Phát biểu tại lễ ký kết, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Đình Khang nhấn mạnh: Vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi luôn được xác định là "phên dậu quốc gia", giữ vị trí đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng và an ninh của đất nước.
Theo Bộ trưởng Nguyễn Đình Khang, thời gian qua, nhờ sự quan tâm của Đảng và Nhà nước thông qua các chương trình như giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới… diện mạo vùng cao đã có nhiều khởi sắc, đời sống người dân từng bước được cải thiện. Tuy nhiên, đây vẫn là khu vực khó khăn nhất cả nước do điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, hạ tầng còn thiếu thốn, đời sống người dân còn nhiều gian nan. Riêng vấn đề nước sinh hoạt tại vùng cao, ở nhiều nơi, việc có nước sinh hoạt đã là quý, chưa nói đến nước sạch đạt tiêu chuẩn.
Trên cơ sở những nội dung hợp tác, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh tinh thần "bắt tay làm ngay" và trong năm 2026 phải có kết quả cụ thể tại một số xã biên giới, miền núi, nhất là khu vực Trung du và miền núi phía Bắc. Do đó, các đơn vị chuyên môn của hai bộ khẩn trương triển khai công việc thực tế, không chỉ dừng ở ký kết văn bản. Bộ trưởng đề xuất chọn tỉnh Tuyên Quang làm địa bàn triển khai đầu tiên do đây là khu vực còn nhiều khó khăn, nhất là sau hợp nhất.
Theo Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng, nhiệm vụ ưu tiên trước mắt là giải quyết nước sinh hoạt cho người dân vùng cao. Hai bộ sẽ lựa chọn một số xã tại Tuyên Quang để triển khai ngay các dự án cấp nước trong năm nay, lồng ghép với Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 – 2030.
Về nội dung phối hợp, hai bộ sẽ phối hợp triển khai các nhiệm vụ trọng tâm nhằm thúc đẩy phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, tập trung vào 4 nhóm nội dung chính.
Thứ nhất là phát triển kinh tế - xã hội gắn với nâng cao đời sống người dân thông qua phát triển nông, lâm nghiệp phù hợp từng địa phương; thúc đẩy hợp tác xã, liên kết chuỗi giá trị, sản phẩm OCOP, du lịch nông thôn, kinh tế dưới tán rừng, dược liệu và các mô hình sinh kế xanh, tuần hoàn. Đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc, thương mại điện tử và ưu tiên sự tham gia của phụ nữ, thanh niên, người uy tín trong cộng đồng.
Thứ hai là phối hợp quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu. Hai bên cùng tập trung giải quyết đất ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt, bảo vệ và phát triển rừng, xử lý chất thải, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và các mô hình cộng đồng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Hai bên ưu tiên điều tra, tìm kiếm và tích trữ nguồn nước, bảo đảm nước sinh hoạt và sản xuất cho các vùng khan hiếm nước, thường xuyên chịu hạn hán, xâm nhập mặn, đặc biệt là vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Đồng thời, tăng cường chia sẻ dữ liệu, thông tin phục vụ quản lý, cảnh báo sớm thiên tai và xây dựng kế hoạch phát triển bền vững cho khu vực này.
Thứ ba là nâng cao năng lực phòng ngừa và giảm nhẹ rủi ro thiên tai cho cộng đồng vùng dân tộc thiểu số và miền núi thông qua xây dựng hệ thống cảnh báo sớm, bản đồ rủi ro, bố trí ổn định dân cư, hỗ trợ tái định cư và phục hồi sinh kế sau thiên tai. Hai bên cũng sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, GIS, AI trong quản lý, cảnh báo và hỗ trợ người dân.
Thứ tư là phối hợp triển khai hiệu quả các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2035 về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi; tập trung giải quyết các vấn đề cấp thiết về đất ở, nhà ở, điện, nước sinh hoạt, hạ tầng thiết yếu, phát triển sinh kế và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân.
Các nội dung về phát triển sinh kế, hỗ trợ phát triển sản xuất, bố trí ổn định dân cư, nước sinh hoạt, bảo vệ môi trường, chuyển đổi số, phòng chống thiên tai và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi cũng sẽ được hai bên ưu tiên thực hiện.
