Các tay súng Houthi tại Yemen. Ảnh: AFP/TTXVN (không được phép sử dụng, chia sẻ bởi bên thứ ba)
Kênh RT của Liên bang Nga chiều 10/9 dẫn thông tin truyền thông cùng ngày công bố cho biết lực lượng Houthi ở Yemen đã chiếm thành phố chiến lược al-Makha (Mocha) bên bờ Biển Đỏ và đang tiến về phía eo biển Bab al-Mandeb.
Theo hãng tin Reuters của Anh, Houthi đã đẩy lực lượng chính phủ thân Saudi Arabia ra khỏi Mocha sau nhiều ngày giao tranh ác liệt, giành quyền kiểm soát cả thành phố lẫn cảng biển.
Trong khi đó, các nhân chứng nói với hãng tin AFP của Pháp rằng họ nhìn thấy các tay súng Houthi tiến vào thành phố hôm 10/9 và hô vang “Cái chết cho nước Mỹ, cái chết cho Israel”.
Houthi cũng được cho là đã tấn công quần đảo Hanish có vị trí chiến lược, đẩy lực lượng chính phủ lùi xa hơn về phía nam.
Một nguồn tin quân sự giấu tên tuyên bố nhóm này đã chiếm đảo Zuqar sau các cuộc tấn công bằng rocket và một cuộc đổ bộ đường biển.
Các nguồn tin cho biết việc kiểm soát khu vực này sẽ củng cố vị thế của Houthi ở phía Yemen của eo biển Bab al-Mandeb, có khả năng cắt đứt các tuyến tiếp tế của chính phủ và khiến các lực lượng thân Saudi Arabia mất đi một trung tâm hậu cần quan trọng.
Chính phủ Yemen được quốc tế công nhận chưa xác nhận việc Mocha bị chiếm. Tuy nhiên, Trung tướng Tareq Saleh, người có lực lượng kiểm soát thành phố này, cho biết trước đó vào hôm 10/9 rằng ông đã ra lệnh cho lực lượng của mình “tổ chức lại đội ngũ và thiết lập một trung tâm chỉ huy thay thế tại một địa điểm an toàn”.
Bước tiến được đưa tin này đánh dấu sự leo thang mạnh mẽ sau khoảng bốn năm tương đối yên ắng kể từ thỏa thuận ngừng bắn do Liên hợp quốc làm trung gian vào năm 2022.
Trước đó, Houthi đã giao tranh với chính phủ Yemen được quốc tế công nhận kể từ khi chiếm thủ đô Sanaa vào năm 2014, khiến một liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu can thiệp.
Theo chính phủ Yemen được quốc tế công nhận, căng thẳng bùng phát trở lại vào tháng 7 sau khi lực lượng của họ tấn công sân bay Sanaa nhằm ngăn một máy bay Iran chở phái đoàn Houthi hạ cánh.
Houthi quy trách nhiệm cho Saudi Arabia, tuyên bố giai đoạn giảm leo thang đã chấm dứt và sau đó thông báo áp đặt phong tỏa hải quân đối với vương quốc này.
Đến giữa tháng 8, nhóm này đã tiến hành các cuộc tấn công phối hợp bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái (UAV) nhằm vào các căn cứ của chính phủ Yemen thân Saudi Arabia; lực lượng chính phủ sau đó tiến hành các cuộc phản công tại một số tỉnh.
Giao tranh leo thang mạnh vào đầu tuần này. Vào hôm 8/9, Houthi tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng và các cơ sở hạ tầng khác ở miền Nam Saudi Arabia, trong đó có các cơ sở thuộc Saudi Aramco, nhà sản xuất dầu lớn nhất nước này.
Houthi tuyên bố chiến dịch này là hành động trả đũa các cuộc không kích của Saudi Arabia tại Yemen, đồng thời cáo buộc Riyadh đã tiến hành 121 cuộc không kích trong ba ngày trước đó.
Theo hãng thông tấn Saba do Houthi kiểm soát, máy bay Saudi Arabia đã thực hiện thêm 40 cuộc không kích tại bốn tỉnh của Yemen vào hôm 10/9.
Tàu thuyền di chuyển trên Biển Đỏ. Ảnh: IRNA/TTXVN
Cuộc chiến giành quyền kiểm soát bờ Biển Đỏ của Yemen có những tác động vượt xa phạm vi quốc gia này.
Eo biển Bab al-Mandeb nối Biển Đỏ với Vịnh Aden và Ấn Độ Dương, đồng thời là tuyến đường vận chuyển khoảng 10% thương mại hàng hải toàn cầu.
Tầm quan trọng của eo biển Bab al-Mandeb đối với các thị trường năng lượng đã tăng mạnh kể từ khi cuộc chiến Mỹ-Israel chống Iran bùng nổ vào ngày 28/2 và eo biển Hormuz rơi vào tình trạng bị phong tỏa trên thực tế, buộc Saudi Arabia, một trong những nước xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới, phải phụ thuộc nhiều hơn vào các tuyến xuất khẩu qua Biển Đỏ.
Tập đoàn Saudi Aramco ngày càng chuyển hướng dầu thô qua đường ống xuyên quốc gia tới cảng Yanbu trên Biển Đỏ.
Khối lượng dầu được bốc lên tàu tại đây đạt trung bình hơn 4 triệu thùng/ngày kể từ tháng 6, cao hơn gấp bốn lần mức của năm ngoái.
Lượng dầu thô Saudi Arabia được vận chuyển qua eo biển Bab al-Mandeb trong khoảng thời gian từ tháng 3 đến giữa tháng 7 cao gấp tám lần so với cùng kỳ năm 2025, khiến nguy cơ gián đoạn hoạt động tại tuyến hàng hải này trở thành mối đe dọa ngày càng lớn đối với xuất khẩu dầu của Saudi Arabia.
Houthi từng gây gián đoạn tuyến đường thủy này trước đây, khi liên tục tấn công hoạt động hàng hải trên Biển Đỏ trong năm 2023, với tuyên bố rằng các hành động này nhằm ủng hộ người Palestine trong cuộc chiến của Israel tại Gaza.
Bất chấp các hành động thù địch tái diễn, Riyadh cho rằng giải pháp ngoại giao vẫn còn khả thi. Đầu tuần này, Ngoại trưởng Saudi Arabia, Hoàng tử Faisal bin Farhan Al Saud, cáo buộc Houthi đặt “những lợi ích hạn hẹp của họ” lên trên lợi ích của Yemen, nhưng nhấn mạnh rằng “con đường ngoại giao vẫn chưa khép lại”.