Thời gian qua, rất nhiều vụ việc liên quan đến lừa đảo người dân ra nước ngoài, chủ yếu là sang Campuchia làm việc với lời rủ rê, mời gọi hấp dẫn “việc nhẹ, lương cao”, “thu nhập nghìn đô”, “không cần bằng cấp”,… Những “chiếc bẫy” ngọt ngào giăng ra đã đẩy hàng nghìn người vào vòng xoáy bị lừa đảo, cưỡng bức lao động, thậm chí là mua bán người. Trong đó, đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa, trở thành mục tiêu chính của đối tượng tội phạm.
Theo số liệu từ Bộ Công an, trong thời gian từ năm 2020 – 2025, tại Việt Nam xảy ra 24.000 vụ lừa đảo qua mạng, gây thiệt hại gần 40.000 tỷ đồng. Bọn tội phạm sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi, nhưng thường tập trung vào 9 “chiêu” chính, trong đó “lừa đảo việc làm” - dẫn dụ nạn nhân bằng lời mời “việc nhẹ, lương cao” - là thủ đoạn xuất hiện nhiều thứ hai.
Các đối tượng lừa đảo thường lợi dụng tâm lý mong muốn đổi đời nhanh của người dân, đặc biệt là bà con ở vùng sâu, vùng xa, những người còn hạn chế về thông tin để tung ra chiêu bài này. Chúng sử dụng mạng xã hội, đưa ra những lời “hứa hẹn” hấp dẫn như: Công việc ổn định, thu nhập cao, không yêu cầu trình độ, bao ăn ở, thậm chí hỗ trợ chi phí đi lại. Đáng chú ý, các đối tượng lừa đảo thường dùng “chiêu bài tâm lý” như thông qua người quen, người cùng địa phương, hoặc những đối tượng từng là nạn nhân, bị ép quay lại làm “cò mồi”, nhằm tạo dựng lòng tin để lôi kéo thêm người.
Sau khi tạo được lòng tin, chúng yêu cầu nạn nhân nộp các khoản “phí” như phí hồ sơ, phí môi giới, tiền đặt cọc, hoặc dụ dỗ sang địa bàn khác, rồi tìm cách chiếm đoạt tài sản, thậm chí ép buộc lao động trái pháp luật. Thủ đoạn này ngày càng tinh vi, được che đậy bằng vỏ bọc doanh nghiệp hoặc cá nhân “tuyển dụng” chuyên nghiệp, khiến nhiều người “sập bẫy”.
Nên, “việc nhẹ, lương cao” đâu chưa thấy, chỉ thấy hậu quả nhãn tiền. Nạn nhân khi sang đến nơi, lập tức bị tước đoạt giấy tờ tùy thân, hạn chế liên lạc. Các đối tượng lừa đảo sử dụng bạo lực, đe dọa để cưỡng ép nạn nhân làm việc, chủ yếu là tham gia các hoạt động lừa đảo trực tuyến. Nhiều trường hợp không đạt “chỉ tiêu” bị đánh đập, bỏ đói, tra tấn, hoặc bị bán qua nhiều tổ chức khác nhau. Cuối cùng, để dồn ép nạn nhân đến bước đường cùng, chúng sẽ “đòi tiền chuộc”. Có nạn nhân bị đối tượng lừa đảo đòi đưa tiền chuộc lên tới hàng trăm triệu đồng.
Trước tình trạng này, nhiều giải pháp đã được cơ quan chức năng đưa ra. Nhiều vụ việc đã bị xử lý nghiêm, từ phạt hành chính đến truy cứu trách nhiệm hình sự, tuỳ từng mức độ vi phạm. Nhiều kẻ đã phải trả giá cho hành vi tội ác của mình. Nhiều nạn nhân đã được các lực lượng chức năng hỗ trợ đưa về địa phương an toàn. Không ít người trong số đó dù đã trở về nhà, nỗi ám ảnh về một “thiên đường” không có thật vẫn luôn hiện hữu.
Nhưng tại sao, mặc dù các cơ quan chức năng và báo chí đã liên tục cảnh báo về các đường dây lừa đảo tuyển dụng lao động ra nước ngoài với chiêu trò “việc nhẹ, lương cao”, nhiều người vẫn “sập bẫy”.
Tại Đồng Tháp, tỉnh có đường biên giới với Prey Veng (Campuchia) dài hơn 50 km, từ tháng 1/2026 đến nay, Bộ đội Biên phòng đã phát hiện, xử lý nhiều vụ nhập cảnh trái phép với trên 40 đối tượng. Lực lượng này cũng phối hợp với các lực lượng liên quan tổ chức tiếp nhận 160 công dân Việt Nam do lực lượng chức năng Campuchia trao trả, trong đó, nhiều trường hợp bị lừa đảo sang Campuchia làm “việc nhẹ, lương cao”.
Tháng 7/2025, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đồng Nai phối hợp với các cơ quan liên quan tiếp nhận trên 80 công dân Việt Nam do cơ quan chức năng Campuchia bàn giao. Những công dân này đến từ nhiều tỉnh, thành phố, trong đó có các tỉnh như: An Giang, Gia Lai, Lâm Đồng, Đắk Lắk, Đồng Nai…, bị tạm giữ tại tỉnh Kratie do có “hoạt động tội phạm, lừa đảo trực tuyến”. Công an tỉnh Đồng Nai cũng vào cuộc xác minh và xử lý nghiêm cá nhân, tổ chức hoạt động lừa đảo trực tuyến, tổ chức lôi kéo công dân Việt Nam với chiêu bài “tìm việc làm trên mạng” và “việc nhẹ lương cao”, rồi xuất cảnh trái phép, nhưng thực chất là làm việc tại các “trung tâm lừa đảo trực tuyến”, “casino trá hình”…
Thực tế cho thấy, đây không phải chỉ là những vụ việc đơn lẻ, mà là một loại tội phạm có tổ chức, hoạt động xuyên quốc gia, có sự câu kết chặt chẽ. Các đối tượng sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi: Tạo lập các tài khoản mạng xã hội giả mạo, đăng tải thông tin tuyển dụng hấp dẫn, dàn dựng quy trình tuyển chọn bài bản, thậm chí tổ chức đưa đón nạn nhân xuất cảnh trái phép.
Một thực tế đáng lên án là, lợi dụng điều kiện kinh tế - xã hội ở một số địa bàn người dân tộc thiểu số còn khó khăn, việc làm tại chỗ hạn chế, thu nhập không ổn định, các đối tượng đã thực hiện hành vi lôi kéo, dụ dỗ người dân. Trong khi đó, trình độ dân trí của một bộ phận người dân còn thấp, khả năng tiếp cận thông tin và hiểu biết pháp luật còn hạn chế, dễ bị tác động bởi những lời mời gọi hấp dẫn mà không kiểm chứng.
Nguy hiểm hơn, các đối tượng tội phạm trong nước còn câu kết với những phần tử phản động ở nước ngoài nhằm công kích, phá hoại chính sách ưu việt về mọi mặt của Đảng, Nhà nước, Chính phủ đối với đồng bào dân tộc thiểu số; gây ảnh hưởng tới khối đại đoàn kết toàn dân tộc, hòng lôi kéo người những người dân tộc thiểu số nhẹ dạ cả tin. Đây là tội ác không gì có thể dung thứ được.
Để đấu tranh, ngăn chặn loại tội phạm này, nhiệm vụ không chỉ là của lực lượng chức năng, mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Trong đó, đặc biệt chú trọng ngăn ngừa “bẫy việc nhẹ, lương cao” với đồng bào dân tộc thiểu số, không để đồng bào bị kẻ xấu lợi dụng.
Nhưng trong khi các lực lượng chức năng thực hiện các biện pháp nghiệp vụ của mình, thì người dân, nhất là với đồng bào dân tộc thiểu số, việc nâng cao nhận thức, trang bị kiến thức pháp luật và kỹ năng sống là yếu tố then chốt để tự bảo vệ mình. Bởi thực tế, không có bất cứ việc nhẹ nào mà lương lại quá cao, không cần trình độ. Cũng không có giấc mơ đổi đời hay “thiên đường” nào bắt đầu bằng việc xuất cảnh trái phép. Nếu thấy ai hứa hẹn “làm ít, tiền nhiều”, lo cho ăn ở, đi lại mà không rõ ràng giấy tờ thì phải cảnh giác ngay.
Khi có người đến tuyển dụng hoặc rủ đi làm, cần hỏi rõ thông tin: Làm việc ở đâu, công ty nào, có hợp đồng hay không. Việc nhờ cán bộ xã, thôn, bản, phum, sóc, lực lượng công an địa phương xem giúp thông tin đó có đúng không là cần thiết để tránh rủi ro. Không nên tự ý đi theo người lạ, nhất là đi xa khỏi địa phương.
Trong xã hội mà công nghệ đang rất phát triển, các hình thức lừa đảo trực tuyến ngày càng nở rộ, việc tỉnh táo trước các trang mạng xã hội càng cần được coi trọng. Khi nhận được tin nhắn, cuộc gọi lạ trên điện thoại hoặc mạng xã hội, tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, không gửi ảnh giấy tờ, không chuyển tiền. Khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo, cần báo ngay cho công an hoặc chính quyền nơi gần nhất để kịp thời ngăn chặn.
Chỉ khi bà con tự nâng cao cảnh giác và cùng chung tay với chính quyền, các lực lượng chức năng, thì những chiêu trò lừa đảo “việc nhẹ, lương cao” mới không còn đất sống.
