Theo truyền thuyết trong sách Lĩnh Nam chích quái ghi lại, Lạc Long Quân – giống Rồng, lấy Âu Cơ – giống Tiên, đẻ ra một bọc trăm trứng, sau nở ra 100 người con trai. Do cha là nòi rồng, đứng đầu thủy tộc, mẹ là giống tiên, sống ở trên đất, tuy âm dương hợp lại mà sinh ra con, nhưng thủy hỏa tương khắc nên khó ở lâu với nhau được, Lạc Long Quân bèn đem 50 người con xuống biển, Âu Cơ cùng 50 người con ở trên đất, chia nhau trị các xứ, với lời hẹn ước “lên núi, xuống bể, hữu sự báo cho nhau biết, đừng quên”. Âu Cơ và 50 người con lên ở đất Phong Châu (thuộc tỉnh Phú Thọ ngày nay), tôn người con cả lên làm vua, hiệu là Hùng Vương, lấy tên nước là Văn Lang.
Đối với cộng đồng các làng xung quanh đền Hùng, Hùng Vương còn là thần tổ gắn với nghề nông, dạy dân cày ruộng, cấy lúa, ban linh khí cho đất đai, nhà cửa, cây trồng, vật nuôi sinh sôi nảy nở, mùa màng bội thu. Từ hàng nghìn năm qua, hết thế hệ này qua thế hệ khác, người Việt ở vùng đất Tổ Phú Thọ, nơi có Đền Hùng linh thiêng và nhân dân trên khắp mọi miền của đất nước, cùng đông đảo người Việt Nam ở nước ngoài, đã sáng tạo, thực hành, vun đắp và lưu truyền Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương để thể hiện sự biết ơn với vị thủy tổ. Từ năm 2013, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc (UNESCO) đã vinh danh Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Với dòng dõi “con Rồng cháu Tiên” đó, những người con của dân tộc Việt Nam tự hào có chung một nguồn cội, có một tình cảm gắn kết thiêng liêng hai chữ “đồng bào” xuất phát từ nghĩa gốc “chung một bọc”. Trải qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái đó trở thành một truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta. Ngày nay, trong công cuộc phát triển đất nước, tinh thần đoàn kết tiếp tục được phát huy giá trị như lời của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công”. Như câu ca dao “Nhiễu điều phủ lấy giá gương. Người trong một nước phải thương nhau cùng”, trong đời sống hàng ngày cũng như khi có thiên tai, địch họa, tình nghĩa đồng bào là cơ sở cho những hành động “lá lành đùm lá rách”. Không chỉ ở trong nước mà người Việt Nam ở nước ngoài cùng tích cực ủng hộ, giúp đỡ đồng bào gặp khó khăn hoạn nạn…
Lấy cái tốt để đẩy lùi cái xấu. Những tấm gương tốt, những hành động đẹp cần được nhân rộng trong xã hội. Dư luận đang bức xúc trước những hành vi vi phạm về an toàn vệ sinh thực phẩm như trộn pin vào cà phê, hay thuốc chữa bệnh ung thư bằng bột than, những hành vi bạo lực trong học đường, bạo lực với các thày thuốc… Đó là những hành vi đi ngược lại truyền thống tốt đẹp của dân tộc, cần phải bị xử lý nghiêm khắc, bị xã hội lên án.
Bởi vậy, ngày Giỗ Tổ - ngày quốc lễ hằng năm là dịp để chúng ta thắp một nén hương tri ân tưởng nhớ tổ tiên, là dịp để mỗi người tự nhắc nhở mình, giáo dục con cháu về một truyền thống đoàn kết, nhân ái, chứ không phải là nơi đi mưu cầu danh lợi, “buôn thần, bán thánh”.
