Hình minh hoạ tàu hàng container. Ảnh: Reuters/TTXVN
Theo tờ The New York Times, Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thuộc Liên hợp quốc cho biết vụ tập kích hôm 5/5 khiến 8 thủy thủ trên tàu container San Antonio bị thương. Con tàu thuộc sở hữu của hãng vận tải biển Pháp CMA CGM, một trong những tập đoàn logistics hàng đầu thế giới.
Theo giới chức quốc tế, Iran thời gian qua liên tục nhắm mục tiêu vào các tàu cố gắng đi qua eo biển Hormuz mà không có sự cho phép hoặc phối hợp với Tehran.
Mỹ và chủ tàu bất đồng về cơ chế bảo vệ
Vụ tấn công xảy ra chỉ ít ngày sau khi chính quyền Tổng thống Donald Trump triển khai chiến dịch quân sự quy mô lớn mang tên “Dự án Tự do”, với mục tiêu hộ tống và bảo vệ các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, quân đội Mỹ và CMA CGM lại đưa ra những tuyên bố trái ngược về việc tàu San Antonio có tuân thủ quy trình bảo vệ của chiến dịch này hay không.
Một quan chức quân đội Mỹ cho biết tàu Pháp đã không thực hiện đầy đủ các thủ tục đăng ký và hướng dẫn cụ thể của Dự án Tự do. Theo người này, khi bị tấn công, con tàu đã yêu cầu Oman hỗ trợ thay vì liên hệ với lực lượng Mỹ.
Ngược lại, CMA CGM khẳng định hành trình của San Antonio được thực hiện trong khuôn khổ chiến dịch Dự án Tự do và có sự phối hợp với Cơ quan Hợp tác và Hướng dẫn Hàng hải của Hải quân Mỹ.
Trong tuyên bố, hãng vận tải Pháp cho biết chuyến đi được thực hiện phù hợp nghiêm ngặt với các hướng dẫn và quy trình được yêu cầu.
CMA CGM cũng xác nhận toàn bộ thủy thủ bị thương đã được sơ tán và chăm sóc y tế.
Eo biển Hormuz gần như tê liệt
Các cuộc tấn công liên tiếp khiến lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz giảm mạnh. Đây là tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới, nơi phần lớn dầu mỏ và khí đốt từ Trung Đông được đưa ra thị trường toàn cầu.
Theo S&P Global Market Intelligence, trong ngày 6/5 không có tàu nào đi qua eo biển Hormuz. Trước khi xung đột bùng phát, trung bình khoảng 130 tàu lưu thông qua khu vực này mỗi ngày.
Sự gián đoạn đã tác động mạnh đến thị trường năng lượng toàn cầu, đẩy giá xăng, dầu diesel và nhiên liệu hàng không tăng vọt trong những tuần gần đây.
Giới phân tích cho rằng Iran đang sử dụng quyền kiểm soát thực tế tại Hormuz như một quân bài chiến lược trong đàm phán với Mỹ. Nếu đạt được thỏa thuận hòa hoãn, việc nhanh chóng mở lại tuyến hàng hải này sẽ là ưu tiên hàng đầu nhằm khôi phục dòng chảy dầu khí toàn cầu.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei ngày 6/5 cho biết Tehran đang xem xét đề xuất từ phía Mỹ nhằm chấm dứt xung đột. Tuyên bố được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Trump tiếp tục gây sức ép, cảnh báo khả năng nối lại hành động quân sự nếu Iran không chấp nhận một thỏa thuận.
Nỗi lo an toàn của giới hàng hải
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết hai tàu treo cờ Mỹ đã đi qua eo biển Hormuz an toàn hôm 4/5 dưới sự bảo vệ của Dự án Tự do. Tuy nhiên, ngay sau vụ tấn công tàu San Antonio, Tổng thống Trump thông báo tạm dừng chiến dịch hộ tống trong thời gian ngắn để chờ cơ hội đàm phán.
Rosemary Kelanic, Giám đốc tổ chức nghiên cứu Defense Priorities, nhận định chiến dịch của Mỹ nhằm tạo niềm tin rằng việc đi qua Hormuz đã an toàn hơn. Tuy nhiên, vụ tập kích nhằm vào tàu San Antonio gần như ngay lập tức phủ nhận điều đó.
Tổ chức Hàng hải Quốc tế cho biết đã có 32 tàu bị tấn công kể từ khi chiến sự bùng phát, khiến 10 thủy thủ thiệt mạng.
CMA CGM hiện sở hữu hơn 650 tàu trên toàn cầu và đạt doanh thu hơn 50 tỷ USD trong năm ngoái. Một tàu khác của hãng là Everglade cũng từng bị tấn công hồi tháng trước.
Jacqueline Smith, điều phối viên hàng hải thuộc Liên đoàn Công nhân Vận tải Quốc tế, cho rằng tàu San Antonio lẽ ra không nên cố vượt eo biển trong điều kiện hiện nay. Theo bà, “không một thủy thủ hay con tàu nào nên được yêu cầu đi qua eo biển Hormuz nếu chưa có bảo đảm an toàn tuyệt đối”.
Pháp điều nhóm tác chiến tàu sân bay
Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Pháp thông báo đang điều nhóm tác chiến tàu sân bay Charles de Gaulle tới Biển Đỏ nhằm chuẩn bị cho khả năng mở lại tuyến hàng hải Hormuz trong tương lai gần.
Theo Paris, tàu sân bay chủ lực của hải quân Pháp hiện đang di chuyển qua kênh đào Suez để sẵn sàng hỗ trợ bảo đảm tự do hàng hải nếu một thỏa thuận ngừng xung đột được thiết lập.
Trước khi chiến sự nổ ra, các tàu thương mại có thể tự do đi qua eo biển Hormuz mà không cần xin phép bất kỳ quốc gia nào. Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, Iran tìm cách khẳng định vai trò kiểm soát tuyến đường này.
Tehran đã yêu cầu các công ty vận tải phải tuân thủ quy định do một cơ quan mới mang tên “Cơ quan quản lý eo biển vịnh Ba Tư” ban hành.
Lực lượng Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran ngày 6/5 cũng tuyên bố trên mạng xã hội X rằng họ sẽ bảo đảm an toàn cho các tàu tuân thủ quy định của Iran khi mối đe dọa từ Mỹ được vô hiệu hóa.