Vệ tinh do thám Ofek 19 của Israel. Ảnh: Bộ Quốc phòng Israel
Trong cuộc trả lời phỏng vấn độc quyền với báo The Jerusalem Post, Chuẩn tướng Yael Grosman, Cục trưởng Công nghệ và Chuyển đổi số của IDF, cho biết quân đội Israel đang tiến hành cuộc tái cấu trúc quy mô lớn để thích ứng với "cuộc cách mạng dữ liệu" đang làm thay đổi bản chất chiến tranh.
Bà Grosman nói: "Bối cảnh chiến tranh đang thay đổi. Chúng tôi phải bảo đảm dữ liệu và năng lực tác chiến được cung cấp ở mọi nơi, không chỉ phục vụ cuộc chiến đã qua mà còn cho những cuộc chiến trong tương lai. Điều đó đòi hỏi quân đội phải được tổ chức theo một cách hoàn toàn khác".
Theo nữ Chuẩn tướng Israel, Tổng tham mưu trưởng IDF Eyal Zamir đã xác định không gian là một trong những ưu tiên chiến lược trong kế hoạch phát triển quân đội giai đoạn 5 năm tới. Kể từ tuyên bố này, các chương trình không gian của Israel đã nhận được thêm nhiều nguồn lực và ngân sách.
Israel bắt đầu phát triển công nghệ không gian từ khoảng 45 năm trước và hiện đã đạt nhiều bước tiến trong lĩnh vực vệ tinh trinh sát cũng như thông tin liên lạc quân sự.
Bộ Quốc phòng Israel cho biết trong chiến dịch kéo dài 12 ngày nhằm vào Iran năm 2025, các vệ tinh của nước này đã thu thập hơn 12.000 bức ảnh mục tiêu. Đến cuộc chiến với Iran năm 2026, con số này tăng lên hơn 50.000 ảnh.
Theo bà Grosman, hệ thống vệ tinh hiện đại cho phép Không quân Israel triển khai năng lực xử lý dữ liệu khổng lồ ở khoảng cách hàng nghìn km ngoài biên giới. Trong tương lai, Israel sẽ tiếp tục phát triển các vệ tinh có khả năng mang nhiều tải trọng hơn nhằm truyền tải lượng dữ liệu lớn hơn và thực hiện nhiều nhiệm vụ quân sự mới trong không gian.
Bên cạnh cơ hội, không gian cũng đang trở thành một mặt trận mới với nhiều rủi ro. Nga, Trung Quốc và Iran đều được cho là đang phát triển các năng lực gây nhiễu, vô hiệu hóa hoặc tấn công vệ tinh đối phương. Bà Grosman nhấn mạnh: Chúng tôi đang phối hợp chặt chẽ với Bộ Quốc phòng và toàn bộ hệ thống quốc phòng để xây dựng các năng lực đối phó".
Song song với chiến lược không gian, cuối năm 2025, IDF cũng tái tổ chức Cục Chỉ huy - Điều khiển - Thông tin và Phòng thủ mạng (C4I), thành lập lữ đoàn chuyên trách AI cùng một đơn vị tác chiến phổ điện từ mang tên Sfeira nhằm tăng cường năng lực chiến tranh điện tử.
Theo các quan chức quân đội, trong cuộc chiến với Iran năm 2025, khoảng 25% trong tổng số 1.100 máy bay không người lái (UAV) được phóng về phía Israel đã bị Tiểu đoàn Tác chiến Phổ điện từ 5114 vô hiệu hóa bằng các biện pháp tác chiến điện tử thay vì sử dụng hỏa lực truyền thống.
Bà Grosman cho biết kinh nghiệm từ các chiến dịch quân sự gần đây đã giúp IDF xây dựng một "nhà máy dữ liệu" quy mô lớn, kết nối cơ sở dữ liệu của không quân, tình báo và lục quân trên cùng một kiến trúc số thống nhất.
Theo bà, hệ thống này cho phép Israel xử lý và truyền tải lượng dữ liệu khổng lồ qua khoảng cách rất xa, giúp các chiến trường ở khu vực Trung Đông được quản lý gần như tương đương các khu vực sát biên giới.
Một trọng tâm khác của IDF là ứng dụng AI trong tác chiến. Theo bà Grosman, lữ đoàn AI mới thành lập đang đánh giá toàn bộ nhu cầu công nghệ của quân đội, từ trung tâm dữ liệu, phần mềm đến các mô hình AI phục vụ chiến trường.
Quân đội Israel cho rằng việc kết hợp AI, an ninh mạng và điện toán lượng tử sẽ tạo ra bước chuyển căn bản trong chiến tranh những năm tới, đồng thời khẳng định quân đội có lợi thế riêng để phát triển AI so với khu vực dân sự.
Trong lĩnh vực an ninh mạng, IDF chuyển trọng tâm từ phòng thủ thụ động sang chủ động phát hiện và ngăn chặn các cuộc tấn công ngay từ bên ngoài hệ thống, thay vì chỉ bảo vệ các mạng nội bộ.
Bà Grosman cũng nhấn mạnh vai trò ngày càng lớn của AI trong việc đối phó với mối đe dọa từ UAV. Toàn bộ dữ liệu thu thập từ các cảm biến đều được đưa vào hệ thống phân tích tập trung, giúp nhận diện quỹ đạo bay, mô hình hoạt động và các kịch bản tấn công của đối phương.
Tuy vậy, IDF cũng thừa nhận vẫn chưa có giải pháp toàn diện để đối phó với các UAV FPV - loại máy bay không người lái điều khiển trực tiếp với chi phí thấp nhưng hiệu quả cao trên chiến trường. Theo quân đội Israel, có thể phải mất thêm vài năm nữa mới xây dựng được năng lực phòng thủ hoàn chỉnh trước mối đe dọa mới này.
Cùng với việc mở rộng các chương trình không gian, AI và tác chiến điện tử, IDF cũng đang hoàn tất việc chuyển nhiều đơn vị công nghệ đến cơ sở mới tại khu vực Beersheba ở miền Nam Israel, kỳ vọng tạo ra một trung tâm công nghệ quân sự hiện đại, đóng vai trò nòng cốt trong quá trình chuyển đổi số của quân đội trong những năm tới.