Đổi mới quản trị tài chính từ yêu cầu chuyển đổi số
Một số chuyên gia tài chính cho rằng, công nghệ và dữ liệu cần trở thành nền tảng nâng cao chất lượng quản trị, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Doanh nghiệp không chỉ dừng ở ứng dụng công nghệ, quá trình này đòi hỏi đổi mới tư duy điều hành, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, kiểm soát rủi ro và khai thác dữ liệu để tạo động lực tăng trưởng bền vững.
Đối với doanh nghiệp tư nhân, yêu cầu này đặt ra từ chính hoạt động quản trị và sử dụng nguồn lực. Khi cạnh tranh ngày càng phụ thuộc vào năng suất, công nghệ và khả năng khai thác dữ liệu, phương thức điều hành dựa trên thông tin phân tán, kinh nghiệm đơn thuần không còn đáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển. Đặc biệt, quản trị tài chính cần chuyển từ chức năng ghi nhận thu, chi sang vai trò cung cấp thông tin, dự báo và hỗ trợ ra quyết định chiến lược.
Theo TS. Trần Văn Thế, Chủ tịch Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển INDEL, doanh thu, lợi nhuận và dòng tiền thực tế là những chỉ tiêu khác nhau. Doanh nghiệp có thể ghi nhận lợi nhuận nhưng vẫn gặp khó khăn thanh toán khi vốn bị chiếm dụng trong công nợ, hàng tồn kho hoặc các dự án chưa đến thời điểm thu hồi.
Đây không đơn thuần là vấn đề kế toán mà phản ánh chất lượng tăng trưởng. Vì vậy, doanh nghiệp cần chủ động dự báo dòng tiền, xây dựng các kịch bản tài chính và cân đối kỳ hạn sử dụng vốn với kỳ hạn huy động.
Ở góc độ huy động nguồn lực, chuyên gia kinh tế Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi nhấn mạnh vai trò của cổ phiếu, trái phiếu bên cạnh tín dụng ngân hàng. “Đa dạng hóa nguồn vốn sẽ giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào một kênh huy động, nhưng mỗi công cụ đều có chi phí và trách nhiệm riêng. Việc lựa chọn cấu trúc vốn cần căn cứ vào năng lực tạo dòng tiền, mức độ chấp nhận rủi ro và định hướng phát triển dài hạn”, ông Nguyễn Quang Huy chia sẻ.
Đặc biệt, sự minh bạch thông tin, sử dụng vốn đúng mục đích và thực hiện đầy đủ cam kết là điều kiện quan trọng để củng cố niềm tin của nhà đầu tư. Khi dữ liệu tài chính được kết nối và khai thác hiệu quả, doanh nghiệp có thêm cơ sở đánh giá hiệu quả đầu tư, nhận diện bất cập và điều chỉnh chiến lược sử dụng vốn.
Số hóa gắn với kỷ luật và trách nhiệm quản trị
Chuyển đổi số trong tài chính không chỉ là đầu tư phần mềm mà quan trọng là chuẩn hóa quy trình và nâng cao chất lượng dữ liệu. Việc kết nối thông tin bán hàng, kế toán, ngân hàng và kho giúp doanh nghiệp theo dõi dòng tiền, nhận diện chênh lệch, dự báo nguy cơ thiếu hụt và kiểm soát nghĩa vụ thanh toán kịp thời.
Tuy nhiên, công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi dữ liệu đầu vào chính xác, quy trình thống nhất và trách nhiệm giữa các bộ phận được phân định rõ ràng. Nếu tự động hóa một quy trình thiếu kiểm soát, sai sót có thể lan rộng nhanh hơn.
Theo ông Trần Quang Dũng, CEO Công ty TNHH Luật và Kế toán MVA Việt Nam, vai trò của nền tảng pháp lý, quản trị thuế và văn hóa tuân thủ có ý nghĩa rất quan trọng. Những rủi ro tài chính có thể bắt nguồn từ việc người ký không đủ thẩm quyền, điều khoản hợp đồng thiếu chặt chẽ hoặc giao dịch không có đầy đủ chứng cứ. Vì vậy, số hóa cần đi cùng chuẩn hóa quy trình phê duyệt, bảo đảm khả năng truy vết và trách nhiệm giải trình.
Từ thực tiễn quản trị nguồn vốn, bà Bùi Thị Nga, Trưởng ban Tài chính Công ty Cổ phần Dinh dưỡng Hồng Hà lưu ý, nguồn tiền chưa sử dụng không đồng nghĩa với nguồn vốn nhàn rỗi. Doanh nghiệp phải tính đến nghĩa vụ thanh toán, nhu cầu dự phòng và khả năng bảo đảm thanh khoản trước khi quyết định đầu tư. Một phương án có lợi nhuận kỳ vọng cao vẫn có thể không phù hợp nếu dòng tiền không trở về đúng thời điểm.
Không chỉ giới hạn trong phạm vi nội bộ, quản trị tài chính còn cần gắn với hoạt động sản xuất, kinh doanh và chuỗi cung ứng.
Ông Trần Ngọc Tuấn, Giám đốc Tài chính Công ty Cổ phần Xi măng Sunrise cho rằng, chi phí tăng, biên lợi nhuận suy giảm hay chu kỳ tiền mặt kéo dài cần được phân tích từ nguyên nhân vận hành, thay vì chỉ xử lý bằng các biện pháp tài chính riêng lẻ. Đa dạng hóa nguồn cung, chủ động phương án vận chuyển, cân đối tồn kho và chuẩn bị kế hoạch kinh doanh liên tục là những giải pháp cần được đánh giá trên cơ sở chi phí và hiệu quả.
Việc kết nối dữ liệu giữa các bộ phận giúp doanh nghiệp nhận diện những khâu phát sinh chi phí, đánh giá chu kỳ chuyển đổi tiền mặt và chủ động ứng phó với biến động thị trường. Đây cũng là bước chuyển từ quản trị tài chính riêng lẻ sang quản trị tổng thể dựa trên dữ liệu, góp phần nâng cao sức chống chịu và năng lực cạnh tranh.
Một điều kiện quan trọng khác để chuyển đổi số thành công là nguồn nhân lực có khả năng làm chủ công nghệ và vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Tại Hội thảo “Quản trị tài chính doanh nghiệp tư nhân trong kỷ nguyên số”, do Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi tổ chức mới đây, nhiều chuyên gia kinh tế đã có những trao đổi về chất lượng sử dụng vốn, khả năng chống chịu và nền tảng quản trị để doanh nghiệp phát triển bền vững.
Đây không chỉ tạo Diễn đàn trao đổi chuyên môn mà còn giúp sinh viên tiếp cận những bài toán quản trị thực tế về dòng tiền, cấu trúc vốn, kiểm soát rủi ro và ứng dụng công nghệ. Đáng chú ý, TS. Trần Văn Thế cũng đã giới thiệu 10 vị trí tập sự tại INDEL dành cho sinh viên năm cuối Khoa Tài chính - Ngân hàng. Sau thời gian tập sự, những sinh viên đáp ứng yêu cầu có cơ hội trở thành nhân sự chính thức của khối tài chính Công ty.
