Người tiêu dùng thông thái đang ‘điều hướng’ thương mại điện tử

Sau hơn 10 năm phát triển, thị trường thương mại điện tử (TMĐT) không chỉ tăng trưởng nhờ mở rộng số lượng người mua hàng trên nền tảng mà còn phụ thuộc vào việc hỗ trợ người tiêu dùng mua sắm tự tin hơn, có khả năng đánh giá tốt hơn và ra quyết định hiệu quả hơn.

Theo báo cáo “Người tiêu dùng thông thái trong thương mại điện tử Đông Nam Á 2026”, được Lazada Việt Nam và Cube công bố ngày 6/10 cho thấy có 47% người mua hàng trực tuyến tại Việt Nam sẵn sàng chờ giao hàng lâu hơn để có ưu đãi tốt hơn. Bên cạnh đó, 38% lựa chọn chờ các đợt khuyến mãi và 33% dành thêm thời gian so sánh ưu đãi. Tuy nhiên, chỉ 12% chấp nhận mức bảo đảm thấp hơn về tính xác thực của sản phẩm, bảo hành, đổi trả hoặc hoàn tiền để được giảm giá nhiều hơn.

baotintuc_tr_071026anh2.jpg
Ông Simon Torring, Đồng sáng lập Cube Asia chia sẻ báo cáo “Người tiêu dùng thông thái trong thương mại điện tử Đông Nam Á 2026”.

Báo cáo cũng ghi nhận tại Việt Nam, cứ 1/4 người mua sắm trực tuyến tại Việt Nam là được xếp vào nhóm người tiêu dùng thông thái. Theo đó, nhóm này chiếm 25% tổng số người mua sắm trực tuyến tại Việt Nam nhưng đóng góp gần 1/3 tổng chi tiêu TMĐT. Mức chi tiêu hàng tháng của nhóm cũng cao hơn 44% so với nhóm phổ thông, với tổng chênh lệch chi tiêu giữa hai nhóm ước tính khoảng 2,2 tỷ USD mỗi năm.

Đáng chú ý, nhóm khách hàng này cũng mua sắm thường xuyên và ưu tiên hàng chính hãng. Cụ thể, 72% mua trực tuyến vài lần mỗi tuần, 59% dành hơn một nửa ngân sách cho gian hàng chính hãng. Trước khi đặt hàng, 88% chủ động tìm kiếm thông tin và 91% xác minh sản phẩm hoặc người bán.

Xu hướng chi tiêu tăng cũng được ghi nhận trên nhiều sàn. Theo thông tin tổng hợp từ Metric và YouNet ECI, trong quý I và II/2026, giá trị giao dịch bình quân trên mỗi sản phẩm bán ra tại Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki đều tăng so với cùng kỳ năm trước. Khi số tiền chi cho hàng hóa tăng lên, thông tin về nguồn gốc, chất lượng và chính sách bảo hành càng cần được nhà bán cung cấp rõ ràng để người mua có cơ sở lựa chọn.

Để phục vụ việc kiểm tra nguồn gốc, Shopee triển khai tính năng quản lý giấy phép ngành hàng và chứng từ sản phẩm trên hệ thống dành cho người bán. Theo thông tin từ nền tảng, nhà bán có thể đăng tải, cập nhật và theo dõi tình trạng phê duyệt hồ sơ trên cùng một giao diện. Hồ sơ được lưu trữ cũng tạo thêm căn cứ đối chiếu khi khách hàng yêu cầu xác minh hoặc phát sinh khiếu nại.

Cùng với chứng từ về hàng hóa, nội dung giới thiệu và phản hồi của người đã mua cũng là những nguồn tham khảo trước khi đặt hàng. Tại TikTok Shop, người dùng có thể biết đến sản phẩm qua video, livestream, sau đó tìm kiếm thêm thông tin và so sánh các lựa chọn. Theo công bố tại TikTok Shop Vietnam Summit 2026, doanh thu từ hoạt động tìm kiếm trên nền tảng tăng 55% trong năm 2025, cho thấy vai trò của tìm kiếm có chủ đích bên cạnh việc khám phá sản phẩm qua nội dung.

Tuy nhiên, việc tiếp cận nhiều thông tin chưa giúp mọi người mua kiểm chứng tốt hơn. Báo cáo của Cube ghi nhận 22% người mua trực tuyến tại Việt Nam chỉ thiếu 1 trong 4 tiêu chí để được xếp vào nhóm thông thái. Trong nhóm này, xác minh sản phẩm là tiêu chí thiếu phổ biến nhất, chiếm 36%.

Khoảng trống về kỹ năng kiểm chứng cũng được Ủy ban Cạnh tranh quốc gia đề cập trong đánh giá công bố tháng 8/2026. Cơ quan này ghi nhận một bộ phận người tiêu dùng đã biết tra cứu sản phẩm, đánh giá người bán và so sánh giá, nhưng nhiều người vẫn dễ mua theo cảm tính, chịu ảnh hưởng của khuyến mãi và quảng cáo. Việc không lưu giữ đầy đủ chứng từ giao dịch còn khiến họ gặp khó khăn khi yêu cầu bảo hành, đổi trả hoặc giải quyết tranh chấp.

Hải Yên

Dành cho bạn

Minh bạch thương mại số - Bài cuối: Doanh nghiệp chuẩn hóa quy trình kinh doanh

Minh bạch thương mại số - Bài cuối: Doanh nghiệp chuẩn hóa quy trình kinh doanh

Thương mại điện tử phát triển đặt doanh nghiệp, người sáng tạo và nền tảng trước yêu cầu đổi mới quản trị. Theo tinh thần Nghị quyết 57, ứng dụng công nghệ cần gắn với hoàn thiện thể chế, chuẩn hóa dữ liệu và nâng năng lực tuân thủ, tạo môi trường kinh doanh minh bạch, bảo vệ người mua.

Minh bạch thương mại số - Bài 1: KOL, KOC giữ trách nhiệm với người mua

Minh bạch thương mại số - Bài 1: KOL, KOC giữ trách nhiệm với người mua

Thương mại điện tử mở rộng cơ hội kinh doanh nhưng cũng đặt ra thách thức về chất lượng hàng hóa, trách nhiệm quảng bá và quyền lợi người mua. Thực hiện Nghị quyết 57, doanh nghiệp và người sáng tạo cần ứng dụng công nghệ, chuẩn hóa quy trình, minh bạch thông tin để phát triển bền vững.

TP Hồ Chí Minh kết nối thương mại, du lịch để kích cầu mua sắm

TP Hồ Chí Minh kết nối thương mại, du lịch để kích cầu mua sắm

Từ thực phẩm thiết yếu đến hàng hiệu và dịch vụ số, doanh nghiệp tại TP Hồ Chí Minh đang mở rộng ưu đãi để đón sóng tiêu dùng cuối năm. Với sự điều phối liên ngành, Thành phố kỳ vọng biến sức mua thành động lực nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số năm 2026.

TP Hồ Chí Minh kết nối giải pháp chuyển đổi số cho doanh nghiệp

TP Hồ Chí Minh kết nối giải pháp chuyển đổi số cho doanh nghiệp

TP Hồ Chí Minh thúc đẩy hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa ứng dụng công nghệ để nâng năng suất, giảm chi phí vận hành. Thành phố đặt trọng tâm vào khả năng liên thông dữ liệu và hướng dẫn sử dụng, giúp doanh nghiệp giải quyết những vướng mắc trong hoạt động kinh doanh.

Số hóa tín dụng, mở lối cho doanh nghiệp vay vốn cuối năm

Số hóa tín dụng, mở lối cho doanh nghiệp vay vốn cuối năm

Thực hiện chủ trương chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW, các ngân hàng đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, phát triển nền tảng và phần mềm cho vay trực tuyến, đồng thời khai thác dữ liệu để đổi mới quy trình cấp tín dụng.