Theo phân tích của California Tax Foundation, kế hoạch áp thuế một lần 5% đối với các tỷ phú nhằm huy động khoảng 100 tỷ USD cho giáo dục và y tế có thể dẫn đến việc thất thu lên đến 4,5 tỷ USD mỗi năm. Nguyên nhân chính không phải từ bản thân khoản thuế, mà từ khả năng các cá nhân giàu có rời khỏi tiểu bang miền Tây này, kéo theo sự sụt giảm lâu dài trong nguồn thu từ thuế thu nhập.
Đề xuất này do nghiệp đoàn nhân viên công quyền SEIU-UHW khởi xướng, dự kiến sẽ được đưa ra trưng cầu dân ý vào mùa Thu năm 2026. Những người ủng hộ cho rằng đây là biện pháp cần thiết nhằm thu hẹp bất bình đẳng và bảo đảm nguồn tài trợ cho các dịch vụ công cộng trong bối cảnh ngân sách bị siết chặt.
Tuy nhiên, các dấu hiệu ban đầu cho thấy một số nhân vật có tài sản lớn trong ngành công nghệ đã rời khỏi California hoặc đang chuẩn bị chuyển đi, trong đó có những tên tuổi như Larry Page và Sergey Brin (đồng sáng lập Google), Peter Thiel (đồng sáng lập PayPal) và Mark Zuckerberg (ông chủ của META).
Giới phân tích cảnh báo rằng hệ quả dài hạn có thể vượt xa lợi ích ngắn hạn, khi việc mất đi những cá nhân có thu nhập cao đồng nghĩa với việc giảm sút nguồn thu thuế ổn định trong tương lai. Khi các tỷ phú thiết lập cư trú tại tiểu bang khác, họ chỉ còn phải đóng thuế cho phần thu nhập phát sinh tại California, vốn chiếm tỷ lệ rất nhỏ.
Các kịch bản được mô phỏng cho thấy nếu xu hướng di chuyển gia tăng, California có thể mất từ 978 tỷ USD đến 1.230 tỷ USD trong cơ sở tài sản chịu thuế. Trong trường hợp xấu nhất, tiểu bang có thể thất thu khoảng 3,09 tỷ USD/năm chỉ riêng từ thuế thu nhập, chưa kể các tác động lan tỏa đến tiêu dùng và hoạt động kinh tế.
Ngoài ra, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng khi các doanh nhân giàu có rời khỏi California, số lượng việc làm tại các doanh nghiệp do họ kiểm soát có thể giảm đến 33%, kéo theo suy giảm đầu tư và tăng trưởng kinh tế.
Trong khi đó, Thống đốc Gavin Newsom đã bày tỏ sự hoài nghi đối với loại thuế này, cho rằng việc thực thi sẽ gặp nhiều khó khăn và dễ đối diện thách thức pháp lý. Ông cũng khẳng định sẽ hành động để bảo vệ nền tài chính của bang.
Cuộc tranh luận xoay quanh đề xuất thuế tài sản tại California tiếp tục phản ánh một vấn đề rộng lớn hơn trong quản trị kinh tế hiện đại: làm thế nào để cân bằng giữa nhu cầu tài trợ cho dịch vụ công và việc duy trì môi trường đầu tư cạnh tranh.
