran-5. Tuy nhiên, những thông số quan trọng như tốc độ tối đa, tầm hoạt động và trần bay của mẫu UAV này chưa được công bố, khiến việc đánh giá năng lực thực tế còn hạn chế.

Trước đó, công ty UV Military Cluster của Ukraine cho biết đã phát triển mẫu UAV đánh chặn mang tên “Crazy”. Theo Militarnyi, thiết bị này có thể cất và hạ cánh thẳng đứng, mang tải trọng tối đa 0,5 kg, tầm bay tối đa 45 km và tầm hoạt động chiến thuật khoảng 25 km.

“Crazy” có thời gian hoạt động khoảng 30 phút và có thể hoạt động ở độ cao từ 200 m đến 10.000 m. UAV có thể được trang bị camera kỹ thuật số hoặc analog, camera ảnh nhiệt hay hệ thống quang học hoạt động trong điều kiện ánh sáng yếu.

Mẫu UAV này có hai phiên bản. Phiên bản tốc độ cao không có cánh được cho là có thể đạt khoảng 365 km/h, trong khi phiên bản có cánh đạt khoảng 310 km/h.

Khoảng cách về tốc độ

Trong một cuộc phỏng vấn với Radio NV, chuyên gia Beskrestnov cho biết các nhà sản xuất Ukraine chưa đáp ứng được những cam kết đưa UAV đánh chặn động cơ phản lực vào hoạt động trong mùa đông 2025-2026.

Theo ông, một số nhà sản xuất từng cho biết các hệ thống này có thể sẵn sàng trong vài tuần, nhưng những cuộc thử nghiệm sau đó cho thấy UAV đánh chặn chưa đạt tốc độ và các đặc tính kỹ thuật cần thiết để đối phó ổn định với những UAV Nga nhanh hơn.

EurAsian Times cho biết, Geran-3 được cho là có tốc độ khoảng 300-330 km/h, trong khi Geran-4 có thể đạt khoảng 450-500 km/h và hoạt động ở độ cao tới 5.000 m.

Đáng chú ý hơn, Geran-5 được cho là có thể đạt khoảng 600 km/h. Một mẫu UAV- tên lửa liên quan là Banderol cũng được báo cáo có tốc độ khoảng 500-600 km/h, tầm hoạt động lên tới 500 km và mang đầu đạn khoảng 114-150 kg.

Nếu các thông số trên được xác nhận, tốc độ cao sẽ làm bài toán đánh chặn trở nên phức tạp hơn. Một UAV đánh chặn không chỉ cần đạt tốc độ tương đương mục tiêu mà còn phải có đủ lợi thế về tốc độ để tiếp cận, bám đuổi và cơ động trong quá trình đánh chặn.

Một UAV đánh chặn hiệu quả trước mục tiêu bay ở tốc độ 500-600 km/h có thể cần đạt tốc độ khoảng 600 km/h hoặc cao hơn. Trong khi đó, tốc độ tối đa được công bố của “Crazy” thấp hơn đáng kể.

Điều này tạo ra một bài toán cả về kỹ thuật lẫn kinh tế. UAV đánh chặn giá rẻ có ưu thế khi được sử dụng để đối phó các UAV tấn công giá thấp và sản xuất hàng loạt. Nhưng khi mục tiêu có tốc độ ngày càng cao, UAV đánh chặn cũng phải được trang bị động cơ, khí động học, cảm biến và hệ thống điều khiển phức tạp hơn, kéo theo chi phí tăng lên.

Nga tăng cường sử dụng UAV phản lực

Theo Tổng cục Tình báo Quốc phòng Ukraine (HUR), sản lượng các UAV phản lực Geran-4 và Geran-5 của Nga hiện đã vượt sản lượng Geran-2.

Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ước tính Nga sản xuất khoảng 5.500 UAV mỗi tháng tính đến tháng 3/2026. Trong khi đó, HUR ước tính đến tháng 8, ngành công nghiệp Nga sản xuất khoảng 3.000 UAV cảm tử Geran-4/5 và khoảng 2.800 Geran-2 mỗi tháng.

Việc sử dụng UAV phản lực cũng tăng lên trong năm 2026. Theo số liệu được bài viết dẫn lại từ HUR, trong cả năm 2025, lực lượng Nga sử dụng khoảng 180 UAV phản lực. Đến đầu tháng 6/2026, con số này đã lên khoảng 1.400 chiếc.

Riêng trong tháng 7, số UAV phản lực được sử dụng được cho là cao gấp khoảng 5 lần tháng 6. Trong một số cuộc tập kích, UAV sử dụng động cơ phản lực chiếm khoảng 2/3 tổng số phương tiện được triển khai.

Các phương tiện truyền thông nhà nước Nga cũng đưa tin những UAV phản lực này được sử dụng nhằm vào các mục tiêu có giá trị cao hơn. RIA Novosti dẫn các nguồn Nga cho biết UAV phản lực và một số vũ khí chính xác được sử dụng nhằm vào các trung tâm ra quyết định, sở chỉ huy và các cơ sở quân sự khác.

Bài toán chi phí

Ukraine hiện phải dựa vào nhiều phương thức phòng không khác nhau để đối phó UAV tốc độ cao. Các máy bay chiến đấu, chủ yếu là F-16, có thể sử dụng tên lửa không đối không để đánh chặn những mục tiêu này. Các đơn vị mặt đất cũng sử dụng tên lửa phòng không vác vai (MANPADS) đối với những mục tiêu nằm trong phạm vi tác chiến phù hợp.

Tuy nhiên, cả hai phương án đều khó trở thành giải pháp chi phí thấp nếu phải đối phó với số lượng lớn UAV tấn công được sản xuất hàng loạt.

Sự xuất hiện ngày càng nhiều của các biến thể Geran sử dụng động cơ phản lực làm giảm đáng kể thời gian dành cho quá trình phát hiện, theo dõi và đánh chặn. Khác với các UAV Geran sử dụng động cơ piston có tốc độ thấp hơn, các biến thể phản lực có thể tiếp cận mục tiêu nhanh hơn và đặt ra yêu cầu cao hơn đối với hệ thống phòng không.

Theo EurAsian Times, việc các chương trình UAV đánh chặn của Ukraine chưa tạo ra một hệ thống có khả năng hoạt động quy mô lớn, vài tháng sau những thời hạn được công bố ban đầu, cho thấy thách thức trong việc phát triển một phương tiện vừa có tốc độ đủ cao, vừa có chi phí thấp.

Cuộc cạnh tranh vì vậy không chỉ nằm ở việc sản xuất thêm nhiều UAV tấn công. Nó ngày càng trở thành cuộc chạy đua giữa các UAV tấn công có tốc độ và khả năng ngày càng cao với những hệ thống đánh chặn đủ nhanh, hiệu quả và có chi phí phù hợp.